Damacana sularda kimyasal gaz

A.A 29 Mayýs 2009

Damacana sularý basan pompalarýn birçok hastalýða yol açtýðý ve kimyasal gaz oluþturduðu ortaya çýktý.

Erciyes Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliði Bölüm Baþkaný Prof. Dr. Ýbrahim Peker, damacana sularý basan pompalarýn hepatit virüsleri, verem, ishal, tifo, dizanteri gibi enfeksiyon hastalýklarýna neden olan bakterileri barýndýrdýðýný söyledi.

Prof. Dr. Peker, Türkiye'de hazýr ve iþlenmiþ su tüketiminin her geçen gün arttýðýný belirtti.

Bu artýþ sürecinde gerek bilinçsiz kullaným gerekse sorumluluk sahibi olmayan üreticiler nedeniyle saðlýkta riskler ortaya çýktýðýný ifade eden Peker, “Damacana sularýnýn kullanýmýnda temelde 3 risk mevcuttur. Bunlar damacana pompalarýndan kaynaklanan bakteri kirliliði, damacana ham maddesinden kaynaklanan kimyasal kirlilik ve üretim sýrasýnda oluþabilecek kirliliklerdir” dedi.

Peker, pompa kaynaklý kirliliklerin genellikle bilinçsiz tüketimden kaynaklandýðýna dikkati çekerek, þu bilgileri verdi:

“Damacanalardaki suyu dýþarýdan aldýðý hava yardýmýyla basan pompalar, nemli ve havaya açýk bir ortam oluþturduklarý için her zaman bakteriyolojik kirliliðe açýktýr. Bundan dolayý damacana pompalarý haftada bir kez klorlu suyla temizlenerek dezenfekte edilmeli ve pompalarda oluþabilecek bakteriler engellenmelidir. Çünkü pompalarda oluþabilecek bakteri biyofilmleri (kaygan tabaka), hepatit virüsleri, verem, ishal, tifo, dizanteri gibi enfeksiyon hastalýklarýna neden olan bakterileri barýndýrmaktadýr. Pompalar temizlenebilir özellikte deðilse mutlaka yýlda bir kez deðiþtirilmelidir.”

FOSGEN TEHLÝKESÝ

Ýkinci bir risk faktörünün ise damacanalarýn ham maddesinden kaynaklanan kimyasal kirlilik olduðunu belirten Prof. Dr. Peker, damacana ham maddesi olarak kullanýlan kimyasallardan “fosgen” adýnda oldukça zehirli ve savaþlarda kullanýlan kimyasal bir gazýn ortaya çýktýðýný söyledi.

Peker, bu zehirli kimyasalýn yüzeyi yýpranmýþ ve uzun süre içinde su bekletilen damacanalardan sulara karýþabileceðine dikkati çekerek, yýpranmamýþ ve aþýnmamýþ damacanalarýn satýn alýnmasý, bunlarýn yaklaþýk 50 kullanýmdan sonra imha edilmesi gerektiðini bildirdi.
Üçüncü risk faktörünün ise üreticilerin saðlýksýz koþullarda su üretmesinden kaynaklandýðýný belirten Prof. Dr. Ýbrahim Peker, þöyle konuþtu:
“Piyasada satýlan damacana sularýnýn bazýlarý iþlenmiþ sulardan, bazýlarý ise doðal memba sularýndan oluþmaktadýr. Memba sularýnýn damacanalara doldurulma sýrasýnda oluþabilecek hijyenik olmayan koþullar bakteriyolojik kirliliðe sebep olacaktýr. Ayrýca, sularýn hangi þartlarda iþlendiði ve ne gibi koþullarda depolanýp son kullanýcýya iletildiði de tartýþmalý bir durumdur.”

Peker, damacana suyu alýrken ve kullanýrken dikkat edilmesi gerekenler konusunda da þu bilgileri verdi:

“Damacana sularý alýnýrken bu sularý satan firmalarýn Saðlýk Bakanlýðý tarafýndan izinli olup olmadýðýna, damacanalar üzerinde emniyet bantlarý bulunup bulunmadýðýna, suyun cinsi, üretim adresi, dolum ve son kullanma tarihi, uygulanan iþlemlerin ve sahip olduðu parametrelerin yazýlý olduðu etiketlerin olup olmadýðýna, bu etiketlerdeki parametrelerin içme suyu standartlarýna uyup uymadýðýna mutlak suretle göz atýlmalýdýr. Ayrýca damacanalarda kullanýlan pompalarýn temizlenmesine, damacanalarýn kuru, güneþ ýþýðý almayan ve temiz yerlerde saklanmasýna dikkat edilmelidir. Aksi halde zararlý mikroorganizmalarýn çoðalmasýna sebep olur. Sulara etki edecek kokulu maddeler damacana yakýnýnda bulunmamalý, en önemlisi kullanýlabilecek kadar su almaya ve bir haftada tüketilebilecek miktarlardaki ambalajlarda hazýr sularý tercih etmeye özen gösterilmelidir. Su þiþesinin kapaðý açýldýðýnda bir gün içerisinde, damacanalar ise kapaklarý açýldýðýnda en kýsa sürede tüketilmelidir.”

“KAPALI ARAÇLARDA TÜKETÝCÝYE ULAÞMALI”

Ege Bölgesi Polikarbon Su Satýcýlarý Derneði Baþkaný Tevfik Fikret Özkök ise damacana sularýnýn LPG tüpleriyle yan yana taþýnmadýðý ve sýcaða maruz býrakýlmadýðý sürece risk taþýmadýðýný savundu.

Özkök, “Kapalý araçlarla tüketiciye ulaþtýrýlan, güneþe ve sýcaða maruz býrakýlmayan damacana sularý saðlýklýdýr. LPG tüpü servisi yapan araçlarda, damacana sularýnýn tüplerle birlikte tüketiciye ulaþtýrýlmasýnýn sakýncalarýný 11 yýldýr dile getiriyoruz. Bunun önlenmesi için çaba harcýyoruz” dedi.