Ocak 2017`de*ABD’deki Salk Enstitüsü’den bir grup bilim insanýnýn Bu Linki Görmeniz Ýçin SupersatForuma Uye Olmanýz Gerekmektedir. üretmesi bilim dünyasýnda oldukça geniþ bir yanký uyandýrdý.

Sýradan bir insan, bilim insanlarýnýn; Yunan mitolojisinde “kimera”lar olarak bilinen ve insan-aslan, insan keçi, insan-yýlan gibi örnekleri bulunan insan-hayvan melezlerini üretme iþiyle neden uðraþtýklarýný merak edebilir.

Öncelikle, araþtýrmalarýn yeni ve garip canlýlar üretme amacý taþýmadýðýný belirtelim. Kimeralar, hayvanlarýn nasýl büyüyüp, geliþtiklerine dair kavrayýþýmýzda inanýlmaz derecede kullanýþlýdýr. Bu üretimler, bir gün insanlarýn hayatýný kurtarabilecek organlarýn geliþtirilmesinde ve insana nakledilmesinde kullanýlabilir.

Potent Hücreler

Daha en baþýndan belirtelim; kimerik domuz fetuslarýný üreten bilim insanlarýnýn, insan hücrelerini birden fazla dokuda içerecek þekilde geliþtirmelerine izin verilmedi.

Kimeralardaki insan hücrelerinin mevcut oraný oldukça düþük tutuldu. Yine de, bu çalýþma gelecek vadeden kök hücre araþtýrmalarýnda yeni bir yolu açmaya aday. Fakat ayný zamanda da ciddi etik tartýþmalarý da beraberinde getiriyor.
Esasen, iki ya da daha fazla bireyden hücreler içeren kimera benzeri organizmalar nadir de olsa doðada bulunuyor.

Örneðin; Marmoset maymunlarý, rahimdeyken ikizler arasýnda hücrelerin transferi sonucu kan ve diðer dokular açýsýndan kimerik özellikler gösterir. Ya da, lösemi tedavisinde baþarýlý bir kemik iliði transferi sonrasýnda, hastalar baðýþçýdan da kemik iliðinde bulunan hücrelere sahip olurlar.

Kimeralar, ayný ya da farklý türün erken embriyolarýndan hücrelerin birleþtirilmesiyle laboratuvar ortamýnda yapay olarak oluþturulabilir. Bu yönüyle, kimerik farelerin oluþturulmasý; geliþimsel biyoloji, genetik, fizyoloji ve patoloji gibi araþtýrma alanlarýnda önemli katkýlar saðlayabilir.

Bu durum, farenin embriyonik kök hücrelerinde gen hedeflemesinde ilerlemeleri mümkün kýlarak, bilim insanlarýnýn belirli genleri baskýlamasýna ya da aktifleþtirmesine olanak tanýyabilir. Kimeranýn geliþimindeki bu hücrelerin kullanýlabilmesinin yaný sýra, bu durum araþtýrmacýlarýn; genlerin saðlýk ve hastalýklarý nasýl etkilediðine yönelik araþtýrmalarýnda kullanýlacak laboratuvar hayvanlarýnýn üretilmesini de mümkün hale getirebilir.

Dört haftalýk bir domuz embriyosu kalbinin geliþimine katýlan insan pluripotent kök hücreleri (yeþil). /Salk Institute


Daha güncel olarak, araþtýrmacýlar, insan embriyolarýndan elde edilen veya laboratuvarda vücut hücrelerinden üretilen insan pluripotent kök hücrelerinin, kimerik hayvan dokularýna katkýda bulunma becerileri üzerinde çalýþmalara baþladýlar.

Ýnsan pluripotent kök hücreleri, laboratuvarda sýnýrsýz olarak geliþtirilebilir ve týpký farelerdeki gibi vücudun tüm dokularýný oluþturabilirler.

Hali hazýrda, birçok araþtýrmacý þimdi sinir, kalp, karaciðer ve böbrek hücreleri gibi insan pluripotent hücrelerinden týbbi önemi olan fonksiyonel insan dokularýný yapabileceklerini gösterdi.

Esasýnda, omurilik yaralanmasý, diyabet ve maküler dejenerasyon için insan pluripotent kök hücrelerinden türetilmiþ hücresel tedavilerin kullanýldýðý klinik çalýþmalar mevcut.

