Fethiye adýný hep muhteþem deniziyle, dev tatil köyleriyle, harika plajlarý ile duyurmuþtur. Ya tarihi güzelliklerine ne demeli. Onlarca yer vardýr Fethiye de. ÖrneðinAmintas, Cadianda, Tlos, Kayaköy, Xantos gibi yerler bunlarýn bir kaçýdýr. Sizlere bu tarihi yerlerden biri olan Kayaköy'ü tanýtacaðým.

19. yy. da Türk ve Rum nüfusu ile birlikte, yörenin en önemli yerleþim merkezlerinden biri olan Kayaköy'e iki yoldan gidilebilir. Birincisi, Fethiye kalesinin arkasýndan güneye doðru inen 7 km'lik orman yolu, diðeri ise Hisarönü Köyünden devam eden 1 km'lik yoldur.

Kaya Köy'e girdiðimiz zaman ilk dikkatimizi çeken þey, insanlarýn oturmuþ olduklarý kaya zemin ile bütünleþmiþ taþ duvarlardan oluþan, çatýsýz evlerdir. Bir kýsmý da insan eli ile tahrip edilen, sayýlarý dört bine yaklaþan bu evler, yýllar süren bekleyiþin sessizliðini taþýr gibidirler. Evleri, iki büyük kilisesi, kalýntýlarýný görebileceðiniz eczanesi, dükkanlarý, sokaklarý ve meydanlarý ile eski adý Lövissi olan Kaya Köy, þu an bomboþ haliyle bir hayalet þehri andýrmaktadýr. Kaya Köyde evler iç içe, el ele fakat birbirinin güneþini, görünüþünü kesmeyecek þekilde yapýlmýþtýr.

1922 yýlýna kadar yaklaþýk 25.000 kiþinin yaþadýðý köy, Trakya'daki Türkler ile Anadolu'daki Rumlarýn deðiþimi sýrasýnda tamamen boþalmýþtýr. Köy bugün koruma altýndadýr. Kaya Köy'ün önündeki düzlükte ise 2000 civarýnda Türk köylüsü yerleþmiþtir.

Kaya Köy'ü dikkatli ve düþünerek gezerseniz ilk dikkatinizi çeken þeyin o zaman ki teknolojinin ne kadar hayret verici olduðunu göreceksiniz. Çünkü Kaya Köy'deki evler inanýlmaz derece sert ve dayanýklý yapýlmýþtýr. Gerek okulu olsun, gerek kilisesi olsun hepsine ayrý bir özen gösterilmiþtir. Kilisesinin önüne yukarda bir yere çýkýp bakacak olursanýz tek tek taþlarýn toplanýp da yapýlmasý sonucu ortaya çýkan deðiþik bir model göreceksinizdir ki bu bayaðý ilginçtir. Çünkü o kadar kaliteli yapýlmýþ evlere ben Fethiye de veya baþka bir yerde bile rastlamadým doðrusu!

Bugünde olduðu gibi, o zamanda her ustanýn faklý bir ev yapýþ stili varmýþ. Kimisi evleri deðiþik renkte taþlar toplayarak evlerin dýþ yüzeyine yapýþtýrmýþ, kimisi de düz bir motif çizmiþtir. Ya evlerin iç dizaynlarýna ne demelisiniz ? Her þey düþünülmüþ. Özellikle dikkati çeken þey bacalardýr. Ama evler küçük olduðu için çoðu oda, mutfak... gibi yerlerde çok küçüktür. Örneðin mutfaklarý, ayný bugünkü gibi dizayn edilmiþtir. Tek eksiklikleri dolaplarý yoktur. Belki onlarda önceden varmýþtýr ama çalýnmýþta olabilirler. Çünkü önceden Kaya Köy'ü ziyarete gelenler, Kaya Köy'deki evlerin içinde çok þeyin olduðunu daha sonra evlerin içindekilerinin yavaþ yavaþ çalýnmaya baþladýðýný söylüyorlar. Ve þu anda ise hiçbir þeyin kalmadýðýný görüyoruz. Sözde iþte bu tarihi Köy korunuyormuþ! (Nasýl korumaysa). Böylece tarihi deðerlerimiz, bazý ilgisizler yüzünden yok oluyor, hem de gözlerimiz önünde...

Köyümüzün bir de 'Eski Çeþme' isimli bir çeþmesi var. O zamandan günümüze kadar sað kalmayý baþarmýþ. Çeþmeden bizzat bir avuç su içtim, gerçekten buz gibi olan su sizi bunca gezmenin ardýndan rahatlatýyor. Çeþmenin üzerinde deðiþik bir dilde yazý yazýlmýþ ayrýca. Þahsen ben çözemedim.

Ayrýca bir baþka dikkati çeke þeyde her evin yanýnda su sarnýçlarý olmasý. Ve bu sarnýçlarýn içi ayný bugünkü gibi sývalarla, hatta daha iyi ve kaliteli sývalarla yapýlmýþ olmasý ve üstlerinin, kenarlarýnýn tek tek küçük bildiðimiz taþlarla döþenmiþ olmasýdýr.

Sanýrým o devirde de herkes kendi bütçesine göre yaptýrýyordu. Çünkü bazý evler çok küçük ve dar, bazýlarý ise büyük, iki katlý hatta çevresi bile duvarlý oluyor. Eeee para iþte. Para var, çare var. Sanýrým o büyük evler o zamanýn aðalarýnýn evi oluyormuþ...

Evlerin çoðu tek odalý, mutfaklý oluyordu. Yalnýz dikkatimi çeken en büyük þey tuvaletler oldu. Tuvaletler evlerin dýþýndaydý. Ayný bizim tuvaletler gibi ama evin dýþýnda çok garip doðrusu, enterasan...

Kaya Köy iþte yukarda anlatmaya çalýþtýðým þekilde olan bir köymüþ. Zamanýnda orada yaþayanlarda varmýþ. Peki þimdi ne mi olmuþ. Tebi ki terk edilmeye býrakýlmýþ. Ama Kaya Köy saðlamlýðý sayesinde halen ayakta, inþaallah hep böyle kalýr..

Ben oraya gittiðimde ne korumaya rastladým ne de güzelcene yapýlmýþ bir temizliðe. Çünkü Kaya Köy þu anda harap, evlerin hali periþan. Ýnceleme yapmak için evlerin içine girilmez halde bir görünüm var. Pislik diz boyu. Su sarnýçlarýnýn içi bira þiþeleriyle, öp artýklarýyla dolu... Bu ne biçim deðer verme... Baktýkça kahroluyorum þu içler acýsý köye yapýlacak olan tek þey biraz temizlik ve tarihi deðerlere sahip çýkma. Kim bilir neler vardý o evlerin içinde þimdi ise her þey bir hiçten ibaret. Söyleyeceðim þu ki kaybeden yine biz olacaðýz böyle giderse.

Hazýrlayan: Burak YUNUS tan alýntýdýr