G-Sync karþýsýnda FreeSync 2 ile adaptif senkronizasyon teknolojileri geliþiyor, deðiþiyor. Yeni makalemizde bu farklara ve ek özelliklere bakýyoruz…

Adaptif senkronizasyon teknolojisinin öncüleri FreeSync ve G-Sync bir süredir piyasadaki monitörlerde bulunabiliyor. Ancak bu teknolojilerin ana akým düzeyinde yaygýnlaþmasýna daha yeni þahit oluyoruz. Oyuncular artan monitör çeþitliliði ve her bütçeye hitap eden modeller sayesinde adaptif senkronizasyon teknolojisine daha kolay ulaþabiliyor.FreeSync ve G-Sync teknolojileri ilk etapta hem uygulama hem de kullanýcý deneyimi açýsýndan oldukça farklýydý. Zaman içinde bu iki teknoloji de çeþitli alanlarda evrimleþti. Ancak hala bu iki teknoloji arasýnda bazý önemli farklar bulunuyor. Bu yazýmýzda bu teknolojilerin güncel sürümlerine göz atýp önemli farklýlýklarý belirleyeceðiz.Bu makalemiz daha önceki FreeSync vs G-Sync makalesinin, yeni sürüm teknolojiler için güncellenmiþ ve ek bilgiler içeren sürümüdür. Yine en temelden baþlýyoruz, ancak temelleri bilenler okumaya “Ýki teknoloji arasýndaki önemli farklar” alt baþlýðýndan devam edebilirler.Nedir bu adaptif senkronizasyon?

FreeSync ve G-Sync monitörlerin sunduðu adaptif senkronizasyon teknolojisini özetleyelim önce. Bu teknolojiye sahip olmayan geleneksel monitörler sabit bir yenileme hýzýna sahiptir. Bu monitörler bilgisayardan gelen içeriðe bakmaksýzýn görüntüyü önceden belirlenmiþ bir aralýkta yeniler. Örneðin eðer monitör sabit 60 Hz yenileme hýzýna sahipse, görüntü her 1/60 saniyede yenilenir.Ancak söz konusu oyunlar olduðunda ekran kartlarýnýn ürettiði kareler her zaman monitörün sabit yenileme hýzýyla ayný zaman dilimine uymayabiliyor. Bu koþullarda kusursuz eþleþme için ekran kartýnýn sürekli sabit bir þekilde 60 FPS üretmesi gerekecektir. Ne yazýk ki her sistem bu yükün altýndan kalkabilecek kadar güçlü veya stabil deðildir.Kusursuz eþleþmenin saðlanamadýðý koþullarda oyuncular monitörlerinde yýrtýlma efektini gözlemleyecektir. Bunun nedeni, ekran kartýnýn çizdiði bir karenin, monitörün yenileme sürecinin ortasýnda ekrana gönderilmesidir. Yoðun yýrtýlma efektleri oyun deneyimini ciddi oranda etkileyebilir.Adaptif senkronizasyon öncesi bu sorunun çözümü V-Sync adý verilen dikey senkronizasyon özelliðiydi. Bu özellik etkinleþtirildiðinde yýrtýlma efektleri yok oluyor zira sistem, ekran kartý tarafýndan çizilen kareleri monitör hazýr olana kadar bekletiyor. Ancak bu özellik akýcý bir oyun deneyimi için kusursuz bir çözüm sunamýyor zira V-Sync özelliði etkin olduðunda gözle görülebilir bir takýlma sorunu ortaya çýkýyor.Bu iki sorun için en etkili çözümü ise adaptif senkronizasyon sunuyor. Bu teknoloji, monitörün yenileme hýzýný ekran kartýnýn kare çizme hýzýna eþitliyor. Örneðin bir oyun 50 FPS ile çalýþýyorsa, adaptif senkronizasyon monitörün yenileme hýzýný 50 Hz deðerine sabitliyor. Eðer oyunun FPS deðeri 45’e düþerse de, monitörün yenileme hýzý 45 Hz deðerine indiriliyor. Bu þekilde elde edilen dinamik yenileme hýzý, hem yýrtýlma hem de takýlma sorunlarýna kökten bir çözüm saðlanarak daha akýcý bir oyun deneyiminin önü açýlýyor.Adaptif senkronizasyonun uygulanma teknikleri ise FreeSync ve G-Sync teknolojilerini birbirinden ayýrýyor. FreeSync bu teknolojiyi uygulamak için DisplayPort 1.2a bileþeni olan VESA standardýný ve çeþitli görüntü ölçekleyicileri kullanýyor.G-Sync ise geleneksel görüntü ölçekleyici yerine kendi ürettiði özel bir modül kullanýyor. Ek modül gerektirmesi ve kapalý bir yapýya sahip olmasý, G-Sync teknolojisini üreticiler için daha masraflý kýlýyor.Ýki teknoloji arasýndaki önemli farklar

