KADINLARIN KABÝR ZÝYARETÝ KONUSU
Öncelikle Kur'an-ý Kerim'de kabirleri ziyaret etmenin ya da etmemenin gerektiðine dair bir ayet yoktur. Rasülullah (s.a.s.) Efendimiz de Islamýn bidayetinde kabirleri ziyaret etmeyi yasaklamýþlardý. Çünkü insanlar henüz "tevhid" ve "þirk" sýnýrýný net olarak ayýrd edemiyorlardý. Kabri ziyaret eden, onun için Allah'tan baðýþlanma dileyeceðine (istiðfar edeceðine) onu ilahi bir güç gibi düþünüp ondan birþey isteyebilirdi. Sýkýntýsýný giderebilip, isteklerini yerine getirebileceðini zannedebilirdi. Bilahere mü'minler imaný ve þirki iyi kavrayýnca Rasülullah (s.a.s.) Efendimiz þöyle buyurdu:" Size kabir ziyaretini yasaklamýþtým. Artýk þimdi ziyaret edin. Çünkü bu size ahireti hatýrlatýr."( Burhânuddin el-Câberî, Rusûhu'I-ahbâr 142 (Müsnedü'I-Imâm Þâfiî, Müslim ve Tirmizi den. Tirmizî, hasen-sahih olduðunu söyler)) Bununla ayný zamanda þunlar denmek isteniyor gibiydi: a) Kabir, ahireti hatýrlamak için ziyaret edilir.
Inananlar kabir ziyaretiyle ahireti düþünme.noktasýna gelince kabirleri ziyaret etmelerinin yasaklanmasýna gerek yoktur. Ya da; kabir ziyareti size önceleri baþka þeyler hatýrlatýrdý ve yasaklandýnýz. Artýk ahireti hatýrlatýyor, öyleyse ziyaret edebilirsiniz.
Rasülullah Efendimiz (s.a.s.) bizzat kendileri annesinin kabrini ziyaret ettiler, aðladýlar ve,yanýnda bulunanlarý da aðlattýlar ve buyurdularki, "Rabbim'den ona maðfiret dileme konusunda izin istedim, alamadým, kabrini ziyaret etme konusunda izin istedim, izin edildi. Siz de kabirleri ziyaret edin. Çünkü bu,, ölümü hatýrlatýr."(Ca'berî, agk. (Müslim, Ebû Dâvûd, Nesâi, Ibn Mâce, Ibn Hibbân,Beyhakî K. den))
"Allah habire kabirleri ziyaret eden kadýnlara lanet etsin."( Câberi, age.143 (Tirmizi'den Hasen-sahih)) Ibn Abbas rivayetinde "habire" kaydý yoktur.(Câ'beri, age 144 (Ebû Dâvûd, Ibn. Hibbân Ahmed ve Müstedrek'ten))
4-" Ibn Ebî Müleyke diyor ki, bir gün Aiþe (vâlidemiz) kabristandan geliyordu."Ey mü'minlerin annesi nereden geliyorsunuz?" diye sordum "Kardeþim Abdurrahmanýn kabrini ziyaretten" dedi. "Rasülullah kabir ziyaretini yasaklamamýþ mýydý?" dedim. "Evet yasaklamýþtý ama sonra ziyaret edilmesini emretti," diye cevap verdi". (Ca'beri age 145 (Müstedrek -sahih- ve Ibn Mâce'den))
Konu hakkýnda malum ve meþhur olan hadisler bunlardýr. Görüldüðü gibi bu hadislerin hepsini birarada deðerlendirip, tereddütsüz tek bir mâna çýkarmak müþkildir.
