GPS Nedir ve Nasıl Çalışır?

[mehmetkarahanl]

Akıllı Telefonlarda GPS ve Navigasyon Çözümleri





Biliyorsunuz uzun süredir gps cihazlarına merak salmış durumdayım. Gerek mesleğimle alakalı olduğundan, gerekse yaptığım bisiklet turlarında duyduğum ihtiyaçtan dolayı bu konuyu araştırdıkça araştırıyor, ihtiyaçlarıma ürettiğim çözümlerden elde ettiğim deneyimleri fırsat buldukça sizlerle paylaşıyorum.
Gps cihazı olarak keşiflerde ihtiyacım olan tüm fonksiyonları öğrendim diyebilirim. Bir de günümüz teknolojisinde almış başını giden cep telefonları var. Renkli ekrandı, internetti derken bir çok farklı elektronik cihazın komplike bir şekilde cep telefonlarına entegre edildiğini görüyoruz. Uydu aracılığı ile konum belirleme sistemi de buna dahil olalı epey oluyor. Baştan belirteyim üretim amacı dışında fonksiyonları barındıran cihazlara pek sıcak bakmam. Çünkü bu cihazlar sadece amacı doğrultusunda üretilen cihazlar kadar fonksiyonel değillerdir.Günümüz akıllı cep telefonları bir çok cihazın yaptığı ana özellikleri yapabiliyor fakat gerek boyutları ve gerek kısıtlı donanımları nedeniyle tek tek o cihazların işlevselliklerini ve performanslarını veremiyorlar. Fakat gel gelelim cep telefonlarının her an yanımızda olması ve ihtimal verilmeyecek bir anda bünyesinde bulundurduğu bir fonksiyonun ihtiyacımızı karşılaması çok büyük bir avantajlarıdır.

Şu son çıkan cep telefonları modellerinden, içerisinde geliştirilebilir işletim sistemi bulunan, dokunmatik ekranlı cep telefonları daha önceki jenerasyonlara göre çok daha kullanışlılar. Şuan bu sektörde iki ezeli rakip var. Google’ın geliştirdiği açık kaynak kodlu Android işletim sistemi ve sadece iphone cihazlarında bulunan İOS. Fark ettiyseniz telefon markalarından ziyade işletim sistemleri üzerinde duruyorum. Evet günümüzde donanımdan ziyade yazılımın gücü ön plana çıkıyor. Donanımı gücünü artık bir çok firmada bulunabilmekte.Fark yaratan ise bünyesinde bulundurduğu işletim sistemi oluyor. İşletim sistemi ile beraber bu işletim sistemleri için yazılmış programlarda o sisteme değer katmakta… İphone’un daha köklü bir geçmişe sahip olmasının getirdiği avantaj ile program arşivi ve ios için yazılmış program sayısı çok daha fazla… Fakat Google’ın geliştirdiği android işletim sistemi de kısa zamanda marketini geliştirdi ve şu aşamada asgari ihtiyacı fazlasıyla karşılıyor. Günden güne market içeriği daha da gelişiyor.

