Cep telefonlarýnýn programlanmýþ hücre ölümü sürecini etkilediði, bu nedenle operatörlerin ücretsiz konuþma sürelerini artýrmasýnýn saðlýk açýsýndan risk getirdiði
bildi...


Dicle Üniversitesi (DÜ) Týp Fakültesi Biyofizik Anabilim Dalý Öðretim Üyesi Prof. Dr. Süleyman Daþdað, AA muhabirine yaptýðý açýklamada, Türkiye'de cep telefonu kullanýmýnýn 1994-1995'li yýllarda baþladýðýný, o tarihten itibaren cep telefonunun canlýlar üzerindeki etkileri konusunda araþtýrma çalýþmalarýna baþladýklarýný söyledi.

Ýlk çalýþmalarýnda cep telefonu kullandýklarýný ve o günlerde cep telefonu kullanýmýnýn maliyetinin yüksek olmasý nedeniyle 2 saatlik bir kullaným ile 3-5 dakikalýk ýþýnlamalarla incelemelere baþladýklarýný ifade eden Daþdað, kullaným süresinin kýsa olmasý nedeniyle ciddi sonuçlara ulaþamadýklarýný, ancak araþtýrmalarý sürdürdüklerini kaydetti.

Daþdað, þöyle dedi:

"Daha sonraki çalýþmalarýmýzda 20 dakikalýk bir ýþýnlamanýn etkilerini araþtýrdýk. Bu zaman aralýðýnda da programlanmýþ hücre ölümü dediðimiz sürecin etkilenip etkilenmediðini araþtýrdýk.

Testis ve beyine yönelik çok ciddi bir etki gözlemlemedik. Cep telefonu kullanýmýnýn daha farklý boyutlarýný araþtýrmak üzere Doç. Dr. Faruk Oktay ile birlikte günde 1-3 saat cep telefonu kullanýmýnýn iþitme üzerindeki etkilerini araþtýrdýk. Ýþitme üzerinde etkisinin olduðunu saptadýk.

Uludað Üniversitesi Öðretim Üyesi Doç. Dr. Engin Ulukaya ve ekibi ile son olarak iki yýl boyunca günde en az 2 saat cep telefonu kullanýmýn etkilerini araþtýrmaya baþladýk. 10 ay süreyle fareler üzerinde bir araþtýrma yaptýk.

Her gün hafta sonlarý da dahil günde 2 saat süresince fareleri ýþýnladýk. Çalýþmada günde 2 saat kullanýmla 900 Mgh'lik cep telefonu frekansýnýn programlanmýþ hücre ölümü sürecini etkilediðini
gözledik."

Prof. Dr. Daþdað, araþtýrma sonucunun yayým aþamasýnda olduðunu ve 2004 yýlýndan itibaren yayýmlanan çalýþmalardaki cep telefonu kullanýmýnýn beyin tümörü ya da tümöre neden olduðuna iliþkin kaygýlara bilimsel bir destek olabileceðini söyledi.

Cep telefonu kullanýmýnýn canlýlar üzerindeki etkilerinin sadece Türkiye'de deðil dünyanýn birçok ülkesinde araþtýrýldýðýný kaydeden Daþdað, þöyle dedi:

"Cep telefonu kullanýmýnýn 10 yýlý aþtýðý ülkemizde cep telefonunun risklerinin belirlenmesi amacýyla ulusal bir program oluþturulmasý þart. Tespitlerimizde uzun süreli cep telefonu kullanýmýnýn programlanmýþ hücre ölümü sürecini etkilediðini tespit ettik.

Tüm canlýlarda her hücrenin belli bir yaþam süresi vardýr. Bu yaþam süresi dolduðu zaman hücre kendini programlý bir þekilde öldürür. Cep telefonlarý bu süreci etkileyerek sürecin uzamasýna neden oluyor.

Hücrenin ömrünün uzamasý ölmesi gereken hücrenin yaþamýný sürdürerek risklere daha açýk hale gelmesine neden oluyor. Hücrenin tümör hücresine dönüþme riskini artýran bir faktör olma ihtimalini artýrýyor."

"Kampanyalar kullanýmý teþvik ediyor"

Prof. Dr. Daþdað, cep telefonlarýnýn en çok çocuklarý etkilediðini ve cep telefonu kullanýmýna yönelik çalýþmalarýn baþladýðý günden bu yana bilim adamlarýnýn özellikle çocuklarýn cep telefonu kullanýmýnýn sýnýrlandýrýlmasýndan yana olduðuna dikkati çekti.

Cep telefonlarýnýn, ***fi kullanýmdan çok ihtiyaca yönelik olarak kullanýlmasý gerektiðini anlatan Daþdað, þöyle dedi:

"Cep telefonu operatörlerinin bedava veya ücretsiz konuþma sürelerini artýran kampanyalarý insanlarýn daha fazla radyasyona maruz kalmasýna neden olarak programlanmýþ hücre ölümü sürecini etkiliyor. Bedava veya ücretsiz konuþma sürelerini artýran kampanyalarýn bu nedenle çok doðru olmadýðýný düþünüyorum.

Radyasyondan korunma kurallarýna baktýðýmýzda süre çok önemli bir faktör. Cep telefonu kullaným süresini ne kadar azaltýrsanýz radyasyon etkisinden o kadar korunmuþ olursunuz. Ancak kampanyalar cep telefonunu daha çok kullanmaya teþvik ediyor.

Bu da toplum açýsýndan risk oluþturuyor. Cep telefonu kullanýmýna baðlý olumsuzluklardan daha fazla etkilenecek olan çocuklarýn ebeveynler tarafýndan özendirilmemesi ve cep telefonu kullanýmlarýnýn mümkün olabildiðince sýnýrlandýrýlmasýndan yanayýz.

Cep telefonuna yönelik çalýþmalarýn baþladýðý günden bu yana bilim adamlarý özellikle çocuklarýn cep telefonu kullanýmýnýn sýnýrlandýrýlmasýndan yana. Cep telefonunun doðru kullanýmý konusunda okullarda düzenlenecek panel ve konferanslar ile çocuklar bilinçlendirilmeli."

Prof. Dr. Daþdað, çocuklara cep telefonunun mümkün olduðu kadar sýnýrlý kullandýrýlmasý gerektiðini ifade ederek, sözlerini söyle tamamladý:

"Aileler çocuklarýný kontrol etmek için cep telefonu kullanmalarýna izin verebiliyor. Cep telefonu bu konuda belki avantaj gibi görünüyor.

Ancak, çocuklarýn cep telefonu kullaným yaþýný mümkün olduðunca geciktirerek çocuklarýmýzý cep telefonu kullanýmý konusunda iyi eðitmemiz gerekiyor. Ülke genelinde okullarda bu eðitimin konferans ve paneller þeklinde çocuklara verilmesi gerekiyor. Böylece toplumumuzun bu konuda daha bilinçli ve duyarlý olmasýný saðlayabiliriz."