Göðsümüz kabardý...



Bilkent Üniversitesi'nde görevli araþtýrmacýlar, 85 milyon bilinmeyen içeren dünyanýn en büyük biliþimsel elektromanyetik problemini çözerek bir dünya rekoruna imza attýlar.

Önceki rekorda da isimleri bulunan araþtýrmacýlarýn son çalýþmalarý, savunma sanayinde radar, uydu ve uzaktan algýlama sistemlerinde çok daha ileri teknolojilerin geliþtirilmesi aþamalarýnda da kullanýlabilecek.Çalýþma, daha az elektromanyetik dalga yaydýðýndan insan saðlýðýna daha az zarar verecek cep telefonu, bilgisayar gibi cihazlarýn yapýmýndan, çok hassas týbbi görüntüleme cihazlarýnýn üretilmesine kadar pek çok alanda yenilikler getirecek.

Çalýþma, en büyük uluslararasý bilimsel ve teknik kuruluþ olan Elektrik ve Elektronik Mühendisliði Enstitüsü'nün (IEEE) yayýnladýðý dergilerde
ve konferanslarda da duyuruldu.

Elektrik ve Elektronik Mühendisliði Bölümü Öðretim üyesi ve Biliþimsel Elektromanyetik Araþtýrma Merkezi (BÝLCEM) Direktörü Prof. Dr. Levent Gürel, BÝLCEM'de doktora öðrencileri Özgür Ergül ve Tahir Malas ile 42 milyon bilinmeyen içeren biliþimsel elektromanyetik problemlerini çözerek geçen yýl kýrdýklarý dünya rekorunu bu yýl iki katýna çýkardýklarýný anlattý.

Geçen yýl kýrdýklarý bu rekordan daha önceki rekorun ise 20 milyon bilinmeyeni bulunan bir problemin çözümü olduðunu bildiren Gürel, ''Bir
yýldan az bir süre içinde BÝLCEM'de görevli araþtýrma grubu olarak, 85 milyon bilinmeyen içeren büyük matris denklemleri çözerek dünya rekorunu iki katýna çýkardýk. Bu baþarýmýz, en büyük uluslararasý bilimsel ve teknik kuruluþ olan Elektrik ve Elektronik Mühendisliði Enstitüsü'nün
(IEEE) yayýnladýðý pek çok dergide ve düzenlediði konferanslarda da ilgili meslektaþlarýmýza duyuruldu'' dedi.

''MÜTEVAZI TEKNOLOJÝ, ANCAK GÜÇLÜ YÖNTEMLER...''

Milyonlarca bilinmeyen içeren problemlerin çözümü için yüksek bellek ve güçlü iþlemciler içeren paralel süper bilgisayarlarýn kullanýldýðýný dile getiren Gürel, kullandýklarý bu bilgisayarlar dünyadaki örnekleriyle karþýlaþtýrýldýðýnda oldukça mütevazý kalmasýna raðmen 85 milyon bilinmeyeni bulunan bir denklemi çözebildiklerini söyledi. Gürel, þunlarý kaydetti:

''Merkezimizde 32, 64 ve 128 çekirdekli ve 256-512 GB bellek içeren süper bilgisayarlarýmýz var. Fakat bu bilgisayarlar, dünyadaki ilk 500, hatta ilk 5 bin bilgisayarýn arasýna bile girmiyor. Biz dünyanýn en büyük ve en güçlü bilgisayarlarýný kullanmadan böyle bir dünya rekoru kýrdýk. Oldukça mütevazý hesaplama kaynaklarýyla dünyanýn en büyük matris denklemlerinin çözülmesinin sýrrý, geliþtirdiðimiz elektromanyetik yöntemler, matematiksel yaklaþýmlar ve paralelleþtirme algoritmalarýdýr.''

SAVUNMADA ÝLERÝ TEKNOLOJÝLER GELÝÞTÝRÝLECEK

Prof. Dr. Levent Gürel, milyonlarca bilinmeyeni bulunan problemlerin çözümünün, savunma sanayinde, radarlar, uydu teknolojileri, uzaktan algýlama gibi alanlarla týbbi görüntüleme, optik, nanoteknoloji, metamalzemeler gibi pek çok disipline yarar saðladýðýný ifade etti.Gerek savunma sanayine, gerekse sivil elektronik endüstrisine yönelik araþtýrma çalýþmalarýnýn, Savunma Sanayi Müsteþarlýðý (SSM), ASELSAN, TÜBÝTAK ve TÜBA gibi kurumlar tarafýndan desteklendiðini vurgulayan Gürel, bu alandaki uygulamalarla ilgili þunlarý söyledi:''Yaptýðýmýz çalýþmanýn pek çok alanda uygulamasý var. Örneðin, uzaktan algýlama, uydu teknolojileri, radarlar, nanoteknoloji gibi alanlarda yaptýðýmýz katkýlar hem savunma, hem de sivil amaçlara hizmet ediyor. Uçan, yüzen ve karada hareket eden hedeflerin uzaktan algýlanmasýnda, bunlarýn radar izlerinin çýkarýlmasýnda, yüksek çözünürlüklü görüntülerinin elde edilmesinde kullanýlacak teknolojik alt yapý, þu an itibariyle hazýr.''

