ATEÞLÝ HAVALE [Febril Konvülsiyon]

Ateþin ani olarak yükselmesi bazý çocuklarda ateþli havale denilen bilinç kaybý, katýlaþma ve istem dýþý kasýlmalara yol açabilir. 6 ay - 7 yaþ arasýndaki çocuklarýn % 2 ile 4 'ünde görülür. Olgularýn hemen hemen yarýsý 1-2 yaþlarýndadýr. Ateþli havaleye ailevi yatkýnlýk söz konusu olabilir.

Bir kez ateþli havale geçirmiþ olan çocukta tekrar havale görülme olasýlýðý % 30 kadardýr. Üç yýl hiç havale geçirmezse bu sýklýk % 10 'a iner. 15 dakikadan kýsa süren, gün içinde yinelemeyen havale için "basit ateþli havale" deyimi kullanýlýr. Çok sayýda ve uzun süren havale nöbetleri "kompleks ateþli havale" olarak adlandýrýlýr. Basit ateþli havale hiçbir araz býrakmazken, kompleks olgularda ileride sara hastalýðý görülme sýklýðý artarak % 9 'u bulur.

Ateþ çeþitli enfeksiyon hastalýklarý ile iliþkili olarak meydana gelebilir. Ateþin yüksek ya da hafif oluþu her zaman hastalýðýn ciddiyetiyle baðlantýlý deðildir. Basit bir viral enfeksiyonda yüksek ateþ, belirgin boðaz ya da idrar yolu iltihabýnda hafif ateþ görülebilir. Baþlatan faktör her ne olursa olsun ateþ, vücudun savunma araçlarýndan birisidir. Mikroplar en iyi doðal vücut sýcaklýðý olan 36.5 - 37.5 santigrat derecede ürerler. Baðýþýklýk sitemimiz bir enfeksiyon söz konusu olduðunda beyindeki vücut sýcaklýðýný düzenleyen merkezin termostat ayarýný deðiþtirerek ýsýyý yükseltir. Böylece ideal üreme ortam sýcaklýðýndan yoksun kalan mikro organizmalar istedikleri gibi çoðalamazlar. Görüldüðü gibi hafif ateþ aslýnda enfeksiyonla mücadelede baþarýyý arttýrmaktadýr. Yüksek ateþ ise istenmeyen bir durumdur. Vücut sýcaklýðý gerekli müdahalelerle 39.5 C derecenin altýnda tutulmalýdýr.

Soru: "Çocuðumun ateþi var, ne yapmalýyým?"

Yanýt: Çocuðunuzun üzerinde varsa yorganý kaldýrýn, kalýn giysileri çýkarýn. Ateþi 38'in üzerindeyse doktorunuzun önerdiði miktarda "parasetamol" þurubu içirin. Ýçemiyorsa fitil de kullanabilirsiniz. Ateþ düþerken terleme ile sývý kaybý meydana geldiðinden sýk sýk su vermeyi ihmal etmeyin. Islak iç çamaþýrlarýný deðiþtirin. Ateþ 39.5'in üzerindeyse anlatýlanlara ek olarak çocuðunuzu tamamen soyun, yataðýna bir havlu serin, üzerine yatýrýn. Islak bir sünger ya da bezle alýn, boyun, koltuk altlarý, bacak aralarý ve büklüm yerlerini sýk sýk silin. Bu iþ için buzlu, kolonyalý, sirkeli deðil sadece ýlýk su kullanýn. Yarým saat içinde ateþ düþmezse doktorunuzla görüþün ya da hastaneye baþvurun. Hastalýðýn nedenine yönelik tedavi gerekliliði (antibiyotik vb) mutlaka hekim tarafýndan verilmesi gereken bir karardýr.

Soru: "Ateþi düþürmek için ASPÝRÝN verebilir miyim?"

Yanýt: Aslýnda kesinlikle aspirin kullanmayýn demek mümkün deðildir. Ancak çocuðunuz "viral enfeksiyon" örneðin grip, kýzamýk ya da su çiçeði geçiriyorsa aspirin kullanýldýðýnda çok nadir olarak "Reye sendromu" sorunuyla karþý karþýya kalýnabilir. Reye Sendromu karaciðer hasarý ile seyreden bir hastalýk tablosudur. Tek nedeni aspirin kullanýmý deðildir. Ama viral enfeksiyonlarda aspirin kullanýlan olgularda sýklýðýnýn arttýðýna dair yayýnlar vardýr. Aniden ateþi yükselmiþ bir çocukta etken viral midir deðil midir diye araþtýrmaya çoðu kez zaman olmayacaðý için aspirin yerine parasetamol kullanmak daha güvenli bir seçenek olmaktadýr.

Soru: "Çocuðum havale geçirirken, ne yapmalýyým?"

Yanýt: Yaptýðýnýz tüm müdahalelere raðmen çocuðunuz gözlerini bir noktaya dikip sizinle iletiþimini kaybeder, aðzý köpürür, vücudunda kasýlmalar meydana gelirse ilk yapýlacak þey paniðe kapýlmamaktýr. Onu hemen yere yatýrýn, ayýltmaya çalýþmayýn, saða sola koþup yalnýz býrakmayýn, yanýnda durun. Kusarsa gövdesini ve baþýný bir yana çevirin. Diþlerinin arasýna elinizi ya da bir cismi sokuþturmaya çalýþmayýn, zorlamayýn. Eðer kendiliðinden aralanmýþ ise bükülmüþ bir kumaþý araya hafifçe sokabilirsiniz. Bu uygulamada amaç dilin ýsýrýlmasýný önlemektir. Tekrar ediyorum bir þey sokmak için zorlamak yok!

Havale bir kaç dakika içinde kendiliðinden duracaktýr. Sabýrla bekleyin (bu bekleyiþ insana saatler geçiyor hissini veriyor olsa da) .. Havale geçiren çocuðu kapýp soðuk duþun altýna sokmayýn. Siz duþ yaptýrsanýz da yaptýrmasanýz da havale duracaktýr. Havale durduktan sonra doktorunuza baþ vurun. O gereken tedaviyi düzenleyecektir. Eðer havale durmuyorsa vakit yitirmeden acil servisi olan bir hastaneye götürürün.

Soru: "Hastanede neler yapýlýyor?"

Yanýt: Hastanede çocuðunuzun solunum yollarý aspiratör denilen aletle temizlenecek, oksijen solutulacak, makatýndan içeriye havale durdurucu madde (diazepam, klonazepam) verilirken bir yandan serum takýlacaktýr. Havale bu þekilde de sona ermezse damar yolundan havale durdurucu maddeler verilebilir. Çocuðunuz bir süre gözlem altýnda tutularak gerekli incelemeler yapýlacaktýr. Ateþin nedeni saptandýktan sonra asýl nedene yönelik tedaviler düzenlenecektir. Kompleks ateþli havale geçiren çocuklara uzunca bir süre (6 ay-2 yýl) havale önleyici ilaç kullanýlmasý gerekebilir.