Bel aðrýlarýna kalýcý çözüm yollarý

Aðrý, insanýn var oluþundan baþlar. Binlerce yýl aðrýnýn nedeninin bulunmasý ve baþarýlý bir þeklide tedavisi hekimlerin en büyük uðraþýsý olmuþtur.
Bel aðrýlarý modern toplumlarýn her geçen gün büyüyen önemli sorunlarýndan biridir. Geliþen teknolojiye uygun olarak hareketsizleþme, kötü beslenme ve her türlü kirlilik, bel aðrýlarýyla daha sýk karþýlaþmamýza neden olmaktadýr. ABD’de bel aðrýsýna harcanan yýllýk tutar 50 milyon dolardýr. En etkili tedavi, birçok hastada ameliyat dýþý yöntemlerdir.
Toplumun yüzde 80’inin yaþamýnýn herhangi bir döneminde bel aðrýsýndan yakýndýklarý bilinmektedir. Bel aðrýsý hastalýk deðil bir semptomdur.

BEL AÐRISI NEDENLERÝ
1 - Kemik yapýlara baðlý bel aðrýlarý
Konjenial (doðumsal ) anomalilere baðlý bel aðrýlarý: Spina bifida, sakralizasyon, lumbalizasyon, blok vertebra vb…
Dejenerasyona (yýpranmaya) baðlý bel aðrýlarý: Osteoartrit, spondilozis, dejenaratif disk hastalýðý, omurga kanalý darlýðý
Inflamatuar hastalýklara baðlý bel aðrýlarý: Ankilozan spondilit, romatoid artrit vb.
Metabolik ve endokrin nedenlere baðlý bel aðrýlarý: Osteoporoz (kemik erimesi), osteopeni (kemik zayýflamasý), gut hastalýðý, hiperparatiroid, radyasyon
Tümöral olaylar: Selim (iyi niyetli), Malign (kötü niyetli), Metastatik (kanserin yayýlýmýna baðlý)
Ýnfeksiyöz orjinli bel aðrýlarý: Bakteriyel, tüberküloz, malta hummasý, mantar, parazitik

2 - Yumuþak dokulara baðlý bel aðrýlarý
Zorlamalar, gerilmeler, spazmlar
Ýnfeksiyon hastalýklarýndan sonra
Pastürel deformiteler: düz tabanlýk, skolyoz, artmýþ veya azalmýþ bel kavsi, bacaklarda kýsalýk farký, gebelir.
Fibromiyalgi
Psikojenik veya çevresel faktörlere baðlý bel aðrýlarý
Sinir ve damarsal patolojilere baðlý bel aðrýlarý
3 - Yansýyan aðrýlar
Ülser, pankreas iltihabý, taþlý safra kesesi iltihabý
Aort damarý geniþlemesi
Ýdrar yollarýndaki taþlar, iltihaplar
Prostat ve mesane sorunlarý
Rahim haslalýklarý
Kenserin uzak etkisi

BEL AÐRILARINDA NASIL TANI KONUR?
  • Muayene
  • Laboratuar
  • EMG
  • Bilgisayarlý Tomografi
  • MR (Manyetik Rezonans)
  • Direkt grafi
Hangi durumlarda doktora baþvurmalýyýz?
  • Aný ve þiddetli aðrý
  • Bacaklarda uyuþukluk
  • Ayaðý sürüyerek yürüme
  • Ýdrar çýkýþýnda zorluk
  • Geceleri aðrý ( uykudan uyandýran)
  • Belde ve karýnda aðrý
  • 2-3 haftadan uzun süren aðrý
  • Çocuklarda bel aðrýsý
TEDAVÝ
Ýstirahat, hasta eðitimi, fizik tedavi modaliteleri, ilaç tedavisi, korseler, bel enjeksiyonlarý, kaplýca tedavileri, aromatirapi ve cerrahi tedavi ana baþlýklardýr. Ýstirahat, tedavide ilk basamaktýr. Gündelik hayatýmýzda oturma, ayakta durma, eðilme ve yük kaldýrma gibi basit hareketlerde bile bazý kurallara uyulmamasý halinde yapýmlaþ tüm tedaviler ve egzersizlerin hiçbiri bazen bel problemli hastayý kurtaramaz. Koruyucu rehabilitasyon prensipleri, bel egzersileri, bel okulu gibi isimlerden en çok tutulan sonuncusudur.
