TANIM:

Ani bebek ölümü sendromu (ABