Yabani enginar (kengel) : Bileþikgiller familyasýndan; 2 metre kadar boyunda, çok yýllýk bir bitkidir. Yapraklarýnýn ucu sivri diken þeklindedir. Ev ilaçlarýnda; kökü ve yapraklarý kullanýlýr.
Faydasý : Mideyi kuvvetlendirir. Sinirleri güçlendirir. Baðýrsak solucanlarýný düþürür. Diþ aðrýlarýný giderir. Diþeti iltihaplarýný giderir. Hazýmsýzlýðý giderir.
Yabani gül (köpekgülü) : Gülgiller familyasýndan; 2-3 metre boyunda bir aðaçcýktýr. Yapraklarý 5-7 parçalýdýr. Çiçekleri pembe veya beyazdýr. Olgun meyvelerine kuþburnu denir. Ýçeriðinde þekerler, organik asitler ve C vitamini vardýr.
Faydasý : Kuþburnu denilen meyvesi idrar söktürür. Ýshali keser. Basur memelerine faydalýdýr.
Yabanmersini (ayýüzümü) : Fundagiller familyasýndan; 20-50 cm boyunda çok dallý, odunsu bir bitkidir. Karadeniz bölgesinin daðlarýnda çok miktarda bulunur. Meyvelerinde; organik asitler, þekerler, pektin, tanen ve mirtilin denilen bir boya maddesi ile A ve C vitaminleri vardýr. Yapraklarý ve meyveleri kullanýlýr.
Faydasý : Yapraklarý þeker hastalýðýnda faydalýdýr. Meyvesi dizanteride etkilidir. Ýshali keser.
Yabanyasemini (sofur) : Patlýcangiller familyasýndan; yurdumuzun hemen hemen her bölgesinde rastlanan, 1-2 m boyunda, çok yýllýk, fena kokulu bir bitkidir. Haziran-Eylül aylarý arasýnda mor renkli çiçekler açar. Gövdesi sarýlýcýdýr. Meyvesi sarýmsý-kýrmýzýdýr. Dallarýnda dulcamarin vardýr. Meyveleri; solanýn ve solasein taþýr.
Faydasý : Deri hastalýklarýnda kan temizleyici, hafif uyuþturucu ve romatizma aðrýlarýný giderici olarak kullanýlýr. Þehveti keser. Salgýlarý azaltýr.
Yakýotu (meragülü) : Küpeçiçeðigiller familyasýndan; nemli yerlerde yetiþen, çoðunlukla çok yýllýk, ender olarak 1-2 yýllýk bir bitkidir. Çiçekleri pembe veya kýrmýzý renklidir. Meyvesi uzun bir kapsül þeklindedir. Yurdumuzda 21 türü vardýr. Bitkide tanen yaðý, müsilaj ve benzerleri vardýr. Ev ilaçlarýnda; epilobium angustifolium, kýllý yakýotu, dað yakýotu ve bataklýk yakýotu kullanýlýr.
Faydasý : Kabýz ve yumuþatýcý olarak kullanýlýr. Yapraklarý yaralarýn üzerine konulursa, þiþkinlik ve iltihaplarý daðýtýr. Ýdrar söktürür. Vücutta biriken zehirli maddelerin dýþarýya atýlmasýný saðlar.
Yapýþkanotu(duvarfesleðeni) : Isýrgangiller familyasýndan; ýlýman bölgelerde yetiþen, çok yýllýk bir bitkidir. Genellikle duvarlarýn üzerlerinde ve diplerinde bulunur. Yapraklarý almaþýk ve tam kenarlýdýr. Çiçekleri küçük kümeler halindedir.
Faydasý : Ýdrar söktürür. Kansýzlýðý giderir. Dizanteride faydalýdýr. Göðsü yumuþatýr. Rahatlýk verir. Þeker hastalýðýnda faydalýdýr.
Yasemin (yasemen) : Zeytingiller familyasýndan; kýþýn yaprak döken veya her zaman yeþil olan bir çalý veya sarýlýcý odunsu bir bitkidir. Genç sürgünleri yeþildir. Çiçekleri salkým durumundadýr. 200 kadar türü vardýr. Sarý çiçekli yasemin, hakiki yasemin yurdumuzda yetiþir. Týbbi yasemin, beyaz çiçekli ve güzel kokuludur.
Faydasý : Romatizma, nikris ve mafsal aðrýlarýný giderir. Ateþ düþürür. Kabýzlýðý giderir.
Yavþanotu (avrupaçayý) : Sýracagiller familyasýndan; çiçekleri mavi veya beyaz renkte olan bir bitkidir. Yuvarlak saplýdýr. Duvar çatlaklarýnda yetiþir. Taze iken kokusuzdur. Kuruduktan sonra güzel kokar.
