BÝLGÝ EDÝNME HAKKI KANUNU

Kanun Numarasý : 4982
Kabul Tarihi : 9/10/2003
Yayýmlandýðý R.Gazete : Tarih : 24/10/2003 Sayý : 25269
Yayýmlandýðý Düstur : Tertip : 5 Cilt : 42 Sayfa:

BÝRÝNCÝ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanýmlar
Amaç
Madde 1- Bu Kanunun amacý; demokratik ve þeffaf yönetimin gereði olan eþitlik, tarafsýzlýk ve açýklýk ilkelerine uygun olarak kiþilerin bilgi edinme hakkýný kullanmalarýna iliþkin esas ve usulleri düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Kanun; kamu kurum ve kuruluþlarý ile kamu kurumu niteliðindeki meslek kuruluþlarýnýn faaliyetlerinde uygulanýr.
1.11.1984 tarihli ve 3071 sayýlý Dilekçe Hakkýnýn Kullanýlmasýna Dair Kanun hükümleri saklýdýr.
Tanýmlar
Madde 3- Bu Kanunda geçen;
a) Kurum ve kuruluþ: Bu Kanunun 2 nci maddesinde geçen ve kapsama dahil olan bilgi edinme baþvurusu yapýlacak bütün makam ve mercileri,
b) Baþvuru sahibi: Bu Kanun kapsamýnda bilgi edinme hakkýný kullanarak kurum ve kuruluþlara baþvuran gerçek ve tüzel kiþileri,
c) Bilgi: Kurum ve kuruluþlarýn sahip olduklarý kayýtlarda yer alan bu Kanun kapsamýndaki her türlü veriyi,
d) Belge: Kurum ve kuruluþlarýn sahip olduklarý bu Kanun kapsamýndaki yazýlý, basýlý veya çoðaltýlmýþ dosya, evrak, kitap, dergi, broþür, etüt, mektup, program, talimat, kroki, plân, film, fotoðraf, teyp ve video kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi, haber ve veri taþýyýcýlarýný,
e) Bilgi veya belgeye eriþim: Ýstenen bilgi veya belgenin niteliðine göre, kurum ve kuruluþlarca, baþvuru sahibine söz konusu bilgi veya belgenin bir kopyasýnýn verilmesini, kopya verilmesinin mümkün olmadýðý hâllerde, baþvuru sahibinin bilgi veya belgenin aslýný inceleyerek not almasýna veya içeriðini görmesine veya iþitmesine izin verilmesini,
f) Kurul: Bilgi Edinme Deðerlendirme Kurulunu,
Ýfade eder.
ÝKÝNCÝ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakký ve Bilgi Verme Yükümlülüðü
Bilgi edinme hakký
Madde 4- Herkes bilgi edinme hakkýna sahiptir.
Türkiye'de ikamet eden yabancýlar ile Türkiye'de faaliyette bulunan yabancý tüzel kiþiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet alanlarýyla ilgili olmak kaydýyla ve karþýlýklýlýk ilkesi çerçevesinde, bu Kanun hükümlerinden yararlanýrlar.
Türkiye'nin taraf olduðu uluslararasý sözleþmelerden doðan hak ve yükümlülükleri saklýdýr.
Bilgi verme yükümlülüðü
Madde 5- Kurum ve kuruluþlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dýþýndaki her türlü bilgi veya belgeyi baþvuranlarýn yararlanmasýna sunmak ve bilgi edinme baþvurularýný etkin, süratli ve doðru sonuçlandýrmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler.
Bu Kanun yürürlüðe girdiði tarihten itibaren diðer kanunlarýn bu Kanuna aykýrý hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Baþvurusu
Baþvuru usulü
Madde 6- Bilgi edinme baþvurusu, baþvuru sahibinin adý ve soyadý, imzasý, oturma yeri veya iþ adresini, baþvuru sahibi tüzel kiþi ise tüzel kiþinin unvaný ve adresi ile yetkili kiþinin imzasýný ve yetki belgesini içeren dilekçe ile istenen bilgi veya belgenin bulunduðu kurum veya kuruluþa yapýlýr. Bu baþvuru, kiþinin kimliðinin ve imzasýnýn veya yazýnýn kimden neþet ettiðinin tespitine yarayacak baþka bilgilerin yasal olarak belirlenebilir olmasý kaydýyla elektronik ortamda veya diðer iletiþim araçlarýyla da yapýlabilir.
