Çorum Koyunbaba Köprüsü


Irmak köprünün yedi gözünden akmaktadýr. Bu gözlerin gerek kale tarafýndaki gerekse Gemici Mahallesi tarfýndakilerin dolmasý nedeniyle köprünün 15 gözlü olark kalmasý büyük bir ihtimaldir. Bu gözlerin en büyüðünün yüksekliði 16,35 metredir. En küçüðü ise 9,20 metredir. Köprü kemerleri Osmanlýlar zamanýnda genellikle yapýlan beþlik sivri kemer tarzýnda yapýlmýþtýr. Ancak 2., 3., 4. kemerlerde bu sivriliðin daire yayýna yaklaþtýðý görülmektedir. Köprünün orta kýsmýna göre her iki tarafa doðru eðilimi % 4'tür. Bu durum düz köprüye nazaran daha güzel bir estetik görünüm meydana getirmektedir.


Köprünün her iki yanýnda, boyunca devam eden 55 cm. yüksekliðinde hafifçe dýþa meyilli taþ korkuluklar vardýr.




Ortadaki büyük gözün kemer sivrisinin 30-40 cm. üzerinde, dikdörtgen þeklinde bir ayna yeri oyulmuþtur. Zamanýnda buraya takýlan bir ayna, bilhassa gurup vakitleri güneþ ýþýnlarýný çeþitli yönlere doðru aksettirmek suretiyle köprüye ayrý bir özellik ve güzellik vermekte imiþ. Gerçekten de köprü üzerinden güneþin batýþýný ve meydana gelen gurubun doðal güzelliðini kelimelerle anlatabilmek imkansýzdýr. Bu güzel manzaranýn seyrine doyum olmaz.


Köprü ayaklarýna elliþer metre mesafedeki kýsýmlara taþ blokaj yapmak suretiyle hýrçýn Kýzýlýrmak'ýn, ayaklarýn diplerini oymasý önlenmiþ ve köprü uzun yýllar hiçbir tamire ihtiyaç göstermeden büyük bir sanat abidesi olarak Kýzýlýrmak üzerinde yükselmiþtir.


1926 tarihli bir rapora göre o tarihe kadar köprüde hiç bir onarým yapýlmamýþtýr. 1938 yýlýnda bir onarým ihtiyaç gösterince, gerekli tedbirler alýnmak suretiyle onarýma gidilmiþtir. Bu tedbrlerin baþýnda suyun belli bir yerden akmasý saðlanarak su akmayan diðer kýsýmlar onarýlmýþtýr. Bu onarým esnasýnda yukarda bahsedilen radyeyi teþkil eden bloklarýn altýndandan katranlý ardýç kazýklarýn çýktýðý raporda belirtilmektedir. Bu katranlý ardýç kazýklarýnýn köprünün yapým tarihinden onarým tarihine kadar su altýnda kalýp kalamayacaðý da ayrý bir münakaþa konusudur.


Köprünün kuzey tarafýndaki ayaðýnýn kaleye kadar uzandýðý söylenmektedir. Evliya Çelebi de ayný durumu, ‘'köprünün ayaðý kaledeki demir kapýya kadar dayanmaktadýr'' demek suretiyle belirtmektedir. Ayrýca köprü hakkýnda þu bilgiyi vermektedir: ‘'Sultan Bayezýd-ý Veli'nin hayratýndan olarak 19 gözlü büyük bir köprü vardýr ki, her bir kemeri eleðim saðmadan ve gökyüzü kehkeþanýndan niþan verir. Böyle çýlgýnca akan bir ýrmaða üstad mimar, sanki bir sýrat köprüsü yapmýþtýr. Anadolu'da eþi yoktur.''