Islam âlimlerinin çoðu; kabýr ziyareti önce herkese yasaktý, sonra buna müsaade edildi, ama (üç numaralý hadisle) yasak kadýnlar için devam etti. "Lanet" haramlýðý ifade eder. Binaenaleyh, kabir ziyareti herhalükarda kadýnlar için haramdýr, görüþündedirler.( bk. Hâfiz Ebûbekr el-Hâzimî, el-I'tibâr 100; Câ'beri, age 144; Ahmed el-Bennâ el- Fethurrahmanî VNI/162-163) Niçin kadýnlara haramdýr sorusuna da, çünkü onlar aðlar ve baðýrýr, çaðýrýrlar, sabýrsýzlýk gösterirler, diye cevap vermiþlerdir. (Adý.geçen yerler)
Buna kadýnlarýn batýl inançlara kanmaya daha meyyal olmalarýný, iman-þirk çizgisine pek dikkat edememelerini, kabir ziyareti sýrasýnda çokça tehlikeli bid'atlara düþmelerini de ekleyebiliriz. Bu âlimler ayrýca derler ki, (birinci hadis) kabir ziyaretini kadýn-erkek herkese serbest býrakmakta, (üçüncü hadis) ise kadýnlara yasaklamaktadýr. Bu hadîslerin hangisinin önce varid olduðu bilinmemektedir. Meselâ, kadýnlara yasaklayan (üçüncü hadis) önce; diðeri sonra olduðunu bilmiþ olsak, sonraki izinin önceki yasaðý kaldýrdýðýna (onu neshettiðine) hükmeder ve kadýnlarýn da ziyarette serbest olduðunu söyleyebilirdik. Ama bunu bilemiyoruz. Öyleyse ihtiyatli olanla amel etmeliyiz. Bu ise ziyaretin kadýnlara yasak olmasýdýr.Bazý âlimlere göre ise; önceden kabir ziyareti yasaktý. Sonra (birinci hadîsle) kadýn erkek ayýrýmý yapýlmadan (umumen) buna izin verildi. Dolayýsýyla kabir ziyareti kadýnlar için de serbest (mübah) olmuþ olur. (Dördüncü) Hz. Âiþe hadîsi de bunu gösterir. Bu takdirde, kabirleri ziyaret eden kadýnlara lânet eden (üçüncü) hadis de izin veren (birinci) hadisten önce varid olmuþ olur. Hanefî âlimlerin çoðunun görüþü budur,(bk. Ahined el-Bennâ agk.)
Buna -âcizâne- biz de þunu eklemek istiyoruz: Önceden kabir ziyareti yasaktý sonra (birinci hadîsle) buna izin verildi. Yasak da, izin de kadýn erkek ayýrýmý yapmamaktadýr, yani umum ifade etmektedir. Bu durumda yasak hadisi izin hadisiyle neshedilmiþ olur. Kabirleri ziyaret eden kadýnlara lânet eden hadisi daha sonra vârid olmuþ kabul edersek, nesih tekrarlanmýþ ve yasaðý nesheden izin hadîsi de neshedilmiþ olur ki, bu pek güzel deðildir. Bunu, izin hadisinden kadýnlarý istisna ya da tahsis saymamýz da mümkün deðildir. Çünkü birbirinin devamý olarak varid olmamýþlardýr. Öyleyse izin kadýnlar için de geçerli olmalýdýr.Zâten Kurtubi gibi bazýlarý da "lânet hadîsi"ndeki mubâlaða kalýbýna (zevvârât) bakarak lânetin sadece çokça ziyâret eden kadýnlara has olduðunu, çünkü böylece onlarýn kocalarýnýn hukuklarýný çiðnediklerini vb. söylemiþler(Ahmed el-Bennâ age. VNI/160-161) ama iþaret ettiðimiz Ibn Abbâs rivâyeti mübalaðasýz olduðundan bu izah çok ikna edici görülmemektedir.
Ancak þirk ve bid'at davranýþlarýn, baðýrýlýp çaðýrmalarýn olduðu yerde ziyaret haram olmuþ olur. Ama bu erkekler için de böyledir. Bu takdirde iki görüþü birleþtirerek þöyle demek mümkün olabilir:
Izin, kadýn erkek, herkes için geçerlidir. Ancak kadýnlarýn kabir ziyaretlerinden doðacak faydalar; doðacak zararlardan genellikle çok fazla olmaktadýr. Öyleyse ihtiyatlý olan davranýþ kadýnlarýn kabir ziyaretine çýkmamalarýdýr. Ama bilgili ve tevhid-þirk sýnýrýný ayýrdedebilecek þuura sahip, kabir ziyaretiyle fânîlerden meded uman deðil, ibret ve öðüt alabilecek akýllý kadýnlarýn bu þartlarla kabir ziyaretinde bulunmalarý, onlar için faydalý olabilir. Aslýnda bu þartlar -daha önce deðindiðimiz gibi- erkek için de geçerlidir. Öyleyse ziyareti yasak ve mahzurlu kýlan þey, kadýn olmak deðil, bu þartlara riayet edememektir. Ne var ki, bu rîayetsizlik genellikle kadýnlarda daha çok görüldüðünden onlar özellikle sözkonusu edilmiþ olmalýdýrlar.(Bu konu için ayrýca bk. Davudoðlu, Müslim þerhi V/258 vd; Elmalýlý IX/6046 vd.)