Hedefler þöyle özetlenebilir:
  • Kiþide dik düzgün bir postürün bulunmasý
  • Bel omurga çevresi kas ve yumuþak dokularýn esnekliðinin saðlanmasý
  • Belin biomekaniði ile ilgili kaslarýn güçlendirilmesi, gerekiyorsa desteklenmesi
  • Günlük yaþam hareketlerinin nasýl yapýlacaðýnýn belirlenmesi
Fizik Tedavi: soðuk uygulama, sýcak nemli paketler, infraruj, ultrason, lazer, elektroterapi, traksiyon masasý, kompeks, iyontoforez gibi yöntemlerin dýþýnda egzersizler-masaj ana öðelerdir. Bazý hastalar erken dönemde cevap verirken, bazý hastalar tedavinin tamamlanmasýndan sonra iyileþme belirtileri gösterebilir. Fizik tedavi sýrasýnda istirahata ve hava akýmýna özellikle dikkat edilmelidir.
Ýlaç tedavisi: Aðrý kesiciler, kas gevþeticiler, enflamasyon önleyiciler baþta gelirler. Yan etkileri göz önünde tutulmalý v eanlaþýlmalýdýr. Uygulaným yollarýna hastayla doktor birlikte karar vermelidir. Glukosamine kondroitin MSM içeren doðal ürünler tüm artroz-artritlerde olduðu gibi belin ayný rahatsýzlýklarýnda tercih edilebilir.
Bel enjeksiyonlarý: Ucuz olmasýna raðmen, geç dönem kötü sonuçlarý ve yen etkileri nedeniyle artýk “kortizon enjeksiyonlarý” tercih edilmemektedir. Lokal anestezimler çok aðrýlý durumlarda geçici olarak tercih edilebilir. Son zamanlarda arzneilich içeren enjeksiyonlar tamamen doðal olmasý nedeniyle hem lokal hem kalçadan enjeksiyon þeklinde tercih edilebilir.
Korseler; postür düzelticiler, pozisyon koruyucular, istirahat ettiriciler ve lokal ýsýtýcýlar baþlýklarý altýnda deðerlendirilebilirler. Çok uzun süreler kullanmamak kaydýyla tedavide etkilidirler. Ayrýca araba – koltuk destek yastýklarý ve ortopedik yataklar tedavide fayda saðlarlar. Ýyi bir ortopedik yatak, düz, normal sertlikte ve vücut kavislerine giren, dolduran yataklardýr.
Kaplýca tedavisi: Kullanýlan sularýn sýcaklýklarý 20 derecenin üzerinde olmalý, çözülmüþ mineralleri litrede toplam bir gramýn üzerinde içermeli, bazý elementleri veya gazlarý eþik deðerinin üzerinde taþýmalý ve kesin tedavi edici etkinliði kanýtlanmýþ olmalýdýr. Süresi en az 3 hafta olmalýdýr. Sabah 06-10 arasý en uygun saatlerdir.
Aromaterapi: Karabiber, zencefil, buhur, biberiye lavanta veya güveyotu’dan 3’er damla, 10 ml karýþtýrýcý yaðla karýþtýrýlýr ve masaj yapýlýr. Gebelerde uygulanmaz.
Fitoterapi: Hamileler doktora danýþmadan bu bitkileri kullanmamalýdýr. Atkuyruðu, atkestanesi kaynatýlýp suyu içilerek, aðaç kabuðu ve kediotu da sýcak veya soðuk kompresle uygulanabilir. Nergis ve sarý kantaron da kullanýlýr.
Bu tedavi yöntemleri içinde en önemli ve etkili olanlardan biri, bele uygulanan lokal enjeksiyonlardýr.
Dikkat edilmesi gereken hususlar:
  • Hastalýk akut mu, kronik midir?
  • Hastalýk hangi dokuya aittir?
  • Enjeksiyon için hangi ilaç seçilecektir ve bu ilacýn bileþimi nedir?
  • Enjeksiyonun dozu nedir?
