Yeþilöz Köyü Merkez Amasya


Bilgiler

Nüfus 293 [1] (2008)

Koordinatlar

Posta Kodu 05000

Alan Kodu 0358

Yönetim

Coðrafi Bölge Karadeniz Bölgesi

Ýl Amasya

Ýlçe Merkez


Yeþilöz, Amasya ilinin Merkez ilçesine baðlý en güzel köylerinden biridir.


Tarihi


Eski adý Girap olup, Cumhuriyet dönemi sonrasý yemyeþil bir ova üzerine kurulu ve zengin bitki örtüsüne sahip olmasý nedeniyle Yeþilöz olarak adlandýrýlmýþtýr. Girap'tan önce köye Girdap dendiði de köyün yaþlýlarý tarafýndan belirtilmektedir. Girap adýnýn nereden geldiði tam olarak bilinmemekle birlikte, Girap Türkçe'de ince, deðiþik renkli bir kumaþ anlamýna gelmektedir. Girap kelimesi, Kürtçe rehine anlamýna gelmekle beraber, ne köyde ne de çevre köylerde Kürt nüfusu bulunmamaktadýr. Diðer taraftan, Girap isminin Amasya nüfusununun temelini oluþturan Ulu Yörükleri oluþturan bölüklerden Geranpa'dan gelme ihtimali de bulunmaktadýr. Geranpa'nýn yazýnýn çok az kullanýlmasý nedeniyle zamanla Geranp, Gerap ve Girap'a dönüþmesi mümkündür. Nitekim köy adlarýnýn köylerin geldikleri boy isimleriyle adlandýrýlmasý oldukça yaygýndýr. (Örneðin Amasya'nýn diðer köylerinden Kayý, Bayat, Karkýn, Avþar, Uygur, Tatar, Yuva köylerinin diðer boy adlarý olmasý bu olasýlýðý destekler niteliktedir.)( Deniz Bütüner )Diðer taraftan Girap kelimesi Uygur Türkçesinde þaþýrmak anlamýna gelmektedir. "Yada Denizli Ýli Tavas Ýlçesine Baðlý Garipköy den gelmiþ olabilir Araþtýrmalarýma göre tüm etkinlikleri girap köyüyle ayný olmasý sebebiyle olabileceði kanýsýndayým"(Ahmet POLAT)


Çok eski çaðlardan beri yerleþim yeri olduðu bilinen köyde, eski mezar taþlarý üzerindeki Rumca yazýlardan son olarak Rumlarýn yaþadýðý anlaþýlmaktadýr. Köyün ne zaman kurulduðu hakkýnda tam bir bilgi mevcut deðildir. Köyün mevcutta bulunduðu yerleþim yeri 30-40 yýl eskiye dayanmakta olup, eski yerleþim yeri üç kilometre kuzeydedir. Köyün eski yerleþim yerinde önce deprem felaketi ardýndan da üst üste sel felaketleri yaþanmasý nedeniyle, köy devlet tarafýndan günümüzde kurulu olduðu yere 1980'li yýllarda taþýnmýþtýr. (Söz konusu deprem, 1939 Erzincan depremi olup köyde 150-200 kiþinin öldüðü ve bütün evlerin yerle bir olduðu söylenir. Deprem köydeki yaþlýlar için bir milat noktasý sayýlmýþ, zelzeleden önce ve sonra ayrýmý uzun süre yapýlmýþtýr.) Bir ara köy Aþaðý Yeþilöz ve Yukarý Yeþilöz Köyleri olarak ikiye ayrýlmýþtýr. Ancak mevcutta sadece Yeþilöz Köyü olarak adlandýrýlmaktadýr. Günümüzde Yukarý Yeþilöz Köyü'nde yalnýzca bir aile yaþamaktadýr. Oldukça daðýnýk bir yerleþimi olan köy Tokat-Amasya karayolu boyunca yaklaþýk 1,5 km, ve Yeþilöz-Böke köy yolunca 1 km boyunca uzanmaktadýr.


