Emekli maaþlarý düþecek...
Asgari ücretin üçte birinden az olamayacak. Peki yeni maaþ nasýl hesaplanýyor?

Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüþmeleri devam eden Sosyal Güvenlik Reformu'nun kabul edilen 16 maddesine göre aylýk baðlama oraný, her yýl için yüzde 2'ye düþürüldü. Þu an geçerli mevzuata göre ortalama aylýk baðlama oraný ise yüzde 2,7. Bu durum emekli maaþlarýnýn düþmesine sebep olacak. Þu an emekli olan biri en düþük 580 YTL civarýnda maaþ alýyor. Ayný kiþi sisteme yeni girmiþ olsa emekli olduðunda 450-500 Yeni Lira maaþ alacak. Ancak sigortalýlar sistemde daha uzun kalarak bu kaybý telafi edebilecek. Erken emekli olanlar düþük maaþ alacak. Ancak reformun yürürlüðe girmesi, sistemde olanlarýn maaþlarýnýn hemen düþeceði anlamýný taþýmýyor. Þu anki kiþilerin maaþlarý, her iki sisteme göre hesaplanacak. Mevcut sistemde kaç yýl kalmýþsa ve yeni sistemde ne kadar yýl kalacaksa bu iki verinin ortalamasý alýnarak maaþ hesaplamasý yapýlacak.

Düzenlemeyle emekli maaþlarýna alt ve üst limit sýnýrlamasý da getiriliyor. Buna göre her yýl yüzde 2 olarak hesaplanan maaþ baðlama oraný yüzde 90'ý geçemeyecek. Yani sistemde 45 yýldan fazla kalanlar, 45 yýl kalanlardan yüksek maaþ alamayacak. Emekli maaþlarý asgari ücretin üçte birinden az olamayacak.

Emekli maaþý baðlama sisteminde kullanýlan güncelleme katsayýsý ise her yýlýn aralýk ayýnda açýklanan TÜFE ile o yýlýn gayri safi yurtiçi hasýla (GSYÝH) geliþme hýzýnýn yüzde 30'unun toplamýna bir tamsayýnýn ilave edilmesiyle bulunacak. Daha önce GSYÝH geliþme hýzýnýn yüzde 25'inin alýnmasý kararlaþtýrýlmýþtý. Yeni düzenlemeyle isteðe baðlý sigortalý olmak da kolaylaþtýrýldý. Halen isteðe baðlý sigortalý olabilmek için 1.080 gün prim ödemiþ olma þartý aranýyor. Sosyal Güvenlik Reformu'nda yapýlan deðiþiklikle 1.080 gün þartý kaldýrýlarak isteyen herkese isteðe baðlý sigortalý olabilme hakký verildi. Ýsteðe baðlý sigorta sisteminde serbest çalýþan kiþiler, primlerini kendileri ödemek þartýyla sigortalý olabiliyor. Ayrýca çalýþýrken iþsiz kalanlarýn emeklilik primlerinin Türkiye Ýþ Kurumu tarafýndan ödenmesini öngören madde de kabul edildi.

Komisyondan geçen bir diðer önemli deðiþiklik ise gurbetçileri ilgilendiriyor. Buna göre Türkiye ile sosyal güvenlik sözleþmesi olmayan ülkelerde iþverenler tarafýndan çalýþtýrýlmak üzere götürülen Türk iþçileri, sosyal güvenlik kapsamýnda olacak. Bu kiþiler genel saðlýk sigortasýndan da yararlanabilecek. Ýstedikleri takdirde isteðe baðlý sigortalý olabilecekler. Malullük aylýðý baðlanabilmesi de yeniden düzenlendi. Maaþ baðlanabilmesi için en az 10 yýl sigortalý olma ve 1.800 gün prim ödeme þartý aranacak. Ancak, baþka birinin bakýmýna muhtaç derecede malul olan sigortalýlarda 10 yýl þartý aranmayacak. Bu kiþilerin emekli olabilmesi için 1.800 gün prim ödemiþ olmalarý yeterli sayýlacak.

