GPR, Yeraltı görüntüleme Nedir?

Ground penetrating radar yani GPR olarak kısaca söylenen cihazlar aynı zamanda georadar, yeraltı radarı, yeryüzü dinleme radarı gibi isimlerle de anılırlar. Bu cihazlar dağılmayan(saçılmayan) elektromanyetik jeofizik teknikleri ile yer altı araştırmalarında, yer altının görüntülenmesi ve karakteristiğini ortaya çıkarmada kullanılır.

Kayıp nesnelerin bulunması, çevresel ortamların analizi ve görüntülenmesi, tarım, arkeolojik araştırmalarda, adli araştırmalarda, patlamamış savaş bombalarının bulunmasında, su araştırmaları, madencilik, buz kütlesi araştırmaları, mağara ve tünel bulma, karst tespiti vb konularında çok geniş kullanım alanı vardır.

Bu cihazlar, yüzeyde sürüklenerek ya da arabaya takılarak ya da tüplü uzun antenleri ile ya da uydulardan ve uçaklardan kullanılabilir. Dünya’daki tüm jeofizik yöntemler arasında en iyi çözünürlük verebilen sistemlerdir. Öyle ki çözünürlük anten seçimine göre cm’lere bile inebilmektedir.

Çözünürlük, dalga boyunun kontrolünde yayılan elektromanyetik dalgalar ile belirlenir.
Anten frekansı ne kadar yüksek ise çözünürlük de o kadar iyidir(kısa dalga boyu).
Derinlik olarak GPR’ler 1m ve azından(killi topraklarda), 5400m’lere ulaşabilmektedir(kutup bölgelerinde).
Derinlikler anten frekansının düşük olması ile artarken çözünürlükler düşmektedir.
Tipik derinlikler kilsiz ve sadece su olan ortamda 30m gibidir.

Araştırma derinlikleri ve çözünürlük, iletkenlik kayıpları, suyun içindeki dialektrik gevşemeye, kil-su mineral etkileşimindeki elektrokimyasal reaksiyonlara ve nadir de olsa demir içeren minerallerdeki gevşeme kayıplarına bağlıdır.

Yer altındaki objelerin tespit edilebilme olasılığı da objelerin boyutuna, şekline ve uygun anten seçimine ve frekans aralıklarındaki gürültü ve parazitlere bağlı olarak değişir.

Görüntülü cihaz, ekranlı cihaz, yeraltı kamerası,
GPR yeraltı radarı nedir?
Avcıların birbirlerine anlattıkları hikayelerin sonu gelmez. Teşbihte hata olmaz; “Tüfekle bir attım yedi tilki birden vurdum” misali avcıların atmaları – tutmaları ve uydurma hikayeleri çoktur.
Define arayanlar da aslında define avcısı diye de adlandırılırlar. Hal böyle olunca define avcılarının da hikayelerinin sonu gelmez. Onlarda da şöyle hikayeler ağızdan ağza dolaşır: “Biz bulamadık ama Türkiye’nin “falan” zengin adamında görüntülü cihaz varmış, toprağın içinde ne varsa ekranında gösteriyormuş, zaten bu adam esas servetini define bularak yapmış…” Elsan firmasına “görüntülü veya ekranlı cihaz var mı?” diye soran çok kişi gelir. Hatta bunların içinde maddi imkanı yerinde olup bir avuç dolusu parayı böyle bir cihaza harcamağa hazır olanlar da vardır.
İşin gerçeği şudur: Toprağın altındaki eşyaları ekranında resim olarak, hakiki şekliyle gösteren bir cihaz yoktur. Toprak saydam olmadığı için ve toprağı oluşturan maddeler de homojen (her tarafta aynı fiziksel, aynı kimyasal özellikte) olmadığı için toprak içinde herhangi bir dalgasal enerjiyi düzgün olarak kullanma imkanı yoktur. Toprağa görünür ışık ve lazer nüfuz etmez. Toprağa elektromanyetik dalgaların ancak düşük frekanslı olanları nüfuz edebilir. VLF – Very Low Frequency tabir edilen çok düşük frekanslı sinyaller dedektörler tarafından kullanılmaktadır ve bunların da frekansı 10 kHz civarında olup, dalga boyları 30 km civarındadır ve bu dalgaların toprak içindeki eşyaların şekillerinin incelenmesinde kullanılması imkansızdır.
Elektromanyetik dalgaların 10 MHz - 1000 MHz frekans bandı toprağa daha zor nüfuz etmesine rağmen, teknolojinin sınırları zorlanarak "Ground Penetrating Radar" denilen GPR yeraltı radarları yapılmıştır. Ekranı olan ve ekranında yeraltına gönderilen elektromanyetik dalgaların yansımasını gösteren bu radarlar, yeraltındaki eşyaların şeklini göstermezler. Aşağıda bu radarın ekranında görülen resim vardır.

Ekrandaki bu resim yeraltında üç adet cisim olduğunu belli ediyor. Ekranda ters V şeklinde çıkan her şekil bir cisim alametidir. Toprak içinde bu cisimler üç adet kaya parçası da olabilir, üç adet varil de olabilir, üç adet su borusu da olabilir, ekran şekli böyle oluşmaktadır. Aşağıda da toprak içinde daha çok cisim olduğunda elde edilen ekran resmi var:

Yeraltı radarları, toprak içindeki, taş, kaya, ****l olan, ****l olmayan her şeyin yansımasını ekranda gösterdikleri için define aramak için kullanılamazlar. Ayrıca bu radarlar ıslak topraklarda işlevlerini yitirirler. Bu radarlar küçük ve derin eşyalara da duyarsızlardır. Bu radarların fiyatları da 5.000 $ - 50.000 $ arasında değişiyor.
Uçaklarda ve gemilerde bulunan hava radarlarının kullandıkları giga hertzler mertebesindeki çok yüksek frekanslı sinyaller bir yüzeyden yansıdıkları vakit yüzeyin şekli hakkında bilgi içerebilir. Ancak toprağa da maalesef çok yüksek frekanslı sinyaller nüfuz edemiyor, toprağa çarptıklarında yüzeyden yansıyorlar. Toprakta, denizcilikte kullanılan sonar cihazının da kullanılması mümkün değildir. Toprak ultrason dalgalarının yol alması için uygun bir ortam değildir. Röntgende kullanılan X ışınlarının toprakta nüfuz kabiliyetleri 10 cm.ler civarında olmakta ve bunların cihazları da portatif olamamaktadır.
Bu sebepten teknik olarak toprağın içindeki cisimlerin hakiki şeklini ekranda görmek mümkün değildir.
Define avcılarının anlattıkları: dürbün gibi cihaz varmış, yerin altını gösteriyormuş; kamera varmış yeraltını gösteriyormuş, fotoğraf makinesi varmış yeraltındaki eşyaların resmini çekiyormuş, ekranlı veya görüntülü cihaz varmış ekranında yerin altındakileri gösteriyormuş sözlerinin hepsi uydurma, safsata sözlerdir. Böyle sözlere itibar etmeyiniz. Böyle cihazların peşine düşmeyiniz, ya vaktinizi boşa harcarsınız, ya da karşınıza sahte bir cihaz çıkar.
Elsan’ın notu: Bazı uyanık kimseler sahte görüntülü cihazlar ürettiler. Bu cihazların bir kısmı dizüstü bilgisayar ihtiva etmektedir. Bu bilgisayara öyle bir program yüklenmiştir ki adeta yeraltını gösteriyormuş izlenimini vermektedir. Bunların sahte olduğunu şöyle test edebilirsiniz: aynı yer için iki veya daha fazla tarama yaptırın, her defasında ekranda başka resimler elde edeceksiniz. Çünkü cihaz yerin altını göstermiyor. Her taramanın farklı yerde yapılacağı farzedilerek programı yapıldığından, bu program, her seferinde farklı resimler üretiyor. Siz yerin altını değil, programın ürettiği sahte resimleri izliyorsunuz!!
Bazı sahte bilgisayarlı cihazlar da ekranında kırmızılı, mavili, yeşilli bulanık resimler üretirler, ve bu resimlerin sizin bulmak istediğiniz define ile hiç alakaları yoktur. Bunların bir kısmı da yerin manyetik alanındaki değişmeleri ekrana renkli karmaşık resimler olarak getirir. Halbuki siz yerkürenin manyetik alanını ölçmek istemiyorsunuz. Define bulmak istiyorsunuz. Aradığınız altın, gümüş gibi cisimler yerin manyetik alanını değiştirmezler. Bu cihazlar kıymetli madenleri bulamazlar. Bu cihazlar topraktaki manyetik demir minerallerinden etkilenirler ve toprağa gömülmüş demir kütle varsa ondan etkilenirler. Altın, gümüş, bronz gibi ****lleri bulmak için Elsan dedektörlerini kullanmanızı tavsiye ederiz.