  • Hastanýn alerjisi var mýdýr?
Bel aðrýlarýnda manuel týp
Herhangi bir nedenle bloke olan bir eklemin kesin bir taný konma þartýyla, elle yapýlan belirli bir müdahale ve manevra ile tekrar serbestliðini kazanmasý ve buna baðlý olarak gerek aðrý, gerekse birlikte olan diðer bulgularýn çoðunlukla hýzla iyileþmesi esasýna dayanýr. Etkinliði ile ilgili literatürde birbirine ters bulgularýn oluþu, etkinliði konusunda kesin karar vermeyi önlemektedir.
Uygulanamayacak durumlar:
  • Uygulayýcýnýn yetersizliði
  • Kanserler
  • Enfeksiyonlar, romatizmal hastalýklar
  • Kýrýk,çýkýklar
  • Osteoporoz
  • Fazla sayýda komþu sinir basýlarý
Bel aðrýlarý ve akupunktur vücutta 3000 dolayýnda akupunktur noktasý mevcuttur. Bunlar 12 meridyen üzerinde bulunurlar. Akupunktur tedavisi, bozulmuþ olan denge ve uyumu yeniden oluþturmak amacýyla uygulanýr. Birçok akupunktur noktasý kaslarýn motor noktalarýyla aynýdýr. Aðrýyý azaltýr, gerginliði geçirir. Lokal ýsýyý yükseltir. Yan etkisi yoktur. Hijyen ve uzman eller dikkat edeceðimiz ögelerdir.
Bel aðrýsý ve gerilim miyozit sendromu Týbbi düþünce ve eðitim, geniþ olarak mekanik ve yapýsal bozukluklara oriente olmuþtur. Hastalýk veya saðlýk üzerine duygusal durumun da etkili olabileceði son yýllara kadar dikkate alýnmamýþtýr.
Bel aðrýlý hastalarýn çoðunda gerilim, boyun, omur ve bel kas ve sinirlerini içine alan aðrýlý bir fiziksel sürece yol açmaktadýr. Gerilim, kaslarý besleyen damarlarý daraltýr, sonuçta kan yoksulluðu aðrýlý kas spazmýna ve sinir aðrýsýna neden olur. En yaygýn rastlanan durum tekrarlayan akut ataklar tarzýnda aðrýdýr. Bu ataklar günler, haftalar hatta aylar boyunca sürebilir.

Tedavisi: Kiþiye aðrýlýrýnýn kaynaðýnýn psikolojik kökenli olduðunun söylenmesi hoþuna gitmeyecektir. Toplumda fiziksel problem çok normal karþýlanýrken, psikolojik problemle yüzleþmek çok daha zordur.
GMS tedavisinde en önemli faktör, hastanýn neyin olup bitiðinin farkýna varmasý yani problem konusunda bilgilendirilmesidir.
Tedavi programý iki temel üzerine kurulmalýdýr:
  • Ýlgilendirmenin ve hastalýðýn nedenleri konusunda bilgi sahibi olmanýn gerekliliði
  • Bilgilendirme yönünde hareket ederek beynin davranýþýný deðiþtirme uygun hasta-doktor iþbirliði ile hastalarýn çoðu 2-6 hafta içerisinde þikayetlerinden kurtulabilir.
Ýlaç tedavisi: Ýki grup ilaç kullanýlabilir. Aðrý kesiciler ve trankilizanlar. Genelde psikiyatrik yardým gerekir.
Ameliyata karar verilen hastalar için izlenecek cerrahi yöntemler
Operasyon kriterlerine uyan olgu sayýsý yüzde 1- 5 arasýndadýr.
Kemonukleolizis: Kanal içinde disk parçalarý olmayan ve dejenerasyon geliþmemiþ vakalarda uygulanabilir. Disk dokusu içine “kimopapain” enjeksiyonudur. Ameliyathane þartlarýnda lokal anestezi ile yapýlýr. Yüzde 30-40 olguda bulgularda düzelme olmaz. Artýk pek tercih edilmeyen bir tedavi yöntemidir.
diskektomi: diskin yaygýn yer deðiþtirmesiyle, sinir kökü basýsý geliþen hastalarda uygulanýr. Ameliyat dýþý yöntemlere dirençli olgularda tercih edilir. Ameliyatta ölüm yüzde 1, sinir köklerinin zedelenme olasýlýðý yüzde 0,5’tir . “yeni operasyon gerekme” olasýlýðý daha fazladýr.
