Sigarayý býrakmanýn püf noktalarý


Türkiye’de 20 milyon kiþi sigara tiryakisi. Ýçenler yüzünden içmeyenler de sürekli zehirli hava soluyor. Batý ülkeleri, kapalý alanlarda sigara içimini sert yasalarla yasaklýyor.

Türkiye’de 20 milyon kiþi sigara tiryakisi. Ýçenler yüzünden içmeyenler de sürekli zehirli hava soluyor. Batý ülkeleri, kapalý alanlarda sigara içimini sert yasalarla yasaklýyor.

Türkiye’de ise etkin yaptýrýmlar yok. Tempo Dergisi olarak yasa koyuculara sesleniyoruz: Bir an önce harekete geçin, ciðerlerimizin nefes almasýný saðlayýn
Dünyada 1 milyar kiþinin, Türkiye’de ise erkek nüfusunun yaklaþýk yüzde 60’ýnýn, kadýn nüfusunun yaklaþýk yüzde 25’inin, yani ergenlik çaðýndaki çocuklarla birlikte yaklaþýk 20 milyon kiþinin sigara içtiðini biliyor muydunuz?

Peki, her yýl dünyada 4.5 milyon, Türkiye’de ise 100 bin kiþinin sigaraya baðlý hastalýklardan öldüðünü?

Ülkemizde her yýl, yaklaþýk 100 bin yeni kanser vakasý ortaya çýkýyor. Her yýl yaklaþýk 200 bin kiþi, diðer deyiþle her 5 dakikada bir kiþi, kalp hastalýklarýna baðlý nedenlerle ölüyor.

En çok doktorlar içiyor

Sigara, sadece saðlýða deðil, ‘cebe’ de zarar:

Türkiye’de yýlda 6.5 milyar dolar sigaraya, bir o kadarý da sigaranýn yol açtýðý hastalýklarýn tedavisine harcanýyor. Sigara tüketiminde ise ‘baþrolü’ maalesef doktorlar oynuyor. istatistiklere göre hekimlerin yüzde 42’si sigara içiyor.

Göðüs hastalýklarý uzmanlarýnýn bile yüzde 20’si tiryaki. Ýlaçlar, nikotin bantlarý nikotin spreyleri, nikotin sakýzlarý oyuncak sigaralar, akupunktur, psikoterapi… Çeþit çeþit sigara býrakma yöntemi var. Ancak bunlar, kiþi sadece
‘dumanlý hayatýna’ veda etmeye kararlýysa iþe yarýyor.

Sigarayla mücadelede, yasalarýn katý bir þekilde uygulanmasý çok önemli. Ancak Türkiye’de, maalesef yasalar kâðýt üzerinde kalýyor. iþyerlerinde, sokaklarda, okullarda, alýþveriþ merkezlerinde, kafelerde, filmlerde, evlerde, her yerde sigara içiliyor.

Yani iki kiþiden birinin elinde sigara görüyor çocuklarýmýz. Bu nedenle de ilkokul çaðý çocuklarý arasýnda sigara içme oraný, yüzde 20’lere dayanmýþ durumda.

Baþarýsýzýz!

Türk Kardiyoloji Derneði Üyesi ve Cerrahpaþa Týp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalý Öðretim Üyesi Prof. Dr. Zeki Öngen, Türkiye’nin sigarayla mücadelede baþarýlý olmadýðýna dikkat çekiyor: “Sigara, baþta dolaþým ve solunum sisteminde sorunlara yol açýyor. Sigara içenlerin inme ve kalp krizi geçirme riskleri, içmeyenlere göre iki kat fazla. Sigara içen bir kiþinin, önceden hastalýk tanýsý konulmadan, kalp krizinden ölme riski ise yüzde 300 daha fazla. Ayrýca sigara içenlerde, bacak damarlarýnýn týkanmasý sonucu kangren olma riski ya da karýn ana atar damarýnda balonlaþma olma riski 300-400 kat fazla.”