Ancak, 2007 yýlýndan beri, tek bir tür pluripotent kök hücresi olmadýðý biliniyor. Dahasý, farelerde ve insanlarda farklý tekniklerin kullanýldýðý bir dizi farklý pluripotent kök hücre de üretildi.

Bu hücreler, embriyonik geliþimin farklý evrelerindeki hücrelere karþýlýk gelir ve bu nedenle muhtemelen farklý özelliklere sahip olurlar, bu da hangi hücrelerin kaynaðýnýn en iyi olduðu sorusunu gündeme getirir.

Kimeralar oluþturmak, araþtýrmacýlar tarafýndan pluripotent kök hücrelerin potansiyelini belirlemek için kullanýlan önemli bir standart olmuþtur. Hayvan kök hücre araþtýrmalarýnda yaygýn olarak kullanýlýrken, insan pluripotent kök hücreler kullanan kimerik araþtýrmalar, insan-hayvan melezlerinde az sayýda insan hücresinin hayatta kaldýðýný ortaya koymuþtur.

Týbbi Olanaklar

Her ne kadar bulundurduðu insan hücresi sayýsý oldukça az olsa da, insan-domuz melezi araþtýrmasý bazý önemli amaçlara da ýþýk tutuyor. Bunlardan birisi de, biyomedikal araþtýrmalarda kullanýlacak insansý özellikler verilmiþ hayvanlarýn oluþturulmasý ihtimalidir.

Ýnsan kanýna sahip farelerin üretilmesi zaten mümkün olsa da, kanýmýzýn ve baðýþýklýk sistemimizin iþlevleri hakkýnda paha biçilemez bir bakýþ açýsý saðlayan bu durum için farelerin, insan fetüsüne ait dokuya sahip olmalarý gerekiyor.

Ýnsan-hayvan kimeralarýnda pluripotent kök hücrelerin kullanýlmasý, insan kan hücreleri, karaciðer ya da kalp gibi diðer dokulara sahip farelerin daha verimli bir þekilde üretimini kolaylaþtýrabilir. Bu durum da, hastalýklarýn ve onlarý tedavi etmedeki yeni ilaçlarýn geliþimine dair çalýþma imkanýmýzý büyük oranda güçlendirebilir.

Etik Sýnýrlar

Bilimsel olarak bu tür hedeflere ulaþmak uzun bir zaman almaya devam edecekse de, pluripotent kök hücre biyolojisindeki ilerlemenin bu hatlar boyunca baþarýlý denemeler saðlayacaðý neredeyse kesin. Ancak bu çalýþmalarýn ne kadarýnýn etik açýdan kabul edilebilir olduðu ve sýnýrlarýn nerede baþladýðý sorularý da akýllarý karýþtýrmaya devam ediyor.

Kaynaklar ve Ýleri Okuma:

– Cell. “Interspecies Chimerism with Mammalian Pluripotent Stem Cells.”* Bu Linki Görmeniz Ýçin SupersatForuma Uye Olmanýz Gerekmektedir.
– Kimera (mitoloji).* Bu Linki Görmeniz Ýçin SupersatForuma Uye Olmanýz Gerekmektedir. ) (Eriþim Tarihi: 12 Mart 2017)
– Development. “Mouse embryonic chimeras: tools for studying mammalian development.”* Bu Linki Görmeniz Ýçin SupersatForuma Uye Olmanýz Gerekmektedir.
– Boston Children Hospital. “Pluripotent Stem Cells 101.”* Bu Linki Görmeniz Ýçin SupersatForuma Uye Olmanýz Gerekmektedir.
– Cell. “Generation of Rat Pancreas in Mouse by Interspecific Blastocyst Injection of Pluripotent Stem Cells.”* Bu Linki Görmeniz Ýçin SupersatForuma Uye Olmanýz Gerekmektedir.
– Conversation. “What’s the benefit in makinghuman-animal hybrids?”* Bu Linki Görmeniz Ýçin SupersatForuma Uye Olmanýz Gerekmektedir.
– Bilimfili. “Kök Hücre Nedir?”* Bu Linki Görmeniz Ýçin SupersatForuma Uye Olmanýz Gerekmektedir.

Ýlgili







Bu Linki Görmeniz Ýçin SupersatForuma Uye Olmanýz Gerekmektedir.






bilimfili.com sitesindeki bu haberin kaynaðý için Bu Linki Görmeniz Ýçin SupersatForuma Uye Olmanýz Gerekmektedir.