Hem FreeSync hem de G-Sync monitörler adaptif senkronizasyon teknolojisini sunuyor. Ancak uygulamadaki önemli farklýlýklar sebebiyle iki teknoloji bazý önemli konularda birbirinden ayrýlýyor.G-Sync monitörler özel bir ölçekleyici modül kullandýklarý için çoðu G-Sync monitörü DisplayPort ve HDMI baðlantýlar ile sýnýrlýdýr ve adaptif senkronizasyon için DisplayPort’un kullanýlmasý zorunludur. FreeSync ise standart görüntü ölçekleyici kullandýðý için daha fazla baðlantý seçeneðine sahiptir. Bu seçenekler arasýnda birden fazla HDMI portu ve DVI ve VGA gibi eski baðlantýlar da mevcuttur.FreeSync’in bir diðer avantajý ise adaptif senkronizasyon teknolojisini HDMI portu üzerinde çalýþtýrabilmesidir. Eðer kullanýlan GPU ve monitör FreeSync destekliyse, HDMI baðlantýsý ile adaptif senkronizasyon kullanýlabilir.Bu teknolojiyi DisplayPort yerine HDMI üzerinden kullanmanýn birden fazla avantajý mevcut. Bunlardan ilki, HDMI kablolarýn DisplayPort kablolara kýyasla daha ucuz olmasýdýr. Bir diðer avantaj ise dizüstü bilgisayarlar gibi port sayýsý sýnýrlý sistemler için HDMI desteði oldukça önemlidir.,G-Sync’in özel modülünün de kendine has bazý çekici avantajlarý mevcut. Örneðin G-Sync modülü sürekli bir þekilde monitöre ince ayar çekerek ghosting adý verilen rahatsýz edici efektin önüne geçebiliyor. Her ne kadar FreeSync monitörler sürücü ve monitör güncellemeleri ile bu konuda ilerleme saðlamýþ olsalar da, G-Sync monitörler ghosting efektini engelleme konusunda hala rakipsiz sayýlýr.Bir diðer kayda deðer G-Sync modülü avantajý ise Ultra Low Motion Blur (ULMB) adý verilen bulanýklýk engelleme teknolojisi. ULMB, monitörün arka aydýnlatmasýnýn çalýþma hýzýný monitörün anlýk yenileme hýzýna sabitleyerek bulanýklýðý ciddi oranda azaltýp görüntünün netliðini arttýrabiliyor. 85 Hz ve üzeri sabit yenileme hýzýnda çalýþan bu özelliðin kendine has dezavantajlarý da mevcut. ULMB etkinleþtirildiði zaman yer yer parlaklýkta azalma gözlemlenebilir. Ancak bu teknolojinin en büyük dezavantajý, G-Sync’in adaptif senkronizasyon özelliði ile ayný anda kullanýlamamasýdýr. Bir diðer deðiþle G-Sync teknolojisinin sunduðu dinamik yenileme hýzý ile ULMB teknolojisinin sunduðu netlik arasýnda bir seçim yapmanýz gerekecektir.Low framerate compensation (LFC) özelliði de G-Sync ile FreeSync arasýndaki önemli farklardan biridir. Dinamik yenileme hýzýna sahip tüm monitörlerin sahip olduðu bir yenileme hýzý aralýðý vardýr. Örneðin kullandýðýnýz monitörün aralýðý 30-144 Hz ise, monitörünüz bu yenileme hýzlarý arasýnda geçiþ yapabilir demektir. Peki ya oynadýðýnýz oyun 30 FPS altýnda çalýþýyorsa? LFC özelliði bu senaryoda devreye girecektir.LFC özelliði, FPS deðeri 30’un altýna düþtüðünde devreye girer ve çizilen her karenin bir kopyasýný yaratarak oyunun, monitörün desteklediði yenileme hýzý aralýðýna geri dönmesini saðlar. Örneðin bir oyun 20 FPS deðerinde çalýþýyorsa, LFC kareleri kopyalayarak oyunun 40 Hz yenileme hýzýnda çalýþmasýný saðlar. LFC desteðine sahip olmayan monitörler ise bu oyunlarý minimum yenileme hýzýnda çalýþmaya zorlar ve bu durum yýrtýlma ve takýlmalara neden olabilir.Özellikle 48 Hz gibi yüksek minimum yenileme hýzýna sahip monitörlerde LFC özelliði hayat kurtarýcý olabiliyor. Bu monitörlerdeki LFC, yenileme hýzý aralýðýný çoðu oyun için gerekli olan 30-48 Hz deðerlerini katacak þekilde geniþletebiliyor. LFC olmadýðý takdirde bu tip monitörler alt sýnýr olan 48 FPS’nin altýna veya üstüne çýkýldýðýnda rahatsýz edici geçiþler yaratabilir.Neyse ki G-Sync sahiplerinin bu konuda endiþelenmesine gerek yok zira tüm G-Sync monitörler varsayýlan olarak LFC özelliðini destekliyor. Ne yazýk ki FreeSync monitörler ayný güvenceyi veremiyor zira günümüzde sadece üst seviye FreeSync monitörlerde LFC desteði mevcut.Her iki teknolojinin de ilk etaplarýnda sahip olduðu bazý sorunlar da çözülmüþ durumda. Emektar V-Sync özelliði artýk hem FreeSync hem de G-Syncmonitörlerde ayný iþlevi görüyor. Bu monitörlerde V-Sync artýk sadece oyunlarýn belirlenen yenileme hýzý aralýðýnda nasýl çalýþacaðýný kontrol ediyor. Ayrýca FreeSync ve G-Sync monitörler artýk çerçevesiz pencerelerde adaptif senkronizasyonu destekliyor.Söz konusu ekran kartý desteði olduðunda ise FreeSync teknolojisinin Sea Islands Radeon Rx 200 serisini gerektirdiðini, G-Sync teknolojisinin ise en az Kepler GeForce 600 serisini talep ettiðini görebiliyoruz.Yukarýda belirttiðimiz tüm özellikleri ve farklýlýklarý göz önüne aldýðýmýzda G-Sync teknolojisine sahip monitörlerin paket halinde ihtiyaç duyulan tüm özellikleri ve teknolojileri barýndýrdýðýný görebiliyoruz. Öte yandan FreeSync damgalý monitörler sunulan özellikler açýsýndan çeþitlilik gösterebiliyor.Özetle tüm G-Sync monitörler, üst seviye oyunculuk için gerekli olan LFC gibi özellikleri varsayýlan olarak barýndýrdýðý için her halükarda güvenli ancak nispeten daha pahalý bir seçim olacaktýr.FreeSync monitörler ise genellikle G-Sync monitörlerden daha ucuz olmasýna raðmen LFC gibi olmazsa olmaz ek özellikler konusunda herhangi bir garantiye sahip deðil. Ayrýca unutmamak gerekir ki AMD, FreeSync monitörleri üst seviye oyunculuk için olduðu kadar gündelik kullaným için de geliþtirmektedir. Yani oyun amaçlý FreeSync monitör alýþveriþine çýkýldýðýnda satýn alýnacak monitörün dikkatle incelenmesi gerekecektir.Fiyat farký