‘En ucuz kitle imha silahý’

Türk Toraks Derneði Üyesi ve Kocaeli Üniversitesi Týp Fakültesi Göðüs Hastalýklarý Anabilim Dalý Baþkaný Prof. Dr. Füsun Yýldýz, sigaranýn ‘en ucuz kitle imha silahý’ olduðuna dikkat çekiyor: “Önlem alýnmazsa, ülkemizde 2025 yýlýnda 250 bin kiþi tütüne baðlý hastalýklar nedeniyle hayatýný kaybedecek.” Peki, hükümetimiz ve Saðlýk Bakanlýðý sigarayla mücadele konusunda ne yapýyor? Bu konuda pek baþarýlý olamadýklarýný söyleyen Saðlýk Bakanlýðý Kanser Savaþ Daire Baþkaný Prof. Dr. Murat Tuncer, 20 yýl önce Türkiye’de ölüm nedenleri arasýnda dördüncü sýrada yer alan kanserin, þimdi ön sýralarda olduðunu söylüyor. Sigaraya baþlama yaþý ise 9. Yani önlem almanýn zamaný geldi de geçiyor bile... l

Sigara býrakma yöntemleri

Florence Nightingale Hastanesi ve Ýstanbul Týp Fakültesi Göðüs Hastalýklarý Anabilim Dalý Öðretim Üyesi Prof. Dr. Turhan Ece sigara býrakma yöntemlerini anlattý…

Ýlaç tedavisi

Piyasada etkisi kanýtlanmýþ bir ilaç var, ancak bu etki sýnýrlý. Baþarý oraný, bir yýllýk sürece bakýldýðýnda yüzde 15-40’larda. Bu ilaç, beyinde sigara içme isteðini azaltýyor. Bazý kiþiler, psikolojik baðýmlýlýðýn yaný sýra, genetik olarak da yatkýn olduklarý için sigarayý çok zor býrakýyorlar. Beyinde nikotin reseptörleri yani alýcýlarýnýn fazla olmasý ve bunlarýn sigara tüketimiyle birlikte çoðalmasý, bu kiþilerin daha baðýmlý olmalarýna yol açýyor. ABD ve Avrupa’da, bu yýl yeni bir ilaç daha piyasaya çýktý.

Türkiye’ye de 1 yýl içinde gelecek. Merkezi sinir sistemini etkileyen bu ilaç, sigara içme isteðini ortadan kaldýrýyor.
Beyinde, nikotin reseptörlerinin olduðu bölüme etki ediyor.

Replasman tedavileri

Baðýmlýlýk yapan nikotin maddesi, kiþiye nikotin bantlarýyla dýþarýdan veriliyor. Nikotin sakýzlarý, hatta nikotin spreyleri de var. Sigara aðýzlýklarý, yani nefesle çekilen mentollü aðýzlýklar mevcut. Nikotin bantlarý her gün deðiþtirilmeli, gece çýkarýlmalý. Kiþi, bu bandý sabah kalktýðýnda vücudun tüysüz ve az hareket eden bir bölgesine yapýþtýrýyor. Bu da genellikle sýrt oluyor. Bu bantlarýn da dozlarý var. Baðýmlýlýk düzeyi çok yüksekse, en yüksek dozdan baþlanýyor. Gün boyunca kiþi bu bantla dolaþýyor, yatarken çýkarýyor. Bu yöntem, ilaca ek olarak uygulanabilir. Etkinlik saðlanmasý için kombine tedaviler öneriliyor.

Tedavi; ilaç, nikotin bandý ve nikotin sakýzý kombinasyonuyla uygulanabiliyor. Nikotin bantlarý, cilt vasýtasýyla vücuda yavaþ yavaþ nikotin veriyor. Ancak sigara içerken duyulan haz burada hissedilmiyor. Dolayýsýyla banda raðmen, sigara içme isteði olabiliyor insanlarda. Bu durumlarda sprey veya sakýz devreye sokuluyor. Sprey, günde 6-8 kere kullanýlabilir. Fazlasý zarar. Kalbin hýzlý çarpmasýna, hatta kalp-damar hastalýklarý olan kiþilerde, kalp krizine bile yol açabiliyor.

Kulak tedavisi-akupunktur

‘Auriculotherapy’ olarak adlandýrýlan ‘kulak tedavisi’, kulaktaki duyargalarýn, merkezi sinir sistemiyle, yani beyinle baðlantýlý noktalarýn uyarýlmasýyla çalýþan bir sistem. Bu, akupunkturun modernize edilmiþ hâli sayýlabilir.

Akupunkturda, herkeste ayný noktalara iðne batýrýlarak, sigara içme isteði ortadan kaldýrýlmaya çalýþýlýr. Kulak terapisi ise kulaktaki noktalara uyarý verilerek, beyinde endorfin salgýlanmasýný saðlayan ve nikotin reseptörlerinin, o açlýk uyarýlarýnýn beyne gidip de sigara içme isteðinin ortaya çýkmasýný engelleyen bir yöntem. Baþarý oraný, yüzde 70-90 arasýnda deðiþiyor.

