Mars, binlerce yýldýr insanlarýn ilgisini çeken bir gezegen. Ýlk kez 4000 yýl önce kayda geçirilen bu gezegeni 17. Yüzyýlda teleskopun icadýndan sonra çok daha yakýndan incelemeye baþladýk. 1877’de Mars’ýn ilk haritasýný 22 cm’lik bir teleskop kullanarak Ýtalyan astronom Giovanni Schiaparelli yaptý. Bu haritanýn en önemli özelliði içinde kanallarýn olmasýdýr. Uzaylý deyince aklýmýza ilk kez Marslýlarýn gelmesinin sebeplerinden biri de budur. Uzunca bir süre bu kanallarýn orada yaþayan geliþmiþ bir medeniyet tarafýndan yapýldýðý düþünüldü. 15 yýl kadar sonra Percival Lowell tarafýndan daha detaylý bir haritalama çalýþmasý yapýldý. 1930’da Eugène M. Antoniadi daha da detaylý bir Mars haritasý yayýnladý. Ýþte bu haritadan sonra Mars’taki kanallarýn optik bir yanýlgý olduðu ortaya çýktý.
1960’larda önce Sovyetler Birliði sonra da ABD Mars’a uzay araçlarý göndermeye baþladý. Bunlar Mars’a yaklaþýp sonra da yoluna devam eden türden “flyby” araçlardý. Sovyetler Birliði’nin gönderdiði 9 uzay aracýnýn hiçbiri amacýna ulaþamadý. ABD’nin gönderdiði Mariner 5 ise 1965’te Mars’ýn yakýnýndan geçerek Dünya dýþýndaki bir gezegenin yakýndan çekilmiþ ilk fotoðraflarýný yolladý. 1971’de Sovyetler Birliði bu kez Mars 2 adlý bir uzay aracý gönderdi. Ancak o da bilgisayarýnda meydana gelen bir arýza nedeniyle yine amacýna ulaþamadý ve neredeyse tam 47 yýl önce 27 Kasým 1971’de Mars’a çakýldý. Çakýldý çakýlmasýna ama yine de Dünya dýþýnda bir gezegene inen ilk insan yapýmý araç olma ünvanýný kazandý. Ondan bir ay kadar sonra kardeþi Mars 3 gezegene yumuþak iniþ yapmayý baþardý ama indikten 14,5 saniye sonra onunla da iletiþimimiz kesildi. ABD’nin yine ayný yýl, 1971’de gönderdiði Mariner 9 uzay aracý Dünya dýþýnda baþka bir gezegenin yörüngesine giren ilk uzay aracý oldu ve sistematik olarak gezegeni haritaladý. Mariner 9 Mars’a ilk ulaþtýðýnda yüzeyde büyük bir toz fýrtýnasý vardý. Fýrtýna yavaþladýðýnda ilk görülen þeylerse devasa volkanlarýn zirveleri oldu. Bu bölgeye “Tharsis Platosu” deniyor. Topografik haritada görebileceðiniz gibi bu volkanlar oldukça yüksek. Bazýlarý 20km, bazýlarýysa Everest’in 3 katý yüksekliðinde. Güneþ sisteminde henüz bunlardan daha büyüðünü görmedik. Buraya verilen isim “Tharsis” Ýncil ve Tevrat’ta geçen bir yerin adý ve bu adýn Mersin’deki Tarsus’la da bir iliþkisi kuruluyor. Yani Mars’ta da bir Tarsus bölgesi var diyebiliriz.
Mars’a baþarýyla iniþ yapýp bize sinyal gönderebilen ilk uzay aracý Viking 1 oldu. 20 Temmuz 1976’da Mars’ýn “Golden Plain - Altýn düzlükler” denilen bölgesine indi ve tam 6 yýldan uzun bir süre görev yaptý. Bu da indikten sonra gönderdiði ilk fotoðraf. Baþka bir gezegeni kendi yüzeyinden gördüðümüz ilk an.
~
Yer imleri