Horlama, hava yolunda darlýk oluþtuðu durumlarda ortaya çýkan gürültü biçimindeki sestir. Eriþkin insanlarýn %45 i zaman zaman % 25 i sürekli horlar. Horlama erkeklerde ve þiþman kiþilerde daha sýk olmakla beraber her insanda görülebilir.Yaþla birlikte horlama sýklýðý artar.

NEDEN HORLARIZ?

Dil kökü,küçük dil,yumuþak damak ve bademciklerin geniz bölgesi ile birleþtiði bölge kendiliðinden daralabilen bir bölgedir. Uyku sýrasýnda bu bölgedeki kaslarýn gevþemesi ile hava geçiþ alaný daralmakta ve geçen hava gevþek dokularda titreþim oluþturarak horlamaya neden olmaktadýr.

Þiþman insanlarda kalýn ve yaðlý boyun dokusu,çocuklarda ise büyük bademcik ve geniz eti en sýk rastlanan horlama nedenlerindendir.

Burun týkanýklýðý olan kiþiler havayý almak için genizde aþýrý vakum yaratýr. Bu vakum boðazda büzüþebilen dokularý hava yoluna doðru çeker, böylece burun açýk iken horlamayan kiþide horlama görülmeye baþlar.Burun týkanýklýðý yapan deviasyon problemleri,burun eti büyümesi,polipler horlama yapabilirler.

Yumuþak damak küçük dilin uzun olmasý veya oluþan sarkmalar hava yolunu daraltarak horlamaya neden olur.

Uyku sýrasýnda dil ve boðaz kaslarýnda gevþeme meydana gelir.Gevþek kaslar özellikle sýrt üstü yatýnca dilin boðaz arkasýna kaçamasýna engel olamaz. Alkol ya da sakinleþtirici ilaç alýmý bu kas gevþemisini, dolayýsýyla horlamayý arttýrýr.

NEDEN ERKEKLER DAHA ÇOK HORLAR?

Bunun nedeni, yaðlanmanýn kadýnlarda esas olarak kalça bölgesinde, erkeklerde ise boyun ve karýn çevresinde yoðunlaþmasýdýr. Özellikle kilolu erkeklerde bu durum, yatarken (bilhassa sýrtüstü pozisyonda) karýn kitlesinin diyaframa baskýsýyla göðüs içi basýncýný arttýrýr; dilin de arkaya kaymasý ve uyku ile birlikte yutak çevresindeki yumuþak dokularýn ve kaslarýn gevþemesiyle horlamayý doðuracak þartlar ortaya çýkmýþ olur. Kadýnlarýn kas yapýsýndaki farklýlýklarýn da horlamayý azalttýðý düþünülüyor. Menopozdan sonra hormonal deðiþiklikler sonucu kadýnlarýn kas yapýsý da erkeklerinkine benzemeðe baþladýðýndan, belirli bir yaþtan sonra onlarýn da horlama oraný erkeklere yaklaþýr, hatta eþitlenir.

HORLAMA BÝR SORUN MUDUR?

Kesintisiz, yani solunum düzensizliðinin eþlik etmediði horlamaya basit horlama diyoruz.Horlamanýn nefes durmalarý ve uykuda bölünme oluþturmuyorsa hastaya herhangi bir zarar vermediði düþünülmekteydi. Ancak son zamanlarda yapýlan araþtýrmalar, uykuda solunumla ilgili düzensizlikler (örneðin solunum durmalarý) olmasa bile, basit horlamanýn, gece boyunca solunum için harcanan güç dolayýsýyla vücutta yorgunluða, buna baðlý olarak da gündüz halsizlik ve uykululuða neden olabildiðini gösteriyor.

Burada, gürültüden dolayý çevrenin, özellikle de eþin rahatsýz olmasý ve uykusunun bölünmesi söz konusudur. Zaten basit horlamasý olan kiþiler, daha çok yakýnlarýnýn ýsrarý dolayýsýyla hekime baþvururlar.

Horlama bazýlarýnca önemsiz ve basit bir durum olarak kabul edilebilir: Ancak, bazen bütün bir ev halkýný huzursuz eden bir sorun haline de gelebilir. Yaþam kalitesine olumsuz etkisi olduðu kesindir. Ailenin diðer bireyleri için uykusuz gecelerin sorumlusu tutulur. Horlayan kiþi tatil ve iþ gezilerinde istenilmeyen oda arkadaþý olur. Horlayan kiþinin týbbi olarakta birçok sorunla karþýlaþmasý olasýdýr. Kiþinin kendine verdiði zarar daha büyüktür. Dinlenilmeden geçirilen geceler vardýr. Aþýrý horlayan kiþilerde yüksek tansiyon horlamayan kiþilere göre daha sýk görülür.

HORLAMA TEDAVÝ EDÝLEBÝLÝR MÝ?

Horlamanýn bir çok tipi tedavi edilebilir.Alýnacak bazý tedbirlerle basit horlamada iyileþmeler saðlanabilir. Eriþkin horlayan kiþiler için aþaðýda sýralanan önerilere uyulmalýdýr.



Ýdeal vücut kilosuna ulaþýlmaya çalýþýlmalý

Ýyi bir adele tonusu kazanmak için sportif bir yaþam biçimi seçilmeli.

Horlayan kiþiler uyku ilaçlarý, sakinleþtirici ve antihistaminik denilen alerji ilaçlarýný uykudan önce almamalý.

Uykudan 4 saat önce alkol almaktan sakýnmalý.

Uykudan 3 saat önce aðýr yemekten sakýnmalý.

Aþýrý yorgunluktan sakýnmalý.

