TEMEL BÝLGÝLER



TANIMLAMA



Böbreküstü bezinin primer hastalýðýna baðlý yetersiz çalýþmasý surumudur.Böbrek üstü bezinin tamamýnýn veya bir kýsmýnýn hasarý nedeniyle oluþur. % 80 vakada baðýþýklýk sisteminde bozukluk ana sebeptir. Tüberküloz ikinci sýradadýr. AÝDS, son yýllarda artan nedenlerdendir

• Sürrenal krizi- Böbrek üstü bezini yetmezliðinin ani ve þiddetle geliþmesi sonucu oluþan ciddi bir taplodur.

• Genetik: Genetik geçiþ ispatlanmýþtýr.

• Yaþ: Her yaþta görülebilir

• Cinsiyet: Kadýnlarda daha fazladýr



BELÝRTÝ VE BULGULAR

• Kuvvetsizlik

• Yorgunluk

• Kilo kaybý

• Tansiyon düþmesi

• Deride koyulaþma

• Zayýflama

• Kusma

• Ýshal

• Soðuða toleransýn azalmasý



NEDENLERÝ

•Baðýþýklýk sisteminde bozumaya baðlý böbrek üstü yetmezliði

•Sebebi bilinmeyen böbrek üstü bezi yetersiz büyümesi

• Mantar hastalýðý (histoplazmoz. blastomikozis)

• Sarkoidoz hastalýðýýnýn böbrek üstü bezine sirayet etmesi

• Böbrek üstü bezi içine kanama

• Hemokromatozis hastalýðý

• Ameliyatla her iki böbrek üstü bezinin alýnmasý.

• Böbrek üstü bezi tümörleri

• Bazý hastalýklara(Tüberküloz Sarkoidoz vs) baðlý böbrek üstü bezinine protein tabiatýnda madde birikmesi (Amiloidoz)

•AÝDS



RÝSK FAKTÖRLERÝ

• Baðýsýklýk sisteminde bozukluða baðlý Böbrek üstü yetmezliðinde aile hikayesi vardýr

• Uzun süre steroid kullanýmý, ciddi infeksiyon, travma veya cerrahi iþlemler sonrasý



TANI



LABORATUAR

• Düþük serum sodyumu (130 mEq/ L'den az)

• Yüksek serum potasyumu (5 mEq/l_'den fazla)

• BUN yükselir

• Kortizol düþer, renin yükselir

• ACTH seviyesi yükselir

• Orta derecede nötropeni



ÖZEL TESTLER

• Cosyntropin adlý madde 0,25 mg damardan injekte edilir.Enjeksiyondan önce ve sonra kortizol seviyesi ölçülür. Addison hastalýðýnda düþük veya normal bulunur.



GÖRÜNTÜLEME

• Batýn bilgisayarlý tomografisimde böbrek üstü bezlerinde anormal büyüklük veya küçüklük.

• Batýn grafisinde böbrek üstü bezinin olduðu bölgede kireçlenme odaklarý.

• Göðüs grafisi: kalp konturlarýnýn küçülmesi





TEDAVÝ

• Ayaktan tedavi hafi veya orta vakalrda yapýlýr

• Adrenal krizde hastaneye yatýrmak þarttýr.



GENEL ÖNLEMLER

. Adrenal yetmezliði, glukokortikoid ve mineralokortikoid ile tedavi edilir



AKTÝVÝTE

Tolore edebildiði kadar



DÝYET

Sodyumve Potasyum dengesi saðlayacak diyet önerilir.



TERCÝH EDÝLEN ÝLAÇLAR



• Hidrokortizon Fludrokortizon Prednisone gibi kortizon preparatlarý kullanýlýr.

• Karaciðer hastalýðý olanlarda doz azaltýlýr.

• Kullanýlan doz yavaþ yavaþ azaltýlýr



ÖNLEM / KAÇINMA

• Addison hastalýðýnýn önlemi bilinmemektedir.



BEKLENEN GELÝÞME VE PROGNOZ

• Uygun tedavide sonuçlar iyidir

• Aktuf tüberküloz ve mantar infeksiyonlarýnda ilaç tedavisi gerekir







KAYNAKLAR

Felig, P., Baxter, J.D, Broadus, A.E., et al, (eds): Endoçrinology and ****bolism. 2 nd Ed. New York, McGraw-HÝII, I987

• Hershman, J.M.: Endocrine Pathophysiology: A Patient- Oriented Approach, 3 rd Ed Philadelphia, Lea Febiger, I988

Yazarý Dr. E. Lightner