Neyse bu kadar teknolojili laf salatasından sonra asıl konumuza girelim yavaş yavaş… Yeni bir cep telefonu ihtiyacım doğmuştu. Telefon alırken yaptığım araştırmaları, ne gibi özellikler aradığımı teker teker yazmayacağım yoksa bu yazı bitmez… Sadece aşağıda yazacaklarımı Samsung Galaxy S Plus (GT9001) cep telefonuyla denediğimi bilin yeter…
Edindiğim cep telefonunda da şebeke desteğinden bağımsız bir gps alıcısı ve ”G” sensörü bulunmakta. Açık alanda yön tayini yapabilmek ve sağlıklı bir şekilde yol alabilmek için konum bilgisinden çok daha fazlasına ihtiyacımız var. Harita ve yol verileri olmadan boş bir zemin üzerinde konum bilgilerimizin pek bir anlamı olmuyor… Haritalar, içinde bulundurdukları verilere göre kullanışlılığı artmakta. Daha önceden yayınladığım yazılarda dijital haritalarla alakalı etraflıca bilgilere ulaşabilirsiniz. Cep telefonlarının gps özelliği olarak, gps cihazlarından farklı olarak en belirgin farkı çeşitli kablosuz ağ bağlantıları sayesinde internet erişimine sahip olması… İnternet bağlantısı sayesinde şebeke sinyalinin aldığı her yerden istediğiniz bilgilere ve çeşitli rotalara ulaşabiliyorsunuz. Bunlar bir yana bilgisayar ile olan veri alış-verişi bile bluetooth aracılığı ile çok daha kolay. Kablo ile uğraşmak bir süre sonra eziyet haline geliyormuş onu gördüm…
Telefonun genel anlamda uyduya bağlanma hızı oldukça iyi. Ancak nadiren anlamsız şekilde uyduya bağlanmadığı zamanlarda oluyor. Hava açık, bulut yok, açık bir alanda olduğum halde bazen dakikalarca uydulara bağlanmasını beklediğim zamanlar olmuştur. Ama genelde birkaç saniye içinde uyduya bağlanıyor. Dijital pusula yeteri kadar hassas… Gps sürekli açık konumda ve iz kaydı alırken pil ömrü ciddi ölçüde düşüyor. Gerekmedikçe iz kaydı almamanızı öneririm. Yoksa hiç olmadık bir yerde navigasyon desteğinden mahrum kalabileceğiniz gibi telefonunuzu da gerektiği an kullanamayacaksınız. Sadece yol ayrımlarında ve yolu şaşırdığınız durumlarda telefonun gps inden faydalanmak yeterli oluyor.
Peki bu gps özellikli cep telefonları gps cihazları kadar işlevsel mi?
Konuyu başlık başlık inceleyelim…
Dayanıklılık:
Özellikle outdoor sporları için üretilmiş el gps cihazları özellikle suya, toza, şoka (kısaca çevresel faktörlere) karşı dayanıklı olarak üretilmişlerdir. Bu sebeple kasaları sert plastikten olup en dış katmanında kauçuk kaplamalar bulunur. Arka kapağın kapanması daha karmaşıktır. Bir cep telefonundan bu kadar dayanıklılık beklemek pek doğru olmaz… Cep telefonlarını çevresel faktörlerden sakınmak gerek. Fakat outdoor sporlarda kullanım için özel üretilmiş az çeşitte olsa telefon modelleri bulunmakta… Açıkçası yakından inceleme fırsatım olmadı ama normal bir cep telefonundan daha dayanıklı, bir gps cihazından daha narin olduğunu düşünmekteyim…

Tabii outdoor faaliyetleri için yeterince dayanıklı olmayan akıllı cep telefonları için de çeşitli çözümler üretilmiş durumda. Akıllı cep telefonlarının ön yüzünün neredeyse tamamı ekran olduğundan cam çizilmesi de ayrı bir derttir. Bu camların çizilmesini engelleyen şeffaf folyolar işe yarıyor. Telefonun düşmesine karşın kasayı koruyan kauçuk kasalar bulunmakta. Bir de yeni teknolojik gelişmelerde cep telefonlarına su yalıtımı sağlayan yeni nesil bir kaplama üretildiğini okumuştum. Yakında vitrinlerde görebiliriz.
Ergonomi ve Ekran :
Bu konu gps cihazını ne tip bir faaliyette kullanacağımıza göre farklılık gösterir. Örneğin bisiklet sürüşlerinde bisiklet aparatı ile gps cihazı kullanımı, cep telefonu kullanımına göre daha rahat oluyor. Cep telefonları için bisiklet aparatı bulmak zaten büyük sıkıntı. İphone için yapılmış aparat çeşidi diğer markalara göre hayli fazla. Bunun dışında telefon ekranı daha büyük olmasına karşın gps cihazlarının ekranı daha okunaklı. Cep telefonları için yazılmış gps uygulamaları ve harita görüntüleri oldukça detaylı ve estetik olmakla beraber belirli bir mesafeden okunması zor . Bu sebeple gidon üzerinde bulunan bir gps cihazının büyük fontlu yazılar ve tombul karakterler sayesinde 3’’ boyutundaki ekranından okumak, detaylı ve estetiği bulunan ince hatlarla oluşturuşmuş bir haritayı 4’’ boyutundaki cep telefonu ekranından okumaktan çok daha kolay oluyor. Cep telefonuyla yön belirlemek için durduktan sonra yön tayini yapmak daha sağlıklı. Aksi halde sürüş güvenliği tehlikeye giriyor.