Uykuda sýrt üstü yatmak yerine yana yatmak tercih edilmeli. Eski bir öneri olarak pijama sýrtýna tenis topu dikmek hala faydalý bir metot dur. Böylelikle sýrt üstü uyumaya engel olunur.

Evde horlamayan kiþilerin sizden önce uykuya geçmeleri için onlara süre tanýyýn.

Kilo fazlalýðýnýn horlamanýn en önemli nedenlerinden biri olduðu bilinmektedir. Kilo fazlasý olup zayýflayan hastalarýn %80'inde horlamanýn önemli derecede azaldýðý veya tamamen ortadan kalktýðý görülmüþtür.

TIKAYICI UYKU-APNE SENDROMU (TUAS) NEDÝR?

“Apne” nefes durmasý demektir. TUAS, uykunun baþlamasýyla birlikte yumuþak dokularýn gevþemesi ve nefes alma sýrasýnda oluþan negatif basýnç dolayýsýyla solunum yolunun týkanmasý, böylece aðýz ve burundan hava giriþinin en az 10 saniye süreyle engellenmesi ve bu sýrada vücudun solunum için aþýrý çaba göstermesiyle karakterize ciddi bir hastalýktýr. Nefes durmalarý gece boyunca sýk olarak (bazen yüzlerce kez) tekrarlar, her biri ortalama 20-40 saniye sürelidir, þiddetli olgularda bu süre iki dakikadan fazla olabilir! Nefes durmalarý sýrasýnda kandaki oksijen miktarý önemli ölçüde azalýr, dolayýsýyla kalp, beyin ve diðer organlara yeterli oksijen ulaþamaz.

TUAS NASIL TANIYABÝLÝRÝM BELÝRTÝLERÝ NELERDÝR?HASTALIÐI NASIL FARKEDEBÝLÝRÝM?

Solunum problemleri uykuda oluþtuðu için hastanýn kendisi durumdan haberdar deðildir. Durumu hemen daima hastanýn eþi veya yakýnlarý farkeder. En belirgin bulgu horlamadýr. Hastalarýn hemen tamamý çok þiddetli biçimde horlarlar. Hasta düzenli þekilde horlarken aniden sesi kesilir. Hastanýn yakýnlarý, önce bu durumun farkýna varýrlar. Nefes durmasý sýrasýnda karýn ve göðüs hareketleri devam eder. Bu yüzden hava giriþinin durduðunu, dýþarýdan izleyen birinin ilk anda anlamasý zordur. Yukarýdaki týkanýklýðý yenmek için diyafram gittikçe daha fazla kasýlýr, karýn ve göðüs hareketlerinin genliði artar ve bir noktadan sonra bu artmýþ solunum eforuyla týkanýklýk yenilince hasta öncekinden daha þiddetli bir ses çýkararak (adeta kükrer gibi) tekrar solumaya baþlar. Hastalýðýn ilk ve en belirgin semptomu gündüz aþýrý uykululuk halidir. Diðer belirtiler ise;



Sabah þiddetli aðýz kuruluðu ile uyanma



Sabah baþaðrýlarý



Eskiye oranla daha sinirli ve daha tahammülsüz olma



Anksiyete



Konsantrasyonu sürdürmede güçlük



Çocuklarda okul baþarýsýnýn düþmesi



Unutkanlýk



Eskiden olmadýðý halde gece bir veya daha fazla kez tuvalete kalkma



Yine eskiye oranla belirginleþen ve iklim þartlarýyla açýklanamayan gece terlemeleri



Cinsel istekte azalma, (erkekte) iktidarsýzlýk.

Týkayýcý Uyku-Apne Sendromu (TUAS) Tanýsý Nasýl Konur?

TUAS teþhisi, bir uyku çalýþmasý ile koyulur. Bir gece boyunca uyku odasýnda polisomnografi cihazýna baðlý olarak uyuyan hastanýn uykuya ait tüm kayýtlarý alýnarak deðerlendirilir.Tedavi planý ise her hastanýn belirtileri, uyku çalýþmasý sonuçlarý ve muayene bulgularýna göre düzenlenir.

Týkayýcý Uyku-Apne Sendromu (TUAS) Tedavisi Nasýl Yapýlýr?

Tedavi alerji veya enfeksiyon tedavisi gibi daha basit yada bademcik geniz eti veya burun bozukluklarýnýn cerrahi tedavisini gerektirir biçimdedir. Boðazdaki hareketli dokularýn sabitleþtirilmesi ve hava yolunun daha geniþletilmesini saðlayan horlama ameliyatlarýndan baþarýlý sonuçlar elde edilmektedir. Bu ameliyatlara uvulopalatofarengoplasti ameliyatý (UPPP) adý verilmektedir. Hasta için bademcik ameliyatýndan çok farklý his vermez. Lazerin kullanýldýðý Laser-assisted uvulopalatoplasti (LAUP) lokal anestezi ile yapýlabilen bir baþka ameliyattýr. Genel durumu ameliyata uygun olmayan, baþka bir hastalýðýndan dolayý ameliyat olamayan yada cerrahiden fayda göremeyecek kadar ileri hastalarda CPAP veya BPAP denilen pozitif basýnçlý bir aðýz-burun maskesi kullanýlmaktadýr.

BAÞKA TEDAVÝ SEÇENEKLERÝ VAR MI?

Bazý hafif olgularda aðýz içi araçlar bir süre yararlý olabilmektedir.

Yumuþak damak içine yerleþtirilen PÝLLAR denen özel materyallerle uygun hastalarda yumuþak damakta katýlýk saðlanarak horlama azaltýlmaya çalýþýlmaktadýr.