Sosyal Sigortalar ve Genel Saðlýk Sigortasý Kanunu'nun bugün tümüyle yürürlüðe girmesiyle sosyal güvenlik alanýnda yeni bir dönem baþlayacak.
Bundan böyle SSK'lýlar 4/a'lý, Bað-Kur'lular 4/b'li ve Emekli Sandýðý iþtirakçileri 4/c'li olarak anýlacak.

Sigortacýlýk alanýnda getirilen bazý düzenlemelere göre, kendi nam ve hesabýna çalýþanlar (Bað-Kur'lular), iþ kazasý ve meslek hastalýðý ile analýk halinde ayakta tedavilerde günlük kazancýnýn üçte ikisi, yatarak tedavide ise yarýsý oranýnda geçici iþ göremezlik ödeneði alabilecek.

Malullük aylýðý için daha önce en az yüzde 66 çalýþma gücü kaybý aranýrken, yeni dönemde bu oran yüzde 60'a indirilecek.

Tarým Bað-Kur'lularý ve köy muhtarlarýna 15 günlük prim karþýlýðý 30 günlük hizmet kazanma olanaðý saðlanacak. 15 günlük esas alýnan prim tutarý, her yýl bir gün artýrýlarak 15 yýl sonra 30 gün üzerinden prim alýnacak.

Türkiye ile sosyal güvenlik sözleþmesi yapmamýþ ülkelere Türkiye'deki mevzuata göre kurulmuþ iþletmelerce götürülen iþçiler için sadece kýsa vadeli ve Genel Saðlýk Sigortasý (GSS) kapsamý zorunlu tutulacak, dilerlerse isteðe baðlý sigortaya devam etmeleri saðlanacak.

Prim oranlarý yüzde 13.5-19'a düþürülerek, prim yükü azaltýlan iþverenlerin uluslararasý alanda rekabet güçleri artýrýlacak.

Bu durumdaki sigortalýlarýn bakmakla yükümlü olduðu aile fertleri daha önce saðlýk yardýmýndan faydalanamazken 1 Ekim'den yani bugünden itibaren saðlýk yardýmý alabilecekler.

Kendi nam ve hesabýna çalýþanlar yüzde 20 saðlýk, yüzde 20 sigorta primi ödemekteyken, yeni dönemde toplamda yüzde 40 olan prim oraný yüzde 33.5'e indirilecek.

Cenaze yardýmý, emzirme ve evlenme ödeneði almayan kendi nam ve hesabýna çalýþanlara, 1 Ekim'den itibaren cenaze yardýmý, cenaze ödeneði ile evlenecek hak sahibi yetim kýz çocuklarýna aylýðýnýn 2 yýllýk tutarý evlenme ödeneði verilecek.

Baþkasýnýn sürekli bakýmýna muhtaç derecede özürlü çocuðu bulunan kadýn sigortalýlara, 1 Ekim'den sonra geçen hizmet sürelerinin dörtte birinin hem prim ödeme gün sayýlarýna eklenmesi hem de emeklilik yaþýndan indirilmesi saðlanacak.

Kadýn sigortalýlar, doðumdan sonra iþten ayrýlmýþ olmalarý ve çocuðun yaþamasý þartýyla en fazla 2 defa azami 4 yýllýk süreyi borçlanabilecek.

Emekli Sandýðý iþtirakçilerinin eþ ve çocuklarýna ölüm aylýðý baðlanabilmesi için en az 10 yýllýk hizmet þartý aranýrken, yeni dönemde 5 yýl ve daha fazla hizmeti olan iþtirakçinin ölümü durumunda hak sahiplerine ölüm aylýðý baðlanacak.

Emekli aylýklarý ve emeklilikten sonra çalýþma

Emekli aylýklarý enflasyon deðiþim oraný kadar artýrýlacak, emeklilere refahtan pay verilmeyecek. Emekli aylýklarýnýn hesaplanmasýna iliþkin kazançlarýn güncellenmesinde, 1 Ekim'den sonraki çalýþýlan süreler için geliþme hýzýnýn yüzde 100'ü yerine yüzde 30'u dikkate alýnacak.

SSK kapsamýnda 1 Ekimden önce sigortalý olan ya da emekliliði hak edenler için, emeklilik sonrasý çalýþmaya devam etmeleri durumunda yüzde 30 oranýnda sosyal güvenlik destek primi ödenecek. Emekli aylýklarýnýn kesilmesi söz konusu olmayacak.

Sosyal güvenlik destek priminin yüzde 7.5'ini çalýþan, geri kalan kýsmýný iþveren karþýlayacak. Ayrýca yapýlan iþin niteliðine göre yüzde 1-6.5 iþ kazasý ve meslek hastalýðý primi yine iþveren tarafýndan ödenecek.