Burada,1 yýllýk sonuçlara bakýlýyor. Bu, kiþiye özel bir program. Kiþinin cinsiyetine, boyuna, kilosuna, beslenme þekline, kullandýðý ilaçlara, baðýmlýlýk düzeyine göre planlanýyor.

Böylece her vücudun ihtiyacý olan uygun dozlar ortaya çýkýyor, tedavi buna göre uygulanýyor. Bu nedenle de diðer yöntemlere göre daha baþarýlý. 6 aylýk süre içinde 5 uygulama yapýlýyor. Ancak stresli dönemlerde tedavinin baþarý oraný düþüyor.

Nikotin aþýsý

Bir doz aþýyla, kiþiye sigara býraktýrýlmaya çalýþýlýyor. Aþýnýn etkisi bir ay sürdüðünden, her ay yenilenmesi gerekiyor.
Psikolojik açýdan da yardýmcý olabilen bu yöntem, henüz tedavi merkezlerinde uygulanmýyor. Baþarý oraný da net olarak bilinmiyor. Sigarayý býrakmadaki en zor dönem ilk 10-15 gündür. Bu süre aþýldýktan sonra bunun kalýcý olmasý için çaba harcamak gerek.

Býraktýktan 10-15 gün sonra baðýmlýlýk düzeyi düþüyor. Beyindeki nikotin reseptörleri küçülmüþ oluyor ve beyinden gelen sigara içme isteði azalýyor.

Oyuncaklar

Sigaranýn psikolojik baðýmlýlýk yaný çok aðýr basýyor aslýnda. Bunlarý aþmak için týbbi tedavinin yaný sýra yardýmcý alternatif yöntemlere baþvurulabilir. Sigarayý taklit eden, hatta içe çekildiðinde duman etkisi yaratan buhar tarzýnda ‘oyuncaklar’ var. Bunlar el alýþkanlýðýna yardýmcý cihazlar. Ama maliyetlerinin çok üstünde fiyatlara satýlýyorlar maalesef.

Sigarayý býrakmanýn püf noktalarý


VKV Amerikan Hastanesi Sigara Býrakma Kliniði’nden Prof. Dr. Levent Tabak’tan öneriler
1- Kararlý olun
Sigarayý býraktýktan sonra karþýlaþabileceðiniz kilo alma, gerginlik, konsantrasyon güçlüðü, asabiyet, çöküntü ve huzursuzluk gibi sorunlarýn sizi korkutmasýna izin vermeyin. Sizin için geçerli olan sebepleri bulun ve saðlýðýnýz için çok önemli olan bu kararý vermekte gecikmeyin. Sigara içenler, ortalama 5 ila 7 kez denedikten sonra sigarayý býrakabilir. Geçmiþteki býrakma giriþimlerinizi baþarýsýzlýk olarak görmektense, her denemeden öðrendiðiniz, bir sonrakinde size yardýmcý olabilecek noktalara odaklanýn (örneðin, niçin tekrar baþladýðýnýzý gözden geçirip, bir dahaki denemenizde tekrar baþlamamak için önlemler alýn.)
2- Bir tarih belirleyin

Sigarayý yardýmsýz býrakmaya karar verdiyseniz, önünüzdeki üç hafta içinde bunu yapmak için bir tarih belirleyin. Bu tarihi yakýnlarýnýza duyurun ve bu konuda size destek vermelerini isteyin.
Sigarayý býrakma tarihi geldiðinde, kararýnýzý kesinlikle uygulayýn.
3- Doðru beslenme ve egzersiz þart