Kültür


Köy her ne kadar Amasya iline baðlý olsa da gelenek görenkleri ve yemekleri Tokat kültürüne yakýndýr. Türkiye'nin köy kahvesi olmayan nadir köylerindendir.Düðünler köyün en önemli sosyo-kültürel öðesi olup, genellikle yazýn ve aðustos ayýnda yapýlmaktadýr. Düðünler, cuma akþamý baþlar ve pazar öðleden sonra biter. Düðün evine bayrak asýlmasý adettendir. Düðünde erkek tarafýnda düðünü yöneten düðün kahyasý bulunur. Düðün kahyasý, misafirlerin yemek, içki iþlerinden, düðünde damata verdiði paraya kadar her þeyden sorumludur. Genelde düðün kahyasý erkek tarafýnýn yakýn akrabalarýndan seçilir ve erkek tarafýnýn kiþiye verdiði önemi gösterir. Damadýn arkadaþlarý arasýndan seçilen bir "yiðitbaþý" bulunmakta olup, yiðitbaþý damadýn genelde en yakýn arkadaþýdýr. Yiðitbaþý düðünde damadýn yanýnda bulunup, onun heyacanýný bastýrmasýna yardýmcý olur, bolca oynar, damadý "çaybaþýna" (damadýn yýkanmasý) götürür. Kýz tarafýnda ise yine bir düðün kahyasý ve kýzbaþý olarak adlandýrýlan gelinin yakýn bir arkadaþý mevcuttur. Üç gün süren düðünün ilk günü, kýz tarafýnda "ebede" olarak adlandýrýlmakta olup bu günde gelinin çeyizi serilir, ebede gecesi kýz evinde yapýlmakta olup, yalnýzca bayanlar girebilir. Erkek tarafýnda birinci gün köy dýþýndan gelenler için yemek verilir davul ve zurna eþliðinde halaylar çekilip, oyunlar oynanýr. Düðünler genelde içkilidir. Cacýk, pilav, yayla çorbasý, dolma, salata, sýðýr eti, karpuz ve raký genelde düðünde en çok sunulan menüdür. Düðünün ikinci günü kýna gecesi olup,kýz evinde oyunlar eþliðinde baþlar ve gelin aðlatma ile devam eder. Sonrasýnda erkek tarafý kýz evine davul ve zurna ile gelerek kýnayý getirir. Kýna yakma töreninden sonra, damat ve gelin tarafý taký takar. Ardýndan kýz ve erkek tarafý kýz evinin önünde birlikte halay çeker ve oyunlar oynar. Erkek tarafýnda ise ikinci gün köy ahalisine yemek verilir. Ardýndan kýz evine gidilir. Düðünün son günü gelin almadýr. Gelin arabasý kýz evine gider, kapý açmama, sandýk vermeme, gelin arabasýndan inmeme ve yol kesme gelenektendir. Köyde artýk baþlýk parasý usülü kalmamýþ olmakla beraber gelinin annesine verilen süt hakký nadiren uygulanmaktadýr. Köyün diðer önemli etkinliði, köyce gidilen köy birlik kurbanlarý olup,hasattan önce yapýlmaktadýr. Yýlýn ve hasatýn bereketli geçmesi köyün birlik ve dirliðinin bozulmamasý için dualar eþliðinde kurbanlar kesilmektedir. Kurbanlar, köyün birliði için gerçekten iþe yaramakta, küskünler barýþtýrýlmakta ve herkes burda bir araya gelmektedir.

Coðrafya


Amasya merkezine 49 km, Turhal'a 24 km uzaklýktadýr.Komþu köyler, Böke, Karaibrahim, Þeyhsadi ve Aydýnca köyleridir. Zengin çam ve meþe ormanlarýna sahiptir. bir merasý, gölü ve deresi mevcuttur. Civar köyler içerisinde en geniþ tarým arazisine sahip köydür.

Ýklimi


Köyün iklimi, Karadeniz iklimi etki alaný içerisindedir. Ancak kýsmen karasal iklim mevcuttur.

Nüfus

Yýllara göre köy nüfus verileri

2008 293

2000 432

1997 422

Ekonomi


Köyün ekonomisi tarým ve hayvancýlýða dayalýdýr. Daha çok buðday, arpa, þeker pancarý, mercimek ve nohut yetiþtirilir. Sebze ve meyve üretimi günlük tüketime yönelik olup, ticari anlamda yeni yeni geliþmektedir. Köy sýðýr yetiþtiriciliði konusunda oldukça yol katetmiþ olup, özelikle büyük baþ besi hayvancýlýðý köyde ciddi bir ekonomik deðere sahiptir. Süt üretimi de yeni yeni geliþme göstermektedir.



Muhtarlýk


Yerleþim yerinin köy tüzel kiþiliði almasý ile birlikte köyün tüzel kiþiliðini temsil etmesi için köy muhtarlýk seçimleri de yapýlmaktadýr. Zaman zaman ciddi çekiþmelere sahne olan muhtarlýk seçimleri, köyün en önemli konularýnýn baþýnda gelmektedir.


Seçildikleri yýllara göre köy muhtarlarý:


2004 - HAYDAR ÖZ

1999 - MEHMET ATAÞ

1994 - SALÝH KURT

1989 - SALÝH KURT

1984 - KAZIM UÐUR


Altyapý bilgileri


Köyde ilköðretim okulu vardýr. Köyün hem içme suyu þebekesi hem de kanalizasyon þebekesi vardýr. Ptt þubesi yoktur ancak Ptt acentesi vardýr. Saðlýk ocaðý ve ya saðlýk evi yoktur. Köye içi ve diðer komþu köylerle ulaþýmý saðlayan yol, asfalt olup köyde elektrik ve sabit telefon vardýr. Köyün yerleþim yeri, GSM þebekelerinin hepsinin kapsama alanýnda olmamakla beraber yer yer cep telefonuyla iletiþim saðlanabilmektedir.Köy, Tokat-Amasya karayolu (D-180) üzerinde bulunduðundan ulaþým açýsýndan son derece avantajlýdýr