Uzun yýllar NÝCd bataryalar ufak elektronik sistemlerin standart besleme
kaynaklarýný oluþturmuþtur. Biraz daha büyük sistemler (Laptop
bilgisayarlar, güçlü radyolar gibi) Lead-Acid bataryalar kullanýyorlardý.
Sonunda, daha küçük olsun,daha hafif olsun, daha uzun dayansýn,çevreci
de olsun talepleri yeni batarya teknolojilerinin geliþtirilmesine sebep oldu.

Bu geliþmelerin sonunda da: nickel-metal hydride (NiMH), þarj edilebilir
(Alkalin) ve lithium-ion (Li+) piller ortaya çýktý.
Ancak,bu yeni geliþtirilen piller daha karmaþýk þarj ve koruma devrelerini
de beraberlerine getirdiler.

NICD ve NIMH Piller

NICD piller bazý durumlarda yeni pil teknolojilerine tercih edilmektedir.
NIMH pillere göre daha küçük kapasiteye sahip olmalarýna raðmen,
düþük empedanslarý nedeniyle kýsa süreli yüksek akým istenen yerlerde
(portatif el aletleri) tercih sebebidirler. Galiba uzun bir süre bu böyle
gidecek (çevirenin notu!) NIMH pillerin kapasiteleri ( C ) NICD’lara göre
çok daha yüksektir. Ancak, daha hýzlý bir ( kendi baþlarýna boþalma )
süresine sahiptirler. Yani, þarj olmuþ bir NIMH pil,þarj olmuþ bir NICD
pile göre neredeyse iki misli daha kýsa bir sürede durduðu yerde
deþarj olur.




Bu bakýmdan, þarj ettiðimiz pil kullanýlmadan uzun süre þarjýný korusun
diyorsak NIMH piller buna cevap veremezler. NIMH piller NICD pillere
göre hýzlý þarj ( quick charge ) yönünden de farklýdýr. Her iki tip de
kapasitelerine eþit veya daha yüksek bir akýmla þarj edilirler. Quick
charge tekniði, bir pilin bir saat veya bir saatten daha kýsa bir sürede
þarj edilmesini saðlar. Þayet bir pili bir saat süreyle kapasitesi ( C )
kadar bir akýmla þarj edersek bu sürenin sonunda pil,tam kapasitesine
ulaþamaz. Tam kapasitesine ulaþabilmesi için pili ya ( C )'nin üzerinde
bir akýmla bir saat þarj etmeli, ya da ( C ) kadar bir akýmla bir saatten
daha fazla bir süre þarj etmeli. Tabii bütün bu süreler ve akýmlar pilden
pile deðiþecektir.




Bir NICD pil þarj edildiðinde, önce terminal voltajý en yüksek noktaya
çýkar sonra normal deðerine düþer. Ýþte bu düþtüðü nokta onun tam
kapasitesine ulaþtýðý yerdir. Þayet pili hýzlý þarj ediyorsak þarjý pil
voltajýnýn düþtüðü yerede kesmemiz gerekir. Aksi halde þarj akýmý
aþýrý bir enerji doðuracak bu da pilin içindeki elektrolitiðin ( sývýnýn )
hidrojen ve oksijen çýkarmasýna ve giderek pilin iç basýncýnýn ve
ýsýsýnýn artmasýna, þarj hala devam ediyorsa terminal voltajýnýn
düþmesine ve sonunda pilin patlamasýna sebep olacaktýr.
Kaliteli bir þarjör, þarj sýrasýnda pilin ýsýsýný ve voltajýný devamlý olarak
kontrol eder. Bu, pilin hasara uðramamasý için gereklidir.

NICD ve NIMH piller için en emin þarj tekniði ( Trickle-charge )
tekniðidir. Bu teknikle þarj süresince pile uygulanacak ufak bir
akým, pil üzerinde ihmal edilebilir bir ýsý doðuracaðýndan pil çok
saðlýklý bir þekilde þarj olacaktýr. Bu teknikte ne þarjý kesmek ne
de pilin voltajýnýn ne durumda olduðunu kontrol etmek gerekir.
Maksimum trickle-charge akýmý her pile göre deðiþik olmasýna
raðmen C/15 lik bir akým saðlýklý bir þarj için yeterlidir.

LITHIUM – ION piller

Son yýllarda pil teknolojisindeki en büyük buluþ Lithium – ion piller
olmuþtur. Diðer þarj edilebilen pillere göre bu pillerin kapasiteleri
çok daha yüksektir.

Kapasite avantajýnýn yanýnda aðýrlýklarý da çok daha azdýr. Aðýrlýk
sorunu özellikle portatif cihazlarda önem kazanmaktadýr. Li+ pillerin
aðýrlýklarýna göre kapasiteleri diðer pillerin neredeyse iki katýdýr.
Li+ pillerin bu avantajýnýn yanýsýra birtakým sýnýrlamalarý da vardýr.
Bu piller hem yüksek ve hem de düþük þarja karþý çok hassastýrlar.
Maksimum enerjilerine ulaþabilmeleri için maksimum voltaj gereklidir.
Ancak,aþýrý voltajla þarj bu pillerin hasara uðramasýna sebep olur.
Li+ pilleri gerek þarj, gerekse deþarj ederken voltaj ve akým
sýnýrlamasýna dikkat etmek gerekir.




Li+ batarya paketlerinin içinde düþük veya yüksek voltaj durumlarýnda
devreyi kesen sistemler ve aþýrý akýma karþý sigorta düzenekleri
bulunmaktadýr. NICD ve NIMH bir akým kaynaðý ile þarj edilebilirken,
Li+ pillerin þarjörleri hem akým, hem voltaj kaynaðý olmak durumundadýr.
Bir Li+ pili hasarsýz olarak þarj etmek istersek þarjörün çýkýþ voltajýnýn
%1 den fazla oynamamasý gerekir. Görüldüðü gibi Li+ , çok ileri
teknoloji ürünü, hafif, kapasiteleri yüksek, bir pil 3,6 v. veriyor,
yani bir Li+ = 3 NICD veya NIMH pile eþit, 500 defadan daha fazla þarj
edilebiliyor, þarj olduktan sonra kendi kendine deþarjý, bir ayda
kapasitesinin %10’undan daha az, NICD ve NIMH piller
gibi ( memory effect) yok, kullanma sýrasýnda þarj edilebiliyor,
deþarj sýrasýnda linear bir yol takip ettiðinden o andaki kapasitesinin
ne olduðu ölçülebirir. Yani diðer pillerde olduðu gibi bir anda
güç kaybý olmuyor.

Bütün bu avantajlarýnýn yanýsýra bu pillerin kullanýlmalarý, daha doðrusu
amatörce kullanýlmalarý bir hayli zor. Þarj ederken dikkatli olacaksýn,
deþarj ederken gene öyle. Kýytýrýk bir þarj cihazý ile þarj edemezsin……