Yukarýda kýsaca bahsettiðimiz üzere G-Sync monitörler, genellikle ayný seviyedeki FreeSync monitörlere göre daha pahalýdýr. Bunun baþlýca nedeni ise, G-Sync monitörlere pek çok ek özelliði kazandýran özel ölçekleme modülüdür.Birbirine eþ veya denk G-Sync ve FreeSync monitörleri karþýlaþtýrdýðýmýzda, G-Sync monitörlerin 100 ile 200$ civarýnda daha pahalý olduðu gözlemleyebiliriz. Ancak G-Sync’in sunduðu ULMB ve overclock seçenekleri, üst seviye oyunculuk için fiyat farkýný makul kýlabiliyor.FreeSync monitörler ise dünya çapýnda G-Sync karþýtlarýndan daha ucuz fiyata bulunabiliyor. Ancak daha önce belirttiðimiz gibi LFC tarzý önemli özelliklerden bazýlarý bu monitörlerde bulunmayabiliyor.FreeSync ve G-Sync teknolojilerinin geleceði

AMD ve NVIDIA önümüzdeki aylarda yeni nesil monitör teknolojilerini tüketici pazarýna sunmaya hazýrlanýyor. FreeSync 2 ve G-Sync HDR adý verilen bu yenilenmiþ teknolojiler, adaptif senkronizasyon akýmýný bir sonraki seviyeye taþýmaya hazýrlanýyor.G-Sync HDR, adýndan da anlaþýlabileceði gibi HDR desteði ile ön plana çýkýyor. G-Sync desteðine sahip yeni HDR monitörler bu sayede ULMB ve LFC gibi önemli özelliklerin yaný sýra, HDR görüntü kalitesini korumak için daha geniþ renk aralýðý ve daha yüksek parlaklýk sunacak. Yenilenen sürücüler ise, gündelik iþlerde kullanýlacak SDR ile oyunlarda kullanýlacak HDR modlarý arasýnda akýcý bir geçiþ yapýlmasýný saðlayacak.FreeSync 2 ise çok daha geniþ çaplý bir güncelleme. Rakibinin en büyük kozu olan HDR teknolojisini dahil etmesinin yaný sýra monitör sertifika uygulamasýný baþlatacak olan FreeSync 2, bu uygulama ile sadece en iyi monitörlerin FreeSync 2 sertifikasýný almasýný saðlayacak. AMD tarafýndan yayýnlanan bilgilere göre tüm FreeSync 2 sertifikalý monitörler, standart sRGB monitörlere kýyasla en az iki kat daha yüksek parlaklýk ve renk hacmine sahip olacak. FreeSync 2 monitörler ayrýca gecikme süresi için test edilecek ve istenen deðere ulaþamayan monitörler bu sertifikayý alamayacak. Son olarak tüm FreeSync 2 monitörler varsayýlan olarak LFC teknolojisini destekleyecek.AMD’nin FreeSync 2 sertifikasý için üreticilerden ek ücret isteyip istemeyeceði ise henüz bilinmiyor. Ýlk FreeSync 2 monitör örneðini incelemiþ olmamýza karþýn henüz bu yeniliklerin tamamýný göremedik. AMD’nin sürücü güncellemesi ve rakip modellerin çýkmasý ile burada henüz açýlmayan özellikleri de görebileceðiz.