SAÐLIKTA YÜKSEK ÇÖZÜNÜRLÜKLÜ CÝHAZLAR ÜRETÝLECEK

Týp alanýna katkýda bulunabilmek için elektromanyetik prensiplerle çalýþan çok hassas görüntüleme cihazlarýnýn tasarýmýna yönelik çalýþmalar yaptýklarýný dile getiren Gürel, þöyle devam etti:''Bu çalýþmalar sayesinde, sadece deri üstünde deðil, deri altýnda bulunan tümörlerin de yüksek çözünürlüklü görüntüleri elde edilecek, gelecekte biyopsi yapmaya gerek kalmadan taný konabilecektir.Çok büyük elektromanyetik problemlerin çözümünün saðlayacaðý bir baþka yarar için de cep telefonlarýnýn insan beyni içinde yarattýklarý elektromanyetik dalga daðýlýmýnýn hesaplanmasý örneði verilebilir. Ýnsan beyni cep telefonlarýnýn ve baz istasyonlarýnýn yaydýðý elektromanyetik dalgalara maruz kalýyor. Bu durumun zararlý olup olmadýðý konusunda kesin bir sonuca varýlamýyor. Elektromanyetik hesaplama çalýþmalarýna dayalý týbbi görüntüleme yöntemleri sayesinde, beynin içindeki milyonlarca noktada elektromanyetik alan düzeyleri hesaplanarak çok yüksek çözünürlüklü görüntüler elde edilebilir. Ýþte bunu baþarabilmek için eskiden çözülemeyen ve hatta dünyanýn pek çok yerindeki araþtýrma merkezlerinde halen çözülemeyen çok büyük problemlerin çözümü gerekiyor.''

RÝSKÝ AZALTAN ANTENLER YAPILACAK

Cep telefonlarýnýn ve baz istasyonlarýnýn çevreye yaydýðý elektromanyetik dalgalarýn henüz kanýtlanmamýþ bir risk oluþturduðunu ve bu riskin azaltýlmasý için daha verimli çalýþan antenlerin yapýlmasý gerektiðini vurgulayan Gürel, ''Böylece, cep telefonlarý ve baz istasyonlarý daha az güç kullanarak daha iyi çalýþacaklar ve elektromanyetik kirliliði azaltacaklardýr. Bu þekilde saðlýk riskini azaltma þansýmýz var. Küçük, hatta görünmeyen ve iþlevi yüksek bir antenle bu riskleri azaltmak mümkün. Geliþtirdiðimiz simülasyon yöntemlerimizle anten tasarýmlarýný yapabiliriz'' dedi.

Cep telefonlarý ile ilgili çalýþmalarýna Nokia'nýn ilgi gösterdiðini bildiren Gürel, cep telefonlarý gibi taþýnabilir bilgisayar antenlerini de görünmeyecek kadar küçük, ancak çok verimli çalýþacak þekilde tasarlayabileceklerini, bu konuya da Vestel, IBM ve Intel gibi firmalarýn ilgi gösterdiklerini dile getirdi.

ABD'de üyesi bulunduðu bir araþtýrma grubunun da arabalardaki antenler üzerine çalýþmalar yürüttüðünü belirten Gürel, bu antenlere de cep
telefonlarýnýn baðlanabileceðini, böylece daha kaliteli iletiþimin saðlanabileceðini kaydetti. Gürel, yakýn gelecekte uydu
radyosu ve TV yayýnlarýnýn alýnabilmesi için bu tür antenlerin kullanýlacaðýný ifade ederek, ''Þu an dünyada pek çok firma bunlarý
araçlarýna takabilmek için tasarým çalýþmalarý yapýyorlar. Bu çalýþma sonuçlarýnýn Türkiye'ye yakýn bir zamanda geleceðini düþünüyoruz. Birkaç yýl sonra araba satýn alýrken GSM, GPS ve uydu yayýnlarýna uygun anteni var mý diye bakmaya baþlayacaðýz'' dedi.

HEDEF 100 MÝLYON BÝLÝNMEYENLÝ DENKLEM

Doktora öðrencileri Özgür Ergül ve Tahir Malas'la birlikte yürüttükleri çalýþmanýn bir sonraki amacýnýn 100 milyon bilinmeyenli denklemler çözmek olduðunu kaydeden Prof. Dr. Gürel, ''Bu sadece büyük ve yuvarlak bir sayý deðil. Geliþtirilecek olan bu kabiliyet, bilim dünyasýnda karþýlaþýlan büyük, karmaþýk ve önemli problemlere çözüm getirecek'' dedi.

Gürel, bu kabiliyetin öncelikle Türkiye'nin ihtiyaçlarýný karþýlamaya yönelik olarak kullanýlmasýnýn planlandýðýný vurgulayarak, þunlarý kaydetti:

''Bu baðlamda özellikle özel sektörün BÝLCEM'le irtibat kurmasýný talep ediyoruz. Özel sektörün bizden isteyebileceði elektromanyetikle ilgili
her türlü araþtýrma çalýþmasýna þimdiden hazýrlýklýyýz. Geliþtirdiðimiz kabiliyetlerimizi endüstrinin hizmetine sunmaya çalýþýyoruz. Çünkü
biliyoruz ki, bilimde ilerlemenin, yeni teknolojiler geliþtirmenin ve ekonomide kalkýnmanýn hep birlikte yapýlmasý gerekiyor. Ancak bu þekilde
yurt dýþýndan satýn almaktan vazgeçemediðimiz cep telefonu, bilgisayar, ilaç, uçak gibi ileri teknoloji ürünlerinin bir kýsmýný ülkemizde üreterek ekonomimizin güçlenmesini saðlayabiliriz.

Kenthaber...
(AA)