Farklý Cat türleri neler sunuyor ve internet performansýna nasýl etki ediyor?

Yýllar önce Robert Metcalfe tarafýndan icat edilen Ethernet, bugün internetin tesisat borusu görevini görüyor. Ethernet ailesi, düzenli olarak güncelleniyor ve IEEE tarafýndan farklý standartlara ayrýlýyor. Her yeni ethernet standardý, beraberinde daha yüksek bant geniþliði ve gürültü engelleme sunuyor.
Daha önce günümüzde en sýk kullanýlan ethernet standartlarýndan ethernet türleri arasýndaki önemli farklarý ve ethernet kablolarýnýn iç yapýsýnýn internet performansýný nasýl etkilediðini gösteriyoruz.

Ethernet kategorileri

Ethernet kablolarý arasýndaki standart farklar çoðu kullanýcý için görünmez olabilir. Ancak modern ethernet standartlarýnýn daha sýký kablolama teknikleri ve karmaþýk kaplamalarý,
eski nesil ethernet standartlarýný gereksiz kýldýðý için satýn alýnan ethernet kablolarýnýn hangi standardý kullandýðýný öðrenmek oldukça önemlidir.


Cat3 Cat5 Cat5e Cat6 Cat6a Cat7
Kablo tipi UTP UTP UTP UTP/STP STP S/FTP
En yüksek veri aktarým hýzý 10 Mbps 10/100/1000 Mbps 10/100/1000 Mbps 10/100/1000 Mbps 10,000 Mbps 10,000 Mbps
En yüksek bant geniþliði 16 Mhz 100 Mhz 100 Mhz 250 Mhz 500 Mhz 600 Mhz

Kategori 3 (Cat3)

Günümüzde kullanýmda olan en eski ethernet standardý olan Cat3, hala eski altyapýya sahip merkezlerde görülebiliyor. En fazla 16 Mhz frekans destekleyen Cat3 kablolar,
çift hatlý telekomünikasyon sistemlerinde ve 10BASE-T aðlarda kullanýlabiliyor. Ayrýca alarm sistemi gibi nispeten basit uygulamalarda da Cat3 kablolarýn kullanýldýðýný görebiliyoruz.
2, 3 veya 4 bakýr çift içerebilen Cat3 kablolar, günümüzde tahtýný daha hýzlý ve daha yüksek frekans desteðine sahip Cat5e standardýna devretmiþ.

Kategori 5 (Cat5)

Dünyaya hýzlý ethernet olarak tanýtýlan Cat5 standardý, 10/100 Mbps transfer hýzýyla ethernet dünyasýnda yeni bir dönem baþlatmýþtý.
Ancak her ne kadar günümüzde Cat5 kullanan sistemler bulunsa da, daha sonralarý tanýtýlan Cat5e standardý, ayný Cat3 gibi bu standardý da demode kýldý.

Kategori 5e (Cat5e)

Fiziksel olarak kardeþi Cat5 ile oldukça benzer özellikler sergileyen Cat5e, IEEE’nin sýký þartlarýný Cat5’e kýyasla daha iyi bir þekilde karþýlýyor. Cat5e, günümüzde gigabit hýzlarýna makul bir maliyet ile ulaþabilmesi sayesinde en sýk kullanýlan ethernet standardý olma unvanýný taþýyor.
Hem Cat5, hem de Cat5e en fazla 100 Mhz frekansýný desteklese de, ayný anda 4 veri çifti kullanabilmesi Cat5e’nin Cat5 standardýnýn yerini tamamen ele geçirmesine sebep oldu.



Kategori 6 (Cat6)

Cat6 standardý 10 Gpbs transfer hýzý ve 250 Mhz bant geniþliði destekliyor. Cat5e kablolar santimetre baþýna 1.5 veya 2 büküme sahipken, Cat6 kablolarda bu sayý ikinin üstüne çýkabiliyor. Kabloda santimetre baþýna kaç düðüm olduðu da genellikle üreticiler tarafýndan belirleniyor.
Bu etkileyici özelliklerine raðmen Cat6’nýn önemli bir eksiði var. Cat6 kablolar, 10 Gbps baðlantýyý en fazla 37-55 metre mesafede sunabiliyor. Yani Cat6 standardýna sahip bir að kurulumu yapacaksanýz, 10 Gbps hýzdan faydalanmak için mesafeye dikkat etmeniz gerekecektir.
Öte yandan Cat6 kablolarýn kalýn kaplamalarý, farklý türlerde cýzýrtýlara karþý önemli bir koruma sunuyor. Her ne kadar Cat6 ve Cat6a standartlarý daha yüksek performanslar sunsa da, çoðu að sistemleri daha düþük maliyetinden dolayý hala Cat5e standardýný tercih ediyor.

