RAID 6: Dual Striped Parity Disk Stripping
RAID 6, daðýtýlmýþ eþlik ile süper disk þeritleme yöntemidir.
RAID 6, RAID 5’in fazladan denklik verisi eklenmiþ halidir. RAID 6 için en az beþ sürücü gerekmektedir.
Ama bu sayede iki sürücüye kadar kaybetmeniz halinde dahi sorun yaþamazsýnýz.
RAID 6’nýn popülaritesi daha büyük dizi kullanmak isteyenler sayesinde artmaktadýr.

Çoklu RAID Çözümleri
Ýlk RAID seviyeleri tanýmlandýktan sonra, bazý üreticiler farklý RAID’leri birleþtirme fikriyle geldiler.
RAID 0+1, 2 çift stripping uygulanmýþ sürücünün aynalanmasý iken, RAID 1+0, 2 çift aynalanmýþ sürücünün stripping yapýlmasýdýr.
Farklý RAID kombinasyonlarýyla üretilen yeni RAID çözümlerine çoklu RAID çözümleri adý verilir.
Çoklu RAID örnekleri de gerçek dünyada kullaným alanýna sahip olsalar da, RAID 0, 1 ve 5 tekli çözümlerine kýyasla çok nadirdirler.

RAID in gerçeklenmesi
RAID seviyeleri veri güvenliði ve hýz için faklý yöntemler sunar.
Ancak bu yöntemlerin nasýl uygulanacaðýna deðinmezler.
RAID kurulumunda binlerce farklý yöntem kullanýlabilir.
Kullanýlacak yöntem büyük ölçüde istenilen RAID seviyesine, kullanýlan iþletim sistemine ve mali duruma baðlýdýr.
Disk tercihi açýsýndan geçmiþte SCSI ilk seçenekti, ancak SATA günümüzde karþýlaþtýrýlabilir güçlü bir çözümdür.

Donanýmsal ve Yazýlýmsal RAID
RAID uygulamalarý yazýlýmsal veya donanýmsal olarak ayarlanabilir.
Veri güvenliði ve hýz söz konusu ise donaným kullanýlmalýdýr.
Donanýmsal RAID’de özel kontrol birimleri kullanýlýr ve iþletim sistemi tüm diskleri tek parça olarak görür.
Ücret faktörü performanstan önemliyse yazýlým ön plana çýkabilir.
Yazýlýmsal RAID’de özel kontrol birimlerine gerek yoktur. Ýþletim sistemi tüm disklerin farkýndadýr ve kendisi bunlarý tek parça olarak birleþtirir.
Özelleþmiþ bir donaným olmamasýndan dolayý sistem kaynaklarý RAID için iþletim sistemi üzerinden kullanýlýr.

Sabit Disklerin Montajý
Sabit disklerin montajýnda iki temel adým vardýr.
Sabit diskin ilgili yuvaya yerleþtirilmesi ile güç ve veri baðlantýlarýnýn yapýlmasý.
Ayrýca bazý sürücülerde, montaj öncesinde jumper ayarlamalarý yapýlmalýdýr.
Masaüstü bilgisayar kasalarýnda 3.5” sürücüler için standart montaj yuvalarý bulunur.
Hangi yuvanýn kullanýlacaðý, kullanýlacak kablo uzunluklarýna ve imkanýna göre seçilmelidir.
Bazý kasalarda disk yuvalarý sökülüp kasa dýþýna çýkarýlabilir.
Yuvalarýn yatay veya dikey olmasý mümkündür ve bu bir sorun teþkil etmez.
Elbette sabit disk ile çalýþýrken statik elektrikten korunmaya, diskin alt yüzeyine temas etmemeye ve göbek kýsmýndan darbe almamasýna dikkat edin.

PATA Sürücülerde Jumper Ayarlarý
PATA sürücüler için master ve slave ayarlamasý yapýlmalýdýr.
Jumper ayalarýný kasa içerisinde yapmak çok zordur. Bu sebeple montaj iþlemi öncesinde bu ayarlarý yapmalýsýnýz.
Sabit diskin genelde üst yüzeyinde, jumper konumlarýnýn hangi moda karþýlýk geldiði yazýlýdýr.
Pek çok PATA sabit disk, master/slave gibi “cable select” yani kablo seçimi adýnda bir seçim þansý da sunmaktadýr.
Bu durumda adýndan da anlaþýlacaðý üzere sürücünün kablo üzerinde bulunduðu yer, aygýtýn master ya da slave oluþunu etkileyecektir.
Kablo sonu master olurken, ortadaki sürücü slave olmaktadýr.
Kablo seçiminin düzgün çalýþmasý için her iki sabit diskin de kablo seçimi ayarýnýn seçilmiþ olmasý ve kullanýlan kablonun da kablo seçimi seçeneðini destekler nitelikte olmasý gerekmektedir.