Dilekçede, istenen bilgi veya belgeler açýkça belirtilir.
Ýstenecek bilgi veya belgenin niteliði
Madde 7- Bilgi edinme baþvurusu, baþvurulan kurum ve kuruluþlarýn ellerinde bulunan veya görevleri gereði bulunmasý gereken bilgi veya belgelere iliþkin olmalýdýr.
Kurum ve kuruluþlar, ayrý veya özel bir çalýþma, araþtýrma, inceleme ya da analiz neticesinde oluþturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapýlacak baþvurulara olumsuz cevap verebilirler.
Ýstenen bilgi veya belge, baþvurulan kurum ve kuruluþtan baþka bir yerde bulunuyorsa, baþvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluþa gönderilir ve durum ilgiliye yazýlý olarak bildirilir.
Yayýmlanmýþ veya kamuya açýklanmýþ bilgi veya belgeler
Madde 8- Kurum ve kuruluþlarca yayýmlanmýþ veya yayýn, broþür, ilân ve benzeri yollarla kamuya açýklanmýþ bilgi veya belgeler, bilgi edinme baþvurularýna konu olamaz. Ancak, yayýmlanmýþ veya kamuya açýklanmýþ bilgi veya belgelerin ne þekilde, ne zaman ve nerede yayýmlandýðý veya açýklandýðý baþvurana bildirilir.
Gizli bilgileri ayýrarak bilgi veya belge verme
Madde 9- Ýstenen bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya açýklanmasý yasaklanan bilgiler ile açýklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar birbirlerinden ayrýlabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge, gizlilik dereceli veya açýklanmasý yasaklanan bilgiler çýkarýldýktan sonra baþvuranýn bilgisine sunulur. Ayýrma gerekçesi baþvurana yazýlý olarak bildirilir.
Bilgi veya belgeye eriþim
Madde 10- Kurum ve kuruluþlar, baþvuru sahibine istenen belgenin onaylý bir kopyasýný verirler.
Bilgi veya belgenin niteliði gereði kopyasýnýn verilmesinin mümkün olmadýðý veya kopya çýkarýlmasýnýn aslýna zarar vereceði hâllerde, kurum ve kuruluþlar ilgilinin;
a) Yazýlý veya basýlý belgeler için, söz konusu belgenin aslýný incelemesi ve not alabilmesini,
b) Ses kaydý þeklindeki bilgi veya belgelerde bunlarý dinleyebilmesini,
c) Görüntü kaydý þeklindeki bilgi veya belgelerde bunlarý izleyebilmesini,
Saðlarlar.
Bilgi veya belgenin yukarýda belirtilenlerden farklý bir þekilde elde edilmesi mümkün ise, belgeye zarar vermemek koþuluyla bu olanak saðlanýr.
Baþvurunun yapýldýðý kurum ve kuruluþ, eriþimine olanak saðladýðý bilgi veya belgeler için baþvuru sahibinden eriþimin gerektirdiði maliyet tutarý kadar bir ücreti bütçeye gelir kaydedilmek üzere tahsil edebilir.
Bilgi veya belgeye eriþim süreleri
Madde 11- Kurum ve kuruluþlar, baþvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye eriþimi onbeþ iþ günü içinde saðlarlar. Ancak istenen bilgi veya belgenin, baþvurulan kurum ve kuruluþ içindeki baþka bir birimden saðlanmasý; baþvuru ile ilgili olarak bir baþka kurum ve kuruluþun görüþünün alýnmasýnýn gerekmesi veya baþvuru içeriðinin birden fazla kurum ve kuruluþu ilgilendirmesi durumlarýnda bilgi veya belgeye eriþim otuz iþ günü içinde saðlanýr. Bu durumda, sürenin uzatýlmasý ve bunun gerekçesi baþvuru sahibine yazýlý olarak ve onbeþ iþ günlük sürenin bitiminden önce bildirilir.
10 uncu maddede belirtilen bilgi veya belgelere eriþim için gereken maliyet tutarýnýn idare tarafýndan baþvuru sahibine bildirilmesiyle onbeþ iþ günlük süre kesilir. Baþvuru sahibi onbeþ iþ günü içinde ücreti ödemezse talebinden vazgeçmiþ sayýlýr.