Kategori 6a (Cat6a)

Cat6a’yý Cat6’dan ayýran birkaç önemli özellik mevcut. Bunlardan biri, Cat6a’nýn 250 deðil 500 Mhz frekans desteði sunmasýdýr. Bir diðer önemli fark ise Cat6a2nýn 10 Gbps baðlantýyý 100 metre mesafeye kadar saðlayabilmesidir.
Ayrýca Cat6a kablolarýn güçlü kaplamalarý ciddi bir cýzýrtý korumasý sunarken, kaplamanýn sertliði Cat6a kablolarý fark edilebilir seviyede kalýn yapýyor.

Kategori 7 (Cat7)

Cat7 de Cat6 ve Cat6a gibi 10 Gbps veri transferini desteklemektedir. Ancak laboratuvar þartlarýnda gerçekleþen deneylerde Cat7 kablolarýn 50 metreye kadar 40 Gbps ve 15 metreye kadar 100 Gbps hýzýnda veri transfer edebildiði gözlemlenmiþtir.
Cat7 kablolar ayný zamanda 600 Mhz’e kadar frekans desteðine sahiptir ve geniþ çaplý kaplamalarý sebebiyle oldukça gergindir. Bu kablolarýn kullanýlabilmesi için özel GigaGate45 (CG45) konektörü gerekmektedir.

Kategori 8 (Cat8)

Cat8 standardý henüz geliþtirme aþamasýnda ve 2015 Ethernet Alliance yol haritasýna göre bu standart 25 GB ve 40 Gbps transfer hýzýna sahip olacak.
Ancak Cat8 kablolarýn 30 metreye kadar mesafede çok daha yüksek transfer hýzlarý sunmasý bekleniyor.

Neden bükümlü bakýr çiftler kullanýlýyor?

Günümüzde ethernet kablolarý, ortalama her santimetre baþýna bir veya iki bakýr bükümüne sahiptir. Bu teknik ilk olarak Alexander Graham Bell tarafýndan,
elektromanyetik parazitleri engelleyip daha net bir veri aktarýmý sunmak için kullanýlmýþtýr. Daha sonralarý ethernet kablolarý içindeki bakýr tellerde benzer amaçla bükülmeye baþlanmýþtýr.

Kaplamalý ve kaplamasýz kablolar

Bükümlü bakýr kablolar genellikle kaplamalý ve kaplamasýz olmak üzere iki farklý forma sahiptir. Kaplamalý kablolar koruma ve gürültü azaltma amaçlý olarak genellikle örgülü bakýr þeritler, bakýr bantlar veya iletken polimerler olmak üzere üç farklý iletken kaplamaya sahiptir.
Kaplamasýz kablolar ise herhangi bir korumaya sahip olmamakla birlikte, genellikle çoðu yerel að için yeterlidir. Karmaþýk að altyapýlarýna sahip ortamlarda ise genellikle kaplamalý kablolar kullanýlýr.
Kaplamalar sadece bükümlü çiftleri veya dört bükümlü çift grubunu kaplayabilir. Bazý kablolar grup kaplamasýna sahip olup tekil çiftleri kaplamaz iken, bazý kablolar tekil çiftleri kaplayýp tel gruplarýný kaplamasýz býrakabilir.


Kaplamalý kablo (solda) ve kaplamasýz kablo (saðda).

Kaplama kodlarý

Ethernet kablosunun bir kaplamaya sahip olup olmadýðý veya ne tür bir kaplamaya sahip olduðunu belirtmek için bir kodlama sistemi kullanýlmaktadýr.

TP = Twisted Pair (Bükümlü çift)
U = Unshielded/Unscreened (Kaplamasýz)
F = Foil Shielding (Folyo kaplama)
S = Braid Shielding (Örgü kaplama)

Örneðin bir kablo kaplamasýz ise bu anlama gelen U harfi ile bükümlü çift anlamýna gelen TP harfleri birleþtirilerek UTP kodu oluþturulur. Cat3, Cat5 ve Cat5e kablolarý sadece UTP formatýnda bulunurken,
Cat6 kablolarý hem UTP, hem de STP (örgülü kaplama) formatýnda bulunabilir.

Ethernet kablolarýnda kullanýlan genel kaplama türleri


F/UTP – Tekil bükümlü çiftler kaplamasýzken tel grubu folyo ile kaplanmýþtýr.
S/UTP – Tekil bükümlü çiftler kaplamasýzken tel grubu örgü ile kaplanmýþtýr.
SF/UTP – Kaplamasýz olan tekil bükümlü çift grubu hem folyo hem de örgü ile kaplanmýþtýr.
S/FTP – Tekil bükümlü çiftler folyo ile kaplanmýþtýr. Tel grubu ise örgü ile kaplanmýþtýr.
F/FTP – Hem tekil bükümlü çiftler hem de tel grubu folyo ile kaplanmýþtýr.
U/FTP – Sadece tekil bükümlü çiftler folyo ile kaplanmýþtýr.
U/UTP – Kablo içinde herhangi bir kaplama yoktur.