Üreticilerin motor teknolojilerine yönelik yatýrýmlarý her geçen gün daha da artýyor. Daha küçük hacimli ünitelerden yüksek güç alýnýyor, yakýt tüketimi deðerleri azalýyor daha da önemlisi kullaným maliyetleri geriye çekiliyor.

Peki gittikçe hassaslaþan bu ünitenin zayýf yönleri yok mu? Ýþte bu tartýþmanýn baþ rolünü hiç kuþkusuz triger kayýþý oynuyor. Motorun çalýþmasý için emme ve egzoz supaplarýnýn belirli zamanlarda açýlýp kapanmasý gerekiyor. Bunu saðlayan parça da eksantrik (kam) mili. Ancak eksantrik milinin bu iþi yapabilmesi için dönme hareketini gerçekleþtirmesi þart.

Ýþte bu noktada devreye triger kayýþý ya da zinciri giriyor. Marþ motorunun volan yoluyla krank milini çevirmeye baþlamasýyla, eksantrik mili de bu iki parça arasýndaki baðlantýyý saðlayan kayýþ ya da zincir sayesinde dönmeye baþlýyor. Bu nedenle pek çok araç sahibi önem vermese de aslýnda bu kayýþ ya da zincir hayati bir sorumluluk üstleniyor.

Otomobil üreticileri geçmiþ yýllarda krank miliyle eksantrik mili arasýndaki baðlantýyý zincirle saðlýyorlardý. Hatta bu parçanýn saðlam olmasýndan ötürü hala pek çok üretici tarafýndan tercih ediliyor. Tek handikapsa zincirin sesli çalýþmasý ve dönemsel olarak gerginliðinin ayarlanma gereksinimine ihtiyaç duymasý. Triger kayýþýysa hem ekonomik oluþu hem de sessiz motor yaratma peþindeki üreticilerin ihtiyaçlarýna cevap vermesinden ötürü tercih ediliyor. Aslýnda triger kayýþý çabuk aþýnan veya kolay kopabilen bir parça deðil. Ýçeriðinde cam elyafý bulunan lastik kayýþ çok ince olmasýna raðmen yaklaþýk 2 ton aðýrlýk taþýyabiliyor. Bu onun saðlamlýðýný vurgulamak açýsýndan önemli. Ayrýca yaðlama gerektirmemesi, hafif olmasý triger kayýþýnýn önemli avantajlarý. Ama bu avantajlarýna karþýn triger kayýþýnýn ufak bir kusuru bulunuyor. Hiç bir týkýrtý veya ses oluþturmadan ansýzýn kopabilmesi.

Triger kayýþý kopacaðý ana kadar sorunsuzca görevini yere getiriyor. Fakat iflasý kýsa sürede gerçekleþiyor ve onarýlmasý güç hazarlar yaratýyor. Triger kayýþý da fren balatasý veya lastikler gibi aþýnan bir parça. Kayýþ döndüðü yuvayla sürekli sürtünme halinde olduðu için zaman içinde aþýnýyor ve gevþeyebiliyor. Triger kayýþýnýn motora zarar vermesi için kopmasý deðil tek bir diþli bile atlamasý yeterli olabiliyor. Yeteri kadar gergin olmayan kayýþ, hiçbir iþaret vermeden üç dört diþ birden atlýyor. Bunun neticesinde silindir boþluðundan çýkmasý gereken supaplar orada kalýyor ve pistonlar supaplara çarparak eðilmelerine sebep oluyor. Sonuçsa motor kabininden gelen büyük bir patlama sesi ve yolda kalan bir otomobil...

Sonuçta motor kullanýlmaz hale gelebiliyor. Kullanýlmaz hale gelen motor için tek çareyse rektifiye... Supap ve pistonlarýn biri birlerine çarpmasýnýn sebebi sadece triger kayýþýnýn kopmasý deðil. Ayný zamanda triger kayýþýnýn gergi rulmaný da önemli bir parça. Bu rulman bozulduðunda, yani daðýldýðýnda, triger kayýþý boþa çýkýyor ve eksantrik mili görevini yapamýyor. Bunun için triger kayýþý kontrol edilirken ya da deðiþtirilirken kesinlikle gergi rulmaný da kontrol edilmeli ve gerekiyorsa deðiþtirilmeli.

Üreticiler gün geçtikçe triger kayýþýna yeni yeni görevler de ekliyorlar. Örneðin su pompasý da triger kayýþýna baðlanýyor. Bu da triger kayýþýnýn daha uzun üretilmesini gerektiriyor. Triger kayýþý daha uzun olunca daha çok parçaya temas ediyor. Bu da gevþeme ve aþýnma süresini kýsaltýyor. Teknolojideki büyük geliþmelere raðmen, günümüzde hala triger kayýþýnýn gerginliði ve aþýnma durumunu belirten bir uyarý sistemi bulunmuyor. Sadece gözle yapýlacak bazý kontroller belirgin problemleri hemen görmenizi ve tedbir almanýzý saðlayabilir.

Triger kayýþý nasýl kontrol edilir?
Triger kayýþýnýn üretici firmanýn belirlediði ölçüde gergin olmasý gerekiyor. Ayrýca kayýþýn aþýnmamýþ olmasýna da dikkat etmek gerekiyor. Kontrol için öncelikle kapaðý çýkarmak gerekiyor.

Bunun için motorun iki kez çalýþtýrýlýp stop edilmesi þart. Eksantrik milineyse kesinlikle dokunulmamalý. Kontrol esnasýnda triger kayýþýnýn yanlarýnda ve sýrtýnda yýrtýk olup olmadýðýna bakýn. Ayrýca kayýþýn üstünde yað olup olmadýðýný, diþlerde eksilme olup olmadýðýný mutlaka dikkat edin.

Marka/model Deðiþim aralýðý Fiyat (Parça + Ýþçilik)
Opel Corsa 1.4 Ýlki 60.000 km diðerleri her 40.000 km’de 280 YTL
Opel Astra 1.6 Ýlki 60.000 km diðerleri her 40.000 km’de 220 YTL
VW Polo 1.4 Her 90.000 km’de 400 YTL
VW Golf 1.6 Her 90.000 km’de 250 YTL
Ford Focus 1.6 Her 120.000 km’de 280 YTL
Fiat Palio 1.2 Her 45.000 km’de 300 YTL
Honda Civic 1.6 Sedan Her 100.000 km’de 380 YTL