'Nature' dergisinin araþtýrmasýna göre 55 milyon yýl önce gerçekleþen iklim deðiþikliðine baðlý ýsýnma okyanustaki akýntýlarýn yönünü tersine çevirdi. Bilim adamlarýna göre bu, bugün için açýk bir ders.

Araþtýrma, 'Palosen-Eosen maksimum ýsý' (PETM) adý verilen bu olayýn etkisiyle, yerkürenin ýsýsýnýn kýsa bir süre içinde beþ ile sekiz derece arttýðýný, bunun da derin akýntýlarýn yönünün deðiþmesine yol açtýðýný gösteriyor.

Sýcaklýk artýþýnýn derin okyanus akýntýlarýnýn ters dönmesine nasýl katkýda bulunduðunu araþtýran California Üniversitesi Denizbilim Enstitüsü'nden Flavia Nunes ve Richard Norris, akýntýlarýn yön deðiþtirmesinin sýcaklýklarýn artýþýný tetiklediðini belirledi.

Okyanuslarýn 14 noktasýndan alýnan örneklerde, karbon-13 seviyesi incelendi ve sabýr gerektiren bir çalýþma sonucunda ekip, okyanustaki akýntý sisteminin, PETM etkisiyle ve yeniden yön deðiþtirmeden önce, tam bir yarý tur yaptýðýný saptadý.

40 bin yýl ters akýntý

Araþtýrmaya göre PETM'den önce, derin akýntýlar Güney Yarýmküre'ye dfoðruydu, ancak 40 bin yýl boyunca Kuzey Yarýmküre'ye doðru yön deðiþtirdi. Akýntýlarýn baþlangýçtaki yönüne kavuþmasý için ise yaklaþýk 100 bin yýl geçmesi gerekiyor.

PETM'nin kaynaðý konusundaki karýþýklýk ise sürüyor. Ýncelenen alanlar, bir dizi volkanik patlamanýn ya da ýsýnmayla serbest kalan metan gazýnýn bulunduðu yarýklarýn kýrýlmasýnýn, binlerce gigaton karbondioksitin ortaya çýkmasýna yol açtýðý sanýlýyor.

Bugüne ders olsun

Sýcaklýktaki önemli artýþýn sadece birkaç bin yýl sürdüðünü düþünen araþtýrmacýlar, bu ýsýnmanýn bugün için yeterince açýk bir ders olduðu görüþünü dile getiriyor.

Bilim adamlarý, "günümüzde fosil enerjilerin kullanýmýna baðlý olarak biyosfere karbondioksit salýmýnýn, PETM süresinde ortaya çýktýðý tahmin edilen emisyona yakýn olduðu" uyarýsýnda bulunuyor.

Araþtýrmacýlar, "PETM örneði, insana baðlý salýmlarýn artýþýnýn sadece dünya iklimi üzerinde deðil, ayný zamanda derin okyanus akýntýlarý üzerinde uzun vadeli etkileri olduðunu gösteriyor" diyor.

Sýcaklýk artýyor, akýntýlar yavaþlýyor

Kasým ayýnda yapýlan bir araþtýrma, Avrupa'nýn daha ýlýman bir iklimden yararlanmasýna olanak saðlayan Atlantik'teki Gulf Stream akýntýsýnýn küresel ýsýnmaya baðlý olarak akýþ hýzýnýn azaldýðýný ortaya koymuþtu.

Birleþmiþ Milletler'in küresel ýsýnma konusunda görev yapan uzmanlarýndan oluþan bir grubun son çalýþmalarýna göre, dünya sýcaklýðýnýn 1990'dakine nazaran 2100'e kadar 1.4 ile 5.8 derece artmasý bekleniyor.

Alýntý cnnturk.com