Çalýþan isterse, sosyal güvenlik destek primi yerine diðer sigorta kollarýnýn primlerini ödeyip emeklilikteki aylýðýný artýrabilecek.

1 Ekim'den sonra sigortalý olup emekliliði hak eden biri, sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalýþamayacak. Emekli biri çalýþmak istediðinde emekli aylýðý kesilecek.

Emekli olup yine kendi nam ve hesabýna iþ yapan kiþiler, emekli aylýðý kesilmeden yüzde 12 oranýnda sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalýþabilecek.

Bu oran, kanunun yürürlüðe girdiði tarihten itibaren her yýl 1 puan artýrýlarak yüzde 15'e çýkacak.

Askerlik borçlanmasýnýn koþullarý 1 Ekim'den sonra aðýrlaþacak. Mevcut uygulamada askerlik borçlanmasý için borçlanýlacak her bir ay için asgari ücretin yüzde 20'si tutarýnda ödeme yapýlmasý gerekiyorken, 1 Ekim'den sonra bu oran yüzde 32'ye yükselecek.

Ayrýca borçlanma miktarýnýn ödenmesine iliþkin sürede kýsaltýlacak. Mevcut uygulamada ödemeler 6 aya kadar taksitle yapýlabilirken, yeni uygulamada ödeme süresi 1 ayla sýnýrlý olacak.

Ölüm aylýðý þartlarý

Halen çalýþmakta olan tüm sigortalýlarý kapsayacak þekilde, iþ kazasý ve meslek hastalýðý nedeniyle yüzde 25 ve daha yukarý oranda sakat kalan iþçilere baðlanan gelirlere uygulanmakta olan alt sýnýr kalkacak. Böylece 1 Ekim'den sonra sakat kalan iþçiye ödenecek gelir, 1 Ekim'den önceki miktarýn önemli oranda gerisinde kalacak.

Gazeteciler, matbaa iþçileri, gemi adamlarý, uçuþ personeli, kaynakçý, þeker sanayi çalýþanlarý, posta daðýtýcýsý gibi meslek gruplarýnýn "yýpranma hakký" olarak bilinen fiili hizmet süresi zammý kaldýrýlacak.

Kamuda çalýþan iþçilere yapýlan ilave ödemelerden de prim kesintisi yapýlacak, diðer ödemeler de prime tabi olabilecek.

Çalýþan ya da kurumdan aylýk alan çocuksuz dul eþe baðlanacak ölüm aylýðý oraný yüzde 75'ten yüzde 50'ye düþecek.

Ýþçiler için malullük ve ölüm aylýðýný hak etmek için 5 yýllýk sigortalýlýk süresini doldurmak ve 900 gün prim ödemiþ olmak þartý, halen çalýþanlarý da kapsayacak þekilde 10 yýllýk sigortalýlýk süresini tamamlamýþ ve bin 800 gün prim ödemiþ olma þeklinde yeniden düzenlenecek.

Ýsteðe baðlý sigortalýlýk uygulamasýnda da deðiþikliðe gidilecek. Mevcut uygulamada, isteðe baðlý sigortalý olabilmek için SSK'da bin 1080 gün (3 yýl), Emekli Sandýðý'nda 3 bin 600 gün (10 yýl) çalýþmýþ olmak gerekiyor.

Ayrýca emekli olana kadar da saðlýk hizmetlerinden yararlanýlamýyor. Yeni düzenlemeyle isteðe baðlý sigortalý olabilmek için gerekli olan çalýþma þartý kaldýrýlýyor.

Artýk dileyen, isteðe baðlý sigortalý olabilecek ve sigortalý olduðu sürece saðlýk hizmetlerinden yararlanabilecek. Bu düzenlemeyle, part­time (kýsmi zamanlý) çalýþanlar ile usta öðreticilere de ay içinde eksik kalan günlerini isteðe baðlý olarak tamamlayabilecek.

1 Ekim'den itibaren isteðe baðlý sigorta primi ödeyenlerin ve yeni ödemeye baþlayacaklarýn prim ödedikleri süreler, Bað-Kur sigortalýlýðýndan sayýlacak. Ýsteðe baðlý sigorta primi ödeyenler açýsýndan, emekli olmak için gerekli prim gün sayýsýnýn artmasýný gündeme getirecek.

Mevcut uygulamada, kocanýn, ölüm aylýðý için gerekli prim gün sayýsýna sahip olmamasý durumunda, eþi askerlik hizmetini borçlanabilirken, 1 Ekim'den sonra askerlik borçlanmasýyla ölüm aylýðý baðlama durumu ortadan kalkacak.

Sendika ve konfederasyonlarýn baþkan ve yönetim kurulu üyelerinin zorunlu sigortalý sayýlmasý nedeniyle bu kiþiler için de prim ödenecek.