Fakat dağ yürüyüşü v.b. faaliyetlerde cep telefonu ekranındaki verileri seçmek daha kolay. Bu gibi faaliyetlerde cep telefonundan yön tayini yapmak kullanışlı olabilir. Yine de telefonu düşürmekten ve su temasından sakınmak gerek
Açık havada ve özellikle güneşli günlerde ekran parlaması cep telefonu ekranlarında daha belirgin oluyor. Hem cep telefonunun ekranını çizilmekten koruyan hemde gelen güneş ışınlarının büyük bir bölümünü yansıtmayan mat, ekranı koruyucu filmler bulunuyor. Ben kullanıyorum evet işe yarıyor.
Ekran konusunda bir diğer önemli husus ise eldiven ile kullanım. El gps cihazlarının bir kısmı hala butonlar ile kontrol edilirken bir kısmı da dokunmatik ekran modasına uymuş durumda. Dokunmatik ekran olan modelleri oldukça başarılı buluyorum. Fakat burada da iki farklı teknoloji ile karşılaşıyoruz. Kapasitif ve rezisif ekranlar. Gps cihazlarında halen rezisif (basınca duyarlı) ekran kullanılmakta. Kapasitif ekrana nazaran birçok dezavantajı olmasına karşın eldiven ile kullanım mümkün. Kapasitif ekranlar yeni nesil cep telefonlarının olmazsa olmazlarından. Ekrandan seçim yapmak, çoklu seçim yapmak v.b. fonksiyonlar çok çok daha kolay. Fakat buna karşın eldiven ile kullanımı pek mümkün değil. Yani soğuk havalarda aktivite esnasında kapasitif ekranlı cep telefonları ile navigasyon yapmak çok daha zor olacak. Bir de kapasitif ekranlı telefonları ıslak elle kullanabilmek pek mümkün değil. Deneyin göreceksiniz!
Pil Ömrü:
Bir cep telefonu ile bir gps cihazının ayni özelliklerini kullandığımızda cep telefonunun pil ömrünün gps cihazına nazaran ortalama 3′te 1 oranında olduğunu söyleyebilirim. Cep telefonunda gps alıcısı ve iz kayıt ozelligi acıkken ortalama 5-7 saat arasinda pil bitmektedir. Kullandığınız program açıkken telefonu tuş kilidine almak işleri kolaylaştırıyor. Konum bilgisi gerektiğinde tuş kilidini açtığınız an navigasyona başlayabilirsiniz. Tuş kilidi altında gps alıcısı kullanılmadığından ve ekran da kapalı konumda olduğundan dolayı batarya ömründen ciddi derecede tasarruf etmiş olursunuz. Diğer türlü tuş kilidini aç, programı bul, açılmasını bekle, konumun belirlenmesini beklemek yön bulma süresini ciddi miktarda uzatıyor…

Haritalar:
Satın alınan dijital haritalarda aslında pek bir fark yok gibi. Detaylar neredeyse aynı. Görsel olarak farklılıklar olabilir. Son zamanlarda cep telefonu haritalarında 3 boyutlu bina modellerininde bulunması bizler için bir avantaj sağlar mı? Tartışılır…


Bir yandan da cep telefonunda hem şehir haritalarını hem de topoğrafik haritayı aynı anda kullanabileceğim yüklenebilir bir harita ya da program bulamadım. Bu ne işe yarar? Özellikle dağlık bir coğrafyada daha ne kadar tırmanacağınızı, dağın hangi yamacından yol izleyeceğimizi, ne kadar inişi yapacağımız gibi bilgileri verebilir. Bu da bizim motivasyonumuzu arttırır. Aslında google maps servisinin ‘’Terrain’’ katmanı bahsettiğim özelliğe çok benziyor fakat verileri internetten eş zamanlı olarak aldığı için, internet erişiminin olmadığı yerlerde servisten faydalanabilme imkanımız bulunmuyor. Bir de eş yükselti eğri çizgileri çok ince olduğundan okunması dikkat istiyor… Neyse bu diğer yazının konusu.



Cep telefonlarını harita konusunda gps cihazlarına nazaran bir adım ileri taşıyan nokta kablosuz internet bağlantıları sayesinde online harita ve uygulamalardan faydanabiliyor olmamız. Gps cihazı kullanırken, keşif esnasında cihazda bulunan dijital harita ve cihaza yüklediğimiz kendi çalışmalarımızdaki bilgilerle sınırlıyız. Cep telefonunda biraz daha özgür olduğumuzu söyleyebiliriz. İnternet erişiminin sağlandığı her yerden online haritalara, uydu görüntülerine ve internette bulunan herhangi bir servise ulaşabilme imkanımız oluyor. Pc başındaki başka bir arkadaştan navigasyon desteği bile alabilmemiz mümkün ! Keşif çalışmaları sırasında faal olarak kullandığımız google earth programını da bir çok cep telefonunda kullanabilmekteyiz. İşte konunun bu kısmı fazlasıyla dallanıp budaklanmakta. Bir sonraki konu cep telefonlarında kullanabileceğimiz gps uygulamaları ve haritalar ile alakalı olacak.