Perkutan intradiskal dekompresyon: Siyatalgi (siyatik) sinir aðrýsý, bel aðrýsýndan daha ön planda olan olgularda bu tedavi tercih edilir. Disk aralýðýna girilir ve disk boþaltýlýr. Mikroskop altýnda gerçekleþtirilen iþlemlere mikro cerrahi yöntemle yapýlan disk operasyonlarý denilmektedir. Baðlar kesilmez, kemik kaslara dikiþ atýlmasýna gerek yoktur. Dolayýsýyla daha faydalý sonuçlar verir.
Cerrahide gelecek; halen çalýþmalarýn devam ettiði rekonstruktif disk cerrahisidir.
YANLIÞLAR
  • Bel çekme: uzman kiþilerce yapýmalýdýr. Her bel aðrýyanda uygulanumaz. Týp eðitimi almamýþ kiþilerin uygulamasýyla , telafisi olmayan sonlar karþýmýza çýkabilir.
  • Sert zeminde yatmak: yerde, tahta üstünde yatmak, spazmý daha çok arttýrýr.
  • Bardakla, ütüyle yapýlan lokal uðraþýlar sizi sadece yakar ve iz býrakýr.
  • Alabalýk veya kurþun suyu baðlamak, gevþeme dýþýnda hiçbir sonuç vermez.
  • Ayaðýndan tavana asma: zarardan baþka bir sonuç ortaya çýkmaz.
BELÝNÝZ ÝÇÝN YAPMANIZ GEREKEN EGZERSÝZLER
Bu hareketlerin her birini 20’þer kez yapmalý ve günde iki kez tekrarlamalýsýnýz.
Sýrtüstü yatarak kollarýnýzý her iki yana uzatýn. Dizlerinizi hafifçe kýrýn. Kollarýnýzý öne doðru uzatarak baþýnýzý ve omzunuzu hafifçe kaldýrýn. Birkaç saniye bekledikten sonra tekrar sýrtüstü uzanýn.
Yere sýrtüstü uzanýn. Dizlerinizi hafifçe bükün, ayaklarýnýzý açýn. Ayak tabaný yere basar biçimde belinizi ve kalçanýzý yavaþça yerden kaldýrýn karýn ve kalça kaslarýnýzý kasarak birkaç saniye bu þekilde durduktan sonra gevþeyin.
yere sýrtüstü uzanýn. Sað dizini ellerinizle tutarak göðsünüze doðru çekin. Bir süre tuttuktan sonra yavaþça býrakýn. Daha sonra ayný hareketi sol diziniz ile tekrarlayýn.
Ellerinizin ve dizlerinizin üzerinde kedi duruþu pozisyonunda durun. Kalça ve karýn kaslarýnýzý kasýlý tutun. Sað bacaðýnýzý kendinize doðru çekili tutun, kafanýzý öne uzatýn. Kalça kaslarýnýzý kasarak bacaðýnýzý yukarý doðru kaldýrýn. Daha sonra ayný hareketi sol bacaðýnýz ile tekrarlayýn.
Ellerinizin ve dizlerinizin üzerinde kedi duruþu pozisyonunda durun, kalça ve karýn kaslarýnýzý kasýlý tutun. Karnýnýzý içeri çekerek baþýnýzý yukarý kaldýrýn, belinizi yavaþça aþaðýya doðru çukurlaþtýrýn. Hareketi birkaç defa tekrarlayýn.
Dikkat: Yukarýdaki hareketlerin amacý hekiminizin önerilerinin yerini almak deðildir. Hekiminiz, hastalýðýnýzla ilgili en fazla bilgiye sahip olan, aldýðýnýz ilaçlarý bilen ve genel olarak saðlýðýnýz hakkýnda bilgi sahibi olan kiþidir. Egzersizlerle ilgili ya da genel olarak tedavinizle ilgili sorunuz olursa lütfen hekiminize