Faydasý : Hazmý kolaylaþtýrýr. Baþ ve kulunç aðrýlarýný keser. Çay gibi içilir.
Yenibahar (pimenta) : Mersingiller familyasýndan; Amerika'nýn tropikal bölgelerinde doðal olarak yetiþen ve baharat elde edilen bir bitkidir. Her tarafý kokuludur. Kokusu ve tadý; tarçýn, karanfil, karabiber ve hindistancevizininkine benzer. Baharat olarak kullanýlýr.
Faydasý : Damar sertliðini önler. Hazmý kolaylaþtýrýr. Mide ve baðýrsak gazlarýný giderir. Unutkanlýðý giderir. Vücudun direncini artýrýr.
Yerelmasý (helianthus tuberosus) : Bileþikgiller familyasýndan; basit yapraklý, yüksek, çok yýllýk otsu bir bitkidir. Toprak altýndaki yumrularý inulin bakýmýndan zengindir. Yumrularý kullanýlýr.
Faydasý : Þeker hastalarý için faydalýdýr. Besleyicidir. Vücudun direncini artýrýr. Kabýzlýðý giderir. Anne sütünü artýrýr. Bol idrar söktürür. Böbreklerin ve pankreasýn düzenli çalýþmasýný saðlar. Basur memelerine faydalýdýr. Romatizma, nikris ve mafsal aðrýlarýnda þikayetleri azaltýr. Cildin güzel olmasýný saðlar.
Yýlanyastýðý (danaayaðý) : Yýlanyastýðýgiller familyasýndan; yapraklarý büyük ve koyu kýrmýzý olan mide bulandýrýcý bir koku salan, büyük yumrulu bir bitkidir. Ýstanbul çevresinde, Ege ve Akdeniz Bölgesinde yetiþir.
Faydasý : Ateþi düþürür. Terletir, vücuda rahatlýk verir. Sinirleri uyarýr.
Yonca (kelekotu) : Baklagiller familyasýndan; bir bitki cinsidir. Birçok türü vardýr. Kokulu yonca yurdumuzda yetiþen 30-100 cm boyunda, iki yýllýk otsu bir bitkidir. Gövdesi silindir biçiminde, tüysüz açýk yeþil renkli, boyuna çizgili ve çok dallýdýr. Yapraklarý saplýdýr. Çiçekleri sarý renkli ve güzel kokuludur. Dallarýn ucunda dik salkýmlar halindedirler. Çiçekli ve yapraklý dallarý; kumarin, melilotik ve kumarik asitler ve uçucu bir yað taþýr.
Faydasý : Romatizma aðrýlarýný giderir. Ýshali keser. Midenin düzenli çalýþmasýný saðlar. Sinirleri yatýþtýrýr. Baþ aðrýlarýný dindirir.
Yosun (moss) : Çiçeksiz bitkilerin; sularýn yüzünde veya diplerinde bulunan bir þubesidir.
Faydasý : Sürüldüðü yerleri zayýflatýr. Haþlanmasý baðýrsak kurtlarýný döker. Saçlar yýkanýrsa kuvvetlendirir.
Yulaf (alef) : Buðdaygiller familyasýndan; daha ziyade hayvan olarak yetiþtirilen otsu bir bitkidir. Niþasta bakýmýndan zengindir.
Faydasý : Çocuklarýn hazým güçlüklerini giderir. Bedeni ve ruhi yorgunluklarý giderir. Ýdrar söktürür. Vücuda rahatlýk verir. Kandaki þeker miktarýný düþürür. Ýktidarsýzlýðý giderir. Guatrý önler. Mide ve baðýrsak bozukluklarýný giderir.
Yüksükotu (digitalis) : Sýracagiller familyasýndan; Avrupa, Batý Asya ve Akdeniz bölgesinde yetiþen, iki veya çok yýllýk otsu bir bitkidir. Yapraklarý rozet þeklindedir. Çiçekleri dik ve uzun olup salkým þeklindedir. 40 kadar türü vardýr. Yurdumuzda 10 türü yetiþir. Ýçeriðinde kardiyotonik (kalbi kuvvetlendirici) glikozitler taþýr. Zehirlidir. Ev ilaçlarýnda çok dikkatli kullanýlmasý ve tavsiye edilen miktarýn aþýlmamasý gerekir.
Faydasý : Kalp ilaçlarýnda kullanýlýr. Nabýz atýþýný azaltýr. Kan dolaþýmýný yavaþlatýr.