Bol miktarda su ve düþük kalorili içecekler tüketin. Þekerli ve yaðlý yiyeceklerden daha az tüketmeye çalýþýn. Böylece kilonuzu korumuþ olursunuz. Ayrýca düzenli egzersizi de ihmal etmeyin.
4- Yeterince uyuyun
Yeterince uyumaya ve dinlenmeye dikkat edin. Düzenli olarak ve kolayca uygulayabileceðiniz bir egzersiz programýna baþlayýn (düzenli yürüyüþ yapmak ya da yüzmek gibi).
5- Kendinizi oyalay›n
Boþ kalmaktan kaçýnýn. Canýnýz aþýrý derecede sigara içmek istediðinde, baþka bir aktivite ile meþgul olun. Derin ve yavaþ nefes alarak rahatlamaya çalýþýn.
6- Stresi hobilerinizle yenin
Günlük hayatýn getirdiði stresi azaltmak için hobi edinmek gibi yeni alternatifler yaratýn. (Egzersiz, yoga vb.) Sigarayý býrakan kiþilerin ortak özelliði, sigara içmenin yerine keyif aldýklarý baþka bir aktivite koyabilmeleridir.
7- Uzmana danýþýn
Eðer, sigarayý býrakmak için yardýma ihtiyacýnýz olduðunu düþünüyorsanýz, örneðin ‘nikotin yoksunluk belirtileri’ denilen gerginlik, konsantrasyon güçlüðü, asabiyet, çöküntü, huzursuzluk gibi sorunlarý yoðun yaþýyorsanýz, mutlaka bir uzmanla görüþün.
8- Uygun zamaný seçin
Mevsimsel deðiþikliklerden etkilenenlere, kendilerini daha pozitif bulduklarý mevsimde sigarayý býrakmalarý önerilir. iþ yoðunluðu geçici ise, en iyisi bu dönemi atlattýktan sonra sigarayý býrakmayý planlamaktýr. Ancak, yoðunluk çoðumuzun iþi için devamlý bir özellik olduðundan, iþ yoðunluðunu bahane ederek býrakma tarihini ertelemek doðru deðil.
9- Çevrenizden yardým isteyin
Sigarayý býrakmaya çalýþanlarýn, eþi ya da yakýn bir arkadaþýnýn desteðini almasý çok önemli. Bu kiþilerin sigarayý býrakmadaki baþarý oraný, diðerlerine göre daha fazla.
Eðer eþiniz ya da yakýn arkadaþýnýz da tiryaki ise ve sigarayý býrakmak istemiyorsa, en azýndan bir süre yanýnýzda sigara içmeyerek ve sizin ulaþabileceðiniz yerlerde sigara bulundurmayarak size destek olmalý.
10- Azaltarak býrakmayýn
Sigarayý tamamen býrakýn. Azaltarak býrakmaya çalýþmak,
çoðunlukla süreci uzatýr ve baþarýsýzlýkla sonuçlanýr.
Sigarayý býraktýðýnýzda, “Bir nefesten bir þey olmaz” düþüncesine direnin. Tek nefes çekmek bile sizi sigara tiryakiliðine geri götürür ve her þeye yeniden baþlamak zorunda kalýrsýnýz.
11- Sigarayý çaðrýþtýran her þeyi ortadan kaldýrýn
Evinizdeki ve iþyerinizdeki bütün sigaralardan kurtulun. Çakmak, küllük, kibrit gibi sigara içmeyi hatýrlatan nesneleri, göz önünden uzak yerlere kaldýrýn. Sigarayý býrakmak için geçerli olan sebepleri tekrar hatýrlayýn. Sigara içilen ortamlardan ve içen insanlardan uzak durun.
12-Kendinizi Þýmartýn
Kendinize iyi davranýn. Sigarayý býraktýðýnýz gün, en sevdiðiniz yemeði sipariþ edin, sinemaya gidin, sizi rahatlatan aktiviteler planlayýn. Bu günü dolu yaþamaya dikkat edin, boþ kalmaktan kaçýnýn. Sigara içmediðiniz için kendinizi ödüllendirin. Sigara içmeyerek biriktirdi€iniz parayla, kendinizi mutlu edecek þeyler yapýn: Seyahate çýkmak, bir restorana gitmek, yeni bir kýyafet almak gibi...
13- Kriz anýnda kaçýn!
Aklýnýz sigaraya takýldýðýnda, o anda yapmakta olduðunuz iþi býrakýp ortamdan kýsa süre uzaklaþýn, örneðin kýsa bir yürüyüþ yapýn ya da yapmanýz gereken baþka bir iþe yönelin. Bu yoðun isteðin kýsa sürdüðünü ve araya baþka bir aktivite koyduðunuzda, azaldýðýný göreceksiniz.

Sigara içme dürtüsünü kontrol altýnda tutmanýz, zaman içinde kolaylaþacak. Düþük kalorili yiyecek ve içeceklerle aðzýnýzý meþgul edin.



alýntýdýr