Genel saðlýk sigortasý

Genel Saðlýk Sigortasý ile tüm vatandaþlar saðlýk riskleri ve saðlýk harcamalarý yönünden güvence altýna alýnacak. Ülkede ikamet eden tüm kiþiler (vatansýzlar ve sýðýnmacýlar dahil) Genel Saðlýk Sigortasý'ndan yararlandýrýlacak.

Bað-Kur'lularýn saðlýk hizmetlerinden yararlanmalarý için gerekli olan 240 günlük prim gün sayýsý 30 güne indirilecek. Böylece çiftçiler ve esnaf, sigortalý olduktan 1 ay sonra saðlýk hizmetlerinden yararlanabilecek.

Mevcut uygulamada Bað-Kur'lularýn, saðlýk hizmetlerinden yararlanabilmeleri için hiç prim borçlarýnýn bulunmamasý gerekirken, 60 günlük borcun bulunmasý halinde bile saðlýk yardýmlarýndan yararlanmalarý imkaný getirilecek.

Ayrýca iþ kazasý, meslek hastalýðý, acil haller gibi durumlarda, Bað-Kur'lunun saðlýk hizmetlerinden yararlanabilmesi için, borcunun olup olmadýðýna bakýlmayacak.

SSK'lýlarýn saðlýk hizmetlerinden yararlanmasý için gerekli olan 90 ve bakmakla yükümlü olduklarý için gerekli olan 120 günlük prim gün sayýlarý 30'a indirilecek.

Saðlýk hizmetlerinden yararlanýlabilmesi için 1 yýl içinde 30 gün prim ödeme þartýnda, askerlik, grev gibi nedenlerle geçen süreler son 1 yýl hesabýnda dikkate alýnmayacak.

Ýþten ayrýlan sigortalýlar, prim borcu olup olmadýðýna bakýlmaksýzýn 6 ay süreyle saðlýk hizmetlerinden yararlanabilirken, bu süre 90 güne düþecek.

Kademeli saðlýk primi

Aile içindeki kiþi baþý geliri asgari ücretin üçte birinden az olanlarýn, vatansýzlar ve sýðýnmacýlarýn, 65 yaþ veya özürlü aylýðý, þeref aylýðý, vatani hizmet aylýðý, terörle mücadele aylýðý alanlarýn, harp malullerinin, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu tarafýndan bakýlan çocuklarýn, köy korucularýnýn, dünya ve olimpiyat þampiyonlarýnýn Genel Saðlýk Sigortasý primleri devlet tarafýndan karþýlanacak.

Çalýþmasý nedeniyle sigortalý olmayan veya ailesinde sigortalý bulunmayanlardan, aile içindeki kiþi baþýna geliri; asgari ücretin üçte biri ile asgari ücret arasýnda olanlar 24 YTL, asgari ücret ile asgari ücretin iki katýna kadar olanlar 73 YTL, asgari ücretin iki katýndan fazla olanlar 146 YTL ödeyerek saðlýk hizmetlerinden istisnasýz yararlanabilecek.

Bu uygulamaya geçiþ sürecinde Yeþil Kart uygulamasý 2 yýl daha devam edecek, bu sürenin sonunda yürürlükten kaldýrýlacak.

Kýsmi süreli çalýþan iþçiler ay içinde 30 günden eksik Genel Saðlýk Sigortasý primini kendisi, yoksulluðunu kanýtlarsa devlet ödeyecek.

Kýz çocuklarýnýn durumu

18 yaþýndan küçükler, herhangi bir þart aranmaksýzýn saðlýk hizmetlerinden yararlanabilecek. Bu kapsamdakiler, 18 yaþýndan sonra ise kendi adlarýna veya anne-babalarý üzerinden Genel Saðlýk Sigortasý kapsamýnda olmaya
devam edecek.

1 Ekim'den sonra 18 yaþýný dolduran kýz çocuklarý anne-babalarýnýn saðlýk yardýmýndan yararlanamayacak. Ancak, halen 18 yaþýndan büyük olup anne-babasýnýn sigortalýlýðý nedeniyle saðlýk hizmetlerinden yararlanmakta olanlarýn, çalýþma ve evlenme gibi hallerle durumlarý deðiþmezse bu haklarý sürecek.

Bað-Kur'lu hastanýn yol ve refakatçi giderleri Sosyal Güvenlik Kurumu tarafýndan karþýlanacak. Mevcut uygulamada, sadece SSK ve Emekli Sandýðý mensuplarýnýn yol ve refakatçi giderleri kurumca karþýlanýyor.
Yurt içinde yapýlamayan tetkikler yurt dýþýnda yapýlabilecek.