SATA Sürücülerde Hýz Jumper Ayarý
Daha önce SATA sürücülerde master ve slave ayarlamasý olmadýðýndan bahsetmiþtik. Ancak yine de SATA sürücülerde bir jumper ayarý bulunur.
Üzerinde jumper bulunan SATA diskler genelde SATA II’dir ve bu jumper ayarý aygýtýn çalýþma hýzýný belirler.
Bazý durumlarda SATA II disklerin SATA I modunda çalýþtýrýlmasý gerekebilir.
Bu jumper ayarýný da gerekli ise mutlaka montaj iþlemine baþlamadan gerçekleþtirin.

Diskin Yuvaya Yerleþtirilmesi
Eðer sökülebilir bir yuva var ise, öncelikle bu yuvayý sökün ve sabit diski kasa dýþýnda yuvaya monte edin.
Eðer sökülebilir bir yuva yok ise, geniþleme kartlarý ve ekran kartýnýn yuvanýn önünü kapatmadýðýndan emin olun.
Eðer engel teþkil ediyorsa, geniþleme kartlarýný sökün veya yeni bir sistem topluyorsanýz, önce sabit diskleri yuvalarýna takýn.
Diski kasa içerisinde ya da yuvayý dýþarý çýkardýktan sonra uygun pozisyona getirip 4 farklý yerden vidalayýn.
Bu iþlem titreþimi azaltacak, böylece ses seviyesi de azalacak ve diskinizin ömrü uzayacaktýr.

Enerji ve Veri Baðlantýlarý
PATA sürücülerin tümü ve bazý SATA sürücüler molex güç baðlantýsý kullanýrlar.
SATA sürücüler ise daha önce belirttiðimiz gibi 12 pin özel bir güç baðlantýsý kullanýr.
Eðer SATA sürücülerde molex veya molexden çevirici ile enerji baðlantýsý yapýlýrsa, SATA’nýn hotplug özelliði kullanýlamaz.
Sabit diskler için kullanýlabilecek kablolarýn hepsi anahtarlanmýþtýr ve sadece uygun olan yuvaya tek yönde takýlabilirler.

Dizüstü Bilgisayarda Sabit Disklerin Baðlanmasý
Dizüstü bilgisayarda yaygýn olarak 2.5” boyutunda diskler kullanýlýr.
Diskin genellikle bilgisayarýn alt yüzeyindeki özel bir kapaðýn altýnda yer alýr.
Kapaðýn altýnda sabit diskin monte edildiði özel bir çerçeve bulunur ve bu çerçeve notebook kasasýna vidalanmýþtýr.
Veri ve güç baðlantýsý için bir kablo yoktur.
Çerçeve üzerinde yer alan ve yatay hareketi saðlayan tutamaçlar ile pinler direkt olarak bir sokete yerleþtirilir.
Bazý modellerde montaj yeri yan yüzeyde yer alýr ve montaj yönü doðal olarak zaten yataydýr.
Bu montaj çerçevesinin boyutu ve montaj þekli üreticiden üreticiye deðiþebilir.

SCSI Disklerin Baðlanmasý
SCSI aygýtlarýn montajý için 3 temel gereksinim vardýr.
Sürücülerle çalýþan bir kontrol birimi, kontrol birimi ve sürücü için SCSI ID ayarlamalarý ve SCSI þerit kablo ve güç kablosu baðlantýlarýnýn yapýlmasý.
SCSI’de veri kablonun ters takýlmasý diske, veriye yada her ikisine de zarar verebilir. Güncel sistemlerde kablolarýn ters takýlmasýný engelleyici yönlendirmeler bulunmaktadýr.
SCSI montajýnda unutulmamasý gereken bir diðer husus da, daha önce de anlattýðýmýz gibi hattýn sonlandýrýlmasý gerekliliðidir.

CMOS Ayarlarý ve Sürücüler
Eski sistemlerde sabit disklerin geometri bilgisinin CMOS’a girilmesi gerekmekteydi.
Yine eski sistemlerde diskler belirli boyuta kadar desteklenmekteydi.
Ancak güncel bir sistemle çalýþtýðýnýz sürece bunu için endiþe etmeniz gerekmez.
Tüm ATA sabit diskler için BIOS ayarlarý sadece aygýtý açýk veya kapalý duruma getirmekten ibarettir.
SCSI aygýtlar için ise yazýlýmsal sürücüler ya da sunucu adaptör için firmware gerekmektedir.