Komisyondaki görüþmelerde emzirme ve cenaze yardýmlarýnýn da artýrýlmasýna karar verildi. Yeni düzenlemeyle birlikte Bað-Kurlular da emzirme yardýmý alacak. Halen yalnýzca SSK'da 50 YTL olarak uygulanan emzirme yardýmý tüm sigortalýlar için 203 Yeni Lira olacak. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) yetkililerinin verdiði bilgiye göre, yalnýz bu düzenleme 2008 yýlýnda kurumun kasasýndan 77 milyon Yeni Türk Lirasý ek para çýkmasýna yol açacak. Ayný þekilde cenaze yardýmý da bütün sigortalýlar için 608 Yeni Lira olarak uygulanacak. Bu uygulamanýn getireceði ek yük ise 42 milyon YTL. Emzirme ve cenaze yardýmýndaki toplam artýþ, SGK'ya 119 milyon Yeni Türk Lirasý maliyet getirecek. Plan Bütçe Komisyonu görüþmeleri sýrasýnda çeyiz yardýmý maddesi görüþülürken ilginç bir olay yaþandý. DSP Ýzmir Milletvekili Harun Öztürk, erkek çocuklarýn da çeyiz yardýmý olarak bilinen evlenme ödeneði alabilmeleri için bir önerge verdi. Komisyon salonundaki AK Parti milletvekillerinin yerlerinde olmamalarý nedeniyle önerge kabul edildi. Kabul edilen önergeyle sigortalýnýn maaþ alan eþi ve kýz çocuklarýnýn yaný sýra erkek çocuklarýna da evlenme yardýmý yapýlmasý saðlandý. Ancak daha sonra AK Parti milletvekillerinin verdiði bir baþka önergeyle bu düzenleme tasarýdan çýkartýldý.

Köy muhtarlarýna tarým sigortasý

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüþmeleri devam eden Sosyal Sigortalar ve Genel Saðlýk Sigortasý Kanunu'nda yapýlan deðiþiklikle köy muhtarlarý tarým sigortasý kapsamýna alýndý. Böylece köy muhtarlarýnýn düþük prim ödeyerek sigortalýlýklarýný sürdürmelerine imkân tanýndý. Çalýþma ve Sosyal Güvenlik Bakaný Faruk Çelik, köylerde 17 bin muhtarýn görev yaptýðýný belirterek, bunlardan 13 bininin prim borcu bulunduðunu; ancak primlerin tahsili konusunda herhangi bir haciz uygulamasýnýn söz konusu olmadýðýný bildirdi. Köy muhtarlarýnýn 297 YTL maaþ aldýklarýný belirten Çelik, tasarýda yapýlan deðiþiklikle 101 Yeni Lira prim ödeyerek tarým sigortasýndan faydalanabileceklerini söyledi.

Ýþten kendi isteðiyle ayrýlana tazminat hakký

Hükümet, gelecek aylarda çok tartýþýlacak bir adým atmaya hazýrlanýyor. Buna göre çalýþanýn kýdem tazminatý, kurulacak olan Kýdem Tazminatý Fonu'ndan ödenecek. Kýdem tazminatý kazanma þartlarý korunurken çalýþana yeni bir hak daha veriliyor. Buna göre adýna 10 yýl prim ödenen kiþiler, kendi istekleriyle ayrýlsalar bile her yýl için 1 maaþ tutarýnda kýdem tazminatý alabilecek. Çalýþanlar iþten çýkarýlma veya vefat durumunda ne kadar çalýþmýþsa o oranda kýdem tazminatýna hak kazanacak. Halen geçerli olan sistemde ise tazminat yalnýzca iþten çýkarýlma durumunda ödeniyor. Kýdem Tazminatý Fonu'na iþverenler her çalýþan için ayda yüzde 3 oranýnda prim yatýracak.

HaberTürk...
(Zaman)