Koruyucu saðlýk hizmetleri karþýlanacak

Aþýlar, kanser tarama testleri gibi kiþiye yönelik koruyucu saðlýk hizmetleri de ilk defa saðlýk sigortasý kapsamýna alýnarak Sosyal Güvenlik Kurumu tarafýndan karþýlanacak.

Her yaþtaki sigortalýlarýn diþ protez bedelleri, Saðlýk Hizmetleri Fiyatlandýrma Komisyonu'nca tespit edilecek fiyatlar üzerinden karþýlanacak.

Özel saðlýk hizmet sunucularýnýn alabilecekleri fark ücretine sýnýrlama getirilecek. Hastaneler, belirlenen fiyatýn en çok yüzde 30'u kadar fark ücreti alabilecek.

Kamuya ait saðlýk hizmeti sunucularý ise sadece otelcilik hizmeti ve istisnai saðlýk hizmetlerinden fark ücreti alabilecek, bunun dýþýndaki saðlýk hizmetlerinden fark ücreti alamayacak.

Sosyal Güvenlik Kurumu ile sözleþmesi bulunsun ya da bulunmasýn bütün saðlýk hizmeti sunucularý, acil hallerde, vatandaþlardan herhangi bir fark ücreti talep edemeyecek. Kurumla sözleþmesi bulunmayan saðlýk kuruluþlarýna acil haller dýþýnda gidilmesi durumunda, tedavi bedelini sigortalý ödeyecek.

Saðlýk Hizmetleri Fiyatlandýrma Komisyonu, týp eðitimini, hizmet basamaðýný, alt yapý ve kaynak kullanýmý ile maliyet unsurlarýný dikkate alarak saðlýk hizmeti sunucularýný fiyatlandýrmaya esas olmak üzere ayrý ayrý sýnýflandýrabilecek.

Kurum, saðlýk hizmet sunucularýna eriþimde sevk zinciri uygulamasýna gidebilecek.

Ayaktan tedavilerde 2 YTL katýlým payý alýnacak. Birinci basamak saðlýk hizmetlerinde bu katýlým payýný almamaya ya da daha düþük miktarlar tespit etmeye, kurum yetkili olacak.

Kurum, devlet hastaneleri ve üniversite hastanelerinde yapýlan muayenelerde ise sevkli olarak baþvurulup baþvurulmadýðý dikkate alýnarak katýlým payý tutarýný yarýya indirebilecek veya 5 kat artýrabilecek.

Katýlým payý alýnmayacak kiþi ve haller ise þöyle:

-Ýþ kazasýna uðrayan veya meslek hastalýðýna tutulan genel saðlýk sigortalýsý,
-Askeri tatbikat ve manevralarda saðlanan saðlýk hizmetleri,
-Afet ve savaþ hali nedeniyle saðlanan saðlýk hizmetleri,
-Aile hekimi muayeneleri,
-Kiþiye yönelik koruyucu saðlýk hizmetleri,
-Kurumca belirlenen kronik hastalýklar,
-Kurumca belirlenen hayati öneme haiz ortez, protez, iyileþtirme araç ve gereçleri,
-Organ, doku ve kök hücre nakline iliþkin saðlýk hizmetleri,
-Saðlýk hizmeti alan genel saðlýk sigortalýsýndan veya bunlarýn bakmakla yükümlü olduðu kiþilerce, saðlýk hizmetinin gerçekten alýnýp alýnmadýðýnýn, sigortalý ile hak sahiplerinin malullük, iþ göremezlik raporlarýnda belirtilen rahatsýzlýklarýnýn mevcut olup olmadýðýnýn kurum tarafýndan tespiti için yapýlan sevkler nedeniyle,
-Ýstiklal Madalyasý verilmiþ bulunanlara, þeref aylýðý alan kiþiler ile bunlarýn eþleri,
-Vatani hizmet tertibi aylýðý alan kiþiler,
-Nakdi tazminat ve aylýk baðlananlar,
-Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu hükümlerine göre korunma, bakým ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretsiz faydalanan kiþiler,
-Harp malullüðü aylýðý alanlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamýnda aylýk alanlar,
-Vazife malulleri,
-Harp okullarý ile fakülte ve yüksek okullarda, Türk Silahlý Kuvvetleri hesabýna okuyan veya kendi hesabýna okumakta iken askeri öðrenci olanlar ile astsubay meslek yüksek okullarý ve astsubay naspedilmek üzere temel askerlik eðitimine tabi tutulan adaylar,
-Polis Akademisi ile fakülte ve yüksek okullarda, Emniyet Genel Müdürlüðü hesabýna okuyan veya kendi hesabýna okumakta iken Emniyet Genel Müdürlüðü hesabýna okumaya devam eden öðrenciler.