1. DÜNYA SAVAÞI
28 Haziran 1914' te Avusturya veliahtý arþidük Franz Ferdinand Saraybosna' da öldürülmüþ, bundan bir ay sonra da Avusturya-Sýrbistan savaþý baþlamýþtý. Bu, Birinci Dünya Savaþý' nýn baþlamasý demekti. Mustafa Kemal Osmanlý Devletinin Almanya yanýnda savaþa girmesine þiddetle karþýydý. Almanya savaþý kazanýrsa Osmaný Devleti ister istemez onun uydusu olacak, kazanamazsa herþeyini birden kaybedecekti. Onun inancýna göre devlet tarafsýz kalýp kuvvetlenmeye bakmalýydý. Bu savaþ er geç büyüyecek, belki de Amerika bile savaþa katýlacaktý. Þu durumda iki taraf arasýnda bir denge kurup beklemek ve savaþa katýlma bir zorunluluk durumunu alýrsa hangi tarafý tutacaðýna o zaman karar vermek gerekiyordu. Enver Paþa ise bu düþüncenin tam karþýsýndaydý. Savaþýn kýsa süreceðini ve savaþa karþý çýkmak isteniyorsa derhal Almanya' nýn yanýnda savaþa girmek gerektiðini savunuyordu. Bütün düzenleri ona göre kurdu ve yürüttü; nitekim bir süre sonra, 29 Ekim 1914' te Alman zýrhlýlarý Goeben ve Breslau Karadeniz' e geçerek Rus limanlarýný topa tuttu ve Osmanlý ülkesi adeta bir oldu bittiye getirilerek Birinci Dünya Savaþý' na girdi. Ama bir kere savaþa girilince, inançlarý ne olursa olsun, Mustafa Kemal kendine düþeni yapmayý kabul etti. Þimdi orduda faal bir görev istiyordu. Birçok çabadan sonra 2 Þubat 1915' te Tekirdað' da kurulmakta olan 19.tümen komutanlýðýna getirildi. Ýstanbul' a dönmeden evvel Enver Paþa tarafýndan gönderilmiþ bir aracý Mustafa Kemal' in aðzýný aramýþ ve ona Ýran üzerinden Hindistan' a gidecek üç alaylýk bir kuvvetin komutanlýðýný önermiþti. Bu alaylar, Hint Müslümanlarýný Ýngiltere' ye karþý ayaklandýracaktý. Mustafa Kemal' e göre bu, Enver Paþa' nýn malum ve olmayacak rüyalarýndan biriydi ve daha savaþýn baþýnda onun zihninin bu yollara iþlemesi durumun vehametini gösteriyordu. Mustafa Kemal öneriyi "Ben bu kadar kahraman deðilim" diye geri çevirdi. Sonra "Böyle bir iþ için üç alaylýk kuvvetin gereksiz olduðunu, gittiði yerde gönüllü toplayabilecek tek bir subayýn bu ayaklanmayý çýkarabileceðini" savundu. Bu sýrada batýlý müttefikler Almanya karþýsýnda zor bir durumda olan Rusya' ya en kýsa yoldan yardým ulaþtýrabilmenin hazýrlýðý içindeydiler. Bunun için de Türklerin elinde bulunan Çanakkale boðazýný zorla geçmeye karar vermiþler, Rus donanmasý birçok defa Boðazýn dýþ tabyalarýný bombardýman etmiþti. Bir çýkarma ihtimalinin gün geçtikçe yaklaþtýðý anlaþýlýyordu.