Baþvurularýn cevaplandýrýlmasý
Madde 12- Kurum ve kuruluþlar, bilgi edinme baþvurularýyla ilgili cevaplarýný yazýlý olarak veya elektronik ortamda baþvuru sahibine bildirirler. Baþvurunun reddedilmesi hâlinde bu kararýn gerekçesi ve buna karþý baþvuru yollarý belirtilir.
Ýtiraz usulü
Madde 13- Bilgi edinme istemi (…)(1)reddedilen baþvuru sahibi, yargý yoluna baþvurmadan önce kararýn tebliðinden itibaren onbeþ gün içinde Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki kararýný otuz iþ günü içinde verir. Kurum ve kuruluþlar, Kurulun istediði her türlü bilgi veya belgeyi onbeþ iþ günü içinde vermekle yükümlüdürler.
Kurula itiraz, baþvuru sahibinin idarî yargýya baþvurma süresini durdurur.
Bilgi Edinme Deðerlendirme Kurulu
Madde 14- Bilgi edinme baþvurusuyla ilgili yapýlacak itirazlar üzerine, (…)(1) verilen kararlarý incelemek ve kurum ve kuruluþlar için bilgi edinme hakkýnýn kullanýlmasýna iliþkin olarak kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme Deðerlendirme Kurulu oluþturulmuþtur.
Kurul; birer üyesi Yargýtay ve Danýþtay genel kurullarýnýn kendi kurumlarý içinden önerecekleri ikiþer aday, birer üyesi ceza hukuku, idare hukuku ve anayasa hukuku alanlarýnda profesör veya doçent unvanýna sahip kiþiler, bir üyesi Türkiye Barolar Birliðinin baro baþkaný seçilme yeterliliðine sahip kiþiler içinden göstereceði iki aday, iki üyesi en az genel müdür düzeyinde görev yapmakta olanlar ve bir üyesi de Adalet Bakanýnýn önerisi üzerine bu Bakanlýkta idarî görevlerde çalýþan hâkimler arasýndan Bakanlar Kurulunca seçilecek dokuz üyeden oluþur.
Kurul üyeliðine önerilen adaylarýn muvafakatlarý aranýr.
Kurul Baþkaný, kurul üyelerince kendi aralarýndan seçilir.
Kurul, en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduðu her zaman Baþkanýn çaðrýsý üzerine toplanýr.
Kurul üyelerinin görev süreleri dört yýldýr. Görev süresi sona erenler yeniden seçilebilirler. Görev süresi dolmadan görevinden ayrýlan üyenin yerine ayný usule göre seçilen üye, yerine seçildiði üyenin görev süresini tamamlar. Yeni seçilen Kurul göreve baþlayýncaya kadar önceki Kurul görevine devam eder.
Kurul üyelerine 10.2.1954 tarihli ve 6245 sayýlý Harcýrah Kanunu hükümleri saklý kalmak kaydýyla fiilen görev yaptýklarý her gün için (3000) gösterge rakamýnýn memur aylýk katsayýsý ile çarpýmý sonucu bulunacak miktarda huzur hakký ödenir. Bu ödemelerde damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapýlmaz. (Ek cümle: 17/11/2005-5432/2 md.) Bir ayda fiilen görev yapýlan gün sayýsýnýn dördü aþmasý halinde, aþan günler için huzur hakký ödenmez.
Kurul, belirleyeceði konularda komisyonlar ve çalýþma gruplarý kurabilir; ayrýca gerekli gördüðü takdirde, ilgili bakanlýk ile diðer kurum ve kuruluþlarýn ve sivil toplum örgütlerinin temsilcilerini bilgi almak üzere toplantýlarýna katýlmaya davet edebilir.
Kurulun sekretarya hizmetleri Baþbakanlýk tarafýndan yerine getirilir.
Kurulun görev ve çalýþmalarýna iliþkin esas ve usuller Baþbakanlýkça hazýrlanarak yürürlüðe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkýnýn Sýnýrlarý
Yargý denetimi dýþýnda kalan iþlemler
Madde 15- Yargý denetimi dýþýnda kalan idarî iþlemlerden kiþinin çalýþma hayatýný ve mesleki onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, bu Kanun kapsamýna dahildir. Bu þekilde saðlanan bilgi edinme hakký iþlemin yargý denetimine açýlmasý sonucunu doðurmaz.