CMOS Kontrolleri
Bir sürücün çalýþmasý için disk kontrolcülerin aktif olmasý gerekir.
CMOS içerisinde güç tasarrufu için bazý kontrolcüler kapatýlabilmektedir. Kullandýðýnýz kontrolcünün açýk olduðuna emin olun.
Ayrýca her disk slotu için otomatik tanýma açýk ise, diskler otomatik olarak listelenecektir.
Daha ileri düzey disk kurulum ve yapýlandýrma iþlemleri, sonraki bölümün konusudur.

Bilgisayarýn Sabit Diskten Açýlýþ Ýþlemi
Bilgisayarýn sabit diskten açýlma sürecini inceleyecek olursak öncelikle sistem gerekli güç deðerlerini saðlayýp elektriksel olarak baþladýktan sonra post iþlemi ile donaným testi gerçekleþtirilir.
POST iþlemi sonrasýnda CMOS’da belirtilen sýra ile sabit disk veya benzer ortamlar kontrol edilir.
Yani sistem BIOS’u sistemi hangi kaynaktan baþlatacaðýný öðrenir.
Sabit diskler kontrol edilirken, diskin ilk tarafýnda bulunmasý beklenen MBR, yani “Master Boot Record” bölümü aranýr.
Kontrol edilen bir disk üzerinde MBR bölümü yok ise BIOS, CMOS üzerinde tanýmlanan diðer sürücüler kontrol etmeye devam eder.
Disk üzerinde MBR bölümü bulunur ise, BIOS buradaki tanýmlý yazýlým çalýþtýrýr ve kendisini devreden çýkarýr.

Hibrit Sabit Diskler
Bu eðitimin öncelikli konusu olmamasýna raðmen kýsaca bahsetmemiz gereken 2 adet yeni nesil sabit disk türü vardýr.
Bunlardan ilki olan hibrit sabit diskler, standart 2.5” dizüstü sabit disklerine 128 MB veya 256 MB flash bellek eklenmesiyle oluþturulan disklerdir.
Bu sürücüler sistem açýlýþýný yarý zamana indirebilmektedirler.
Disklerin sürekli dönmek zorunda olmamalarý taþýnabilir bilgisayarda 20 - 30 dk. fazladan batarya süresi saðlamaktadýr.

SSD: Solid State Drive
SSD olarak adýný duyurmaya baþlayan “Solid State Disk” yani katý hal diskleri, sabit disk teknolojisinin geleceði olarak nitelenmektedir.
SSD, bu ders kapsamýnda öðrenilen tüm þeyler çöpe gönderebilecek yapýdadýr ve bu potansiyele sahiptir.
Bu tür, tamamen flaþ bellekten oluþturulmuþtur.
Temel amacý düþme ve sarsýlma sonrasý içindeki verilerin kaybolmasý veya diskin bozulmasý sonuçlarýný önlemektir.
En önemli avantajý, içinde hareketli bir parça olmamasýdýr.
Normal sabit diskler, 2 ms içinde 350 G'ye dayanabilirken, SSD'ler 0,5 Milisaniye içinde 1500 G'ye dayanabilmektedir.
Ayrýca 2.5” dizüstü diskleri 2 Watt harcarken, SSD'ler 0,5 Watt harcar.
SSD’lerin ýsý dayanýmý da daha yüksektir. Standart diskler 0/60oC'de çalýþýrken, SSD'ler -25/85oC'de çalýþabilir.

NAS: Network Attached Storage
Herhangi bir aða doðrudan baðlanabilen ve merkezi veri sunucusu hizmeti üstlenen depolama teknolojisidir.
Ýstemci/sunucu iliþkisini esas alýr ve iþlevlerini yerine getirmek için gömülü bir iþletim sistemi kullanýrlar.
Ýstemci taraflý herhangi bir iþletim sistemi barýndýrmadýðý için dýþarýdan gelebilecek saldýrýlara karþý savunmasý daha güçlüdür.
Deðiþtirilebilir diskler dýþýnda sabit bir donanýma sahiptirler.
Performans problemlerine karþýn RAM veya CPU yükseltmesi de yapýlabilmektedir.
Dosya sunucularýnda olmasý beklenen bir çok özelliði sunarlar.
TCP/IP hizmetlerinin yanýnda HTTP ve FTP gibi web tabanlý hizmetleri de sunabilirler.

@mehmetkarahanlý@