Astým hastasý tetikleyen etkenlerle karþýlaþtýðý zaman basit öksürükten sonu ölümle biten krizler ile karþýlaþabilir.


Astým, olgularýn çoðunda alerjik zeminde geliþen, alt solunum yollarýnýn daralmasýyla karakterize kronik iltihabi bir hastalýktýr. Hastalýðýn ortaya çýkmasýnda hem genetik yatkýnlýk hem de çevresel faktörler birlikte rol oynar.

Astým hastasý tetikleyen etkenlerle karþýlaþtýðý zaman basit öksürükten sonu ölümle biten krizler le de karþý karþýya kalabilir. Ancak günümüzde özellikle son yýllarda çýkan ileri teknolojik apareylerle alýnan astým ilaçlarý ve koruyucu önlemler astýmdan ölüm oranlarýný yok denecek kadar azaltmýþtýr. Hafif ve orta dereceli astým vakalarýnda bu tedaviler sonucu tam kontrol saðlanýrken aðýr ve zor astým dediðimiz ilaca dirençli hastalarda kontrol oldukça güç saðlanmaktadýr. Ancak üst düzeyde alýnan týbbi eðitimler, bilinçlenen toplum, internet, medya ve saðlýktaki geliþmelerle birlikte artýk bu aðýr astým vakalarý da astýmýn kontrolünü öðrenmiþ olup acil servislere krizle baþvuran ve ex olan vaka sayýsý da yok denecek kadar azdýr.

Çünkü aðýr astým hastalarý her zaman krizde nasýl davranacaðýný bilmekte, ilacýný yanýnda taþýmakta, ev veya iþyerinde gerekli teçhizat, tedbir ve kriz tedavisinde kullanýlan oksijen ve nebulizatör cihazlarý denilen buhar verici aletleri bulundurmaktadýrlar.

Astýmý olanlarýn kendileri için geçerli olan tetik faktörleri tespit edip bunlardan kaçýnmalarý hastalýklarýnýn tedavisinde çok önemlidir.

Ev tozu akarlarý, polenler, hayvan tüyleri, küf mantarlarý, çeþitli gýdalar, kokulu ve rutubetli ortamlar astým belirti ve ataklarýný artýran en çok bilinen etkenlerdir. Bunun yanýnda aspirin gibi çeþitli kalp-tansiyon ve romatizma ilaçlarý, tuz ruhu-çamaþýr suyu, alkol, psikojenik stresler, aðlama-gülme gibi emosyonel davranýþlar, aðýr egzersiz gibi deðiþkenler, uyuþturucu gibi maddeler ise maalesef az bilinen ancak ölümle sonuçlanan krizlere sebep olabilen tetikleyicilerdir. Alkol, uyuþturucu maddeler ve sakinleþtirici ilaçlar solunum yolunu direk etkileyip bronkospazma neden olabileceði gibi beyinde solunum merkezini deprese ederek indirek yolla solunum yetmezliðine de sebep olabilirler. Bu durumdaki hastaya hemen müdahale edilmeli, solunum yolu açýk tutulmalý ve en yakýn saðlýk kuruluþuna ulaþtýrýlmalýdýr.

Özellikle korunma, eðitim, tetikleyicileri bilme ve onlardan uzak durma artýk neredeyse astým hastalarýnda ilaçsýz kontrolü saðlamaktadýr. Bunun yanýnda düzenli kontrol ve tedavileri de ihmal etmemek lazým.

Tedavi uzun sürelidir. Hasta hekimine güven duymalý, tavsiyelerine uymalý, ilaçlarýný usulüne uygun þekilde kullanmalý, düzenli olarak kontrollerini yaptýrmalý, sorunu olduðunda hekimine kolayca ulaþabilmelidir.

Uzm. Dr. Orhan Dalkýlýç

Hisar Intercontinental Hospital

Göðüs Hastalýklarý ve Tüberküloz Uzmaný