Devlet sýrrýna iliþkin bilgi veya belgeler
Madde 16- Açýklanmasý hâlinde Devletin emniyetine, dýþ iliþkilerine, millî savunmasýna ve millî güvenliðine açýkça zarar verecek ve niteliði itibarýyla Devlet sýrrý olan gizlilik dereceli bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakký kapsamý dýþýndadýr.
Ülkenin ekonomik çýkarlarýna iliþkin bilgi veya belgeler
Madde 17- Açýklanmasý ya da zamanýndan önce açýklanmasý hâlinde, ülkenin ekonomik çýkarlarýna zarar verecek veya haksýz rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamý dýþýndadýr.
Ýstihbarata iliþkin bilgi veya belgeler
Madde 18- Sivil ve askerî istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine iliþkin bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamý dýþýndadýr.
Ancak, bu bilgi ve belgeler kiþilerin çalýþma hayatýný ve meslek onurunu etkileyecek nitelikte ise, istihbarata iliþkin bilgi ve belgeler bilgi edinme hakký kapsamý içindedir.
Ýdarî soruþturmaya iliþkin bilgi veya belgeler
Madde 19- Kurum ve kuruluþlarýn yetkili birimlerince yürütülen idarî soruþturmalarla ilgili olup, açýklanmasý veya zamanýndan önce açýklanmasý hâlinde;
a) Kiþilerin özel hayatýna açýkça haksýz müdahale sonucunu doðuracak,
b) Kiþilerin veya soruþturmayý yürüten görevlilerin hayatýný ya da güvenliðini tehlikeye sokacak,
c) Soruþturmanýn güvenliðini tehlikeye düþürecek,
d) Gizli kalmasý gereken bilgi kaynaðýnýn açýða çýkmasýna neden olacak veya soruþturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarýnýn temin edilmesini güçleþtirecek,
Bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamý dýþýndadýr.
Adlî soruþturma ve kovuþturmaya iliþkin bilgi veya belgeler
Madde 20- Açýklanmasý veya zamanýndan önce açýklanmasý hâlinde;
a) Suç iþlenmesine yol açacak,
b) Suçlarýn önlenmesi ve soruþturulmasý ya da suçlularýn kanunî yollarla yakalanýp kovuþturulmasýný tehlikeye düþürecek,
c) Yargýlama görevinin gereðince yerine getirilmesini engelleyecek,
d) Hakkýnda dava açýlmýþ bir kiþinin adil yargýlanma hakkýný ihlâl edecek,
Nitelikteki bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamý dýþýndadýr.
4.4.1929 tarih ve 1412 sayýlý C.M.U.K., 18.6.1927 tarih ve 1086 sayýlý Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, 6.1.1982 tarihli ve 2577 sayýlý Ýdari Yargýlama Usulü Kanunu ve diðer özel kanun hükümleri saklýdýr.
Özel hayatýn gizliliði
Madde 21- Kiþinin izin verdiði hâller saklý kalmak üzere, özel hayatýn gizliliði kapsamýnda, açýklanmasý hâlinde kiþinin saðlýk bilgileri ile özel ve aile hayatýna, þeref ve haysiyetine, meslekî ve ekonomik deðerlerine haksýz müdahale oluþturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakký kapsamý dýþýndadýr.
Kamu yararýnýn gerektirdiði hâllerde, kiþisel bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluþlar tarafýndan, ilgili kiþiye en az yedi gün önceden haber verilerek yazýlý rýzasý alýnmak koþuluyla açýklanabilir.
Haberleþmenin gizliliði
Madde 22- Haberleþmenin gizliliði esasýný ihlâl edecek bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamý dýþýndadýr.
Ticarî sýr
Madde 23- Kanunlarda ticarî sýr olarak nitelenen bilgi veya belgeler ile, kurum ve kuruluþlar tarafýndan gerçek veya tüzel kiþilerden gizli kalmasý kaydýyla saðlanan ticarî ve malî bilgiler, bu Kanun kapsamý dýþýndadýr.
Fikir ve sanat eserleri
Madde 24- Fikir ve sanat eserlerine iliþkin olarak yapýlacak bilgi edinme baþvurularý hakkýnda ilgili kanun hükümleri uygulanýr.
Kurum içi düzenlemeler
Madde 25- Kurum ve kuruluþlarýn, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile kurum içi uygulamalarýna iliþkin düzenlemeler hakkýndaki bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkýnýn kapsamý dýþýndadýr. Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen kurum çalýþanlarýnýn bilgi edinme haklarý saklýdýr.
Kurum içi görüþ, bilgi notu ve tavsiyeler
Madde 26- Kurum ve kuruluþlarýn faaliyetlerini yürütmek üzere, elde ettikleri görüþ, bilgi notu, teklif ve tavsiye niteliðindeki bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluþ tarafýndan aksi kararlaþtýrýlmadýkça bilgi edinme hakký kapsamýndadýr.
Bilimsel, kültürel, istatistik, teknik, týbbî, malî, hukukî ve benzeri uzmanlýk alanlarýnda yasal olarak görüþ verme yükümlülüðü bulunan kiþi, birim ya da kurumlarýn görüþleri, kurum ve kuruluþlarýn alacaklarý kararlara esas teþkil etmesi kaydýyla bilgi edinme istemlerine açýktýr.
Tavsiye ve mütalaa talepleri
Madde 27- Tavsiye ve mütalaa talepleri bu Kanun kapsamý dýþýndadýr.
Gizliliði kaldýrýlan bilgi veya belgeler
Madde 28- Gizliliði kaldýrýlmýþ olan bilgi veya belgeler, bu Kanunda belirtilen diðer istisnalar kapsamýna girmiyor ise, bilgi edinme baþvurularýna açýk hâle gelir.
BEÞÝNCÝ BÖLÜM
Çeþitli ve Son Hükümler
Ceza hükümleri
Madde 29- Bu Kanunun uygulanmasýnda ihmâli, kusuru veya kastý bulunan memurlar ve diðer kamu görevlileri hakkýnda, iþledikleri fiillerin genel hükümler çerçevesinde ceza kovuþturmasý gerektirmesi hususu saklý kalmak kaydýyla, tâbi olduklarý mevzuatta yer alan disiplin cezalarý uygulanýr.
Bu Kanunla eriþilen bilgi ve belgeler ticarî amaçla çoðaltýlamaz ve kullanýlamaz.
Rapor düzenlenmesi
Madde 30- Kurum ve kuruluþlar, bir önceki yýla ait olmak üzere;
a) Kendilerine yapýlan bilgi edinme baþvurularýnýn sayýsýný,
b) Olumlu cevaplanarak bilgi veya belgelere eriþim saðlanan baþvuru sayýsýný,
c) Reddedilen baþvuru sayýsý ve bunlarýn daðýlýmýný gösterir istatistik bilgileri,
d) Gizli ya da sýr niteliðindeki bilgiler çýkarýlarak ya da bu nitelikteki bilgiler ayrýlarak bilgi veya belgelere eriþim saðlanan baþvuru sayýsýný,
e) Baþvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen baþvuru sayýsý ile bunlarýn sonuçlarýný,
Gösterir bir rapor hazýrlayarak, bu raporlarý her yýl Þubat ayýnýn sonuna kadar Bilgi Edinme Deðerlendirme Kuruluna gönderirler. Baðlý, ilgili ve iliþkili kamu kurum ve kuruluþlarý raporlarýný baðlý, ilgili ya da iliþkili olduklarý bakanlýk vasýtasýyla iletirler. Kurul, hazýrlayacaðý genel raporu, söz konusu kurum ve kuruluþlarýn raporlarý ile birlikte her yýl Nisan ayýnýn sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderir. Bu raporlar takip eden iki ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Baþkanlýðýnca kamuoyuna açýklanýr.
Yönetmelik
Madde 31- Bu Kanunun uygulanmasý ile ilgili esas ve usullerin belirlenmesine iliþkin yönetmelik, Kanunun yayýmýný takip eden altý ay içinde Baþbakanlýk tarafýndan hazýrlanarak Bakanlar Kurulunca yürürlüðe konulur.
Yürürlük
Madde 32- Bu Kanun yayýmý tarihinden itibaren altý ay sonra yürürlüðe girer.
Yürütme
Madde 33- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

4982 SAYILI KANUNA EK VE DEÐÝÞÝKLÝK GETÝREN MEVZUATIN YÜRÜRLÜÐE GÝRÝÞ TARÝHÝNÝ GÖSTERÝR LÝSTE

Kanun No. Farklý tarihte yürürlüðe giren maddeler Yürürlüðe giriþ tarihi
5432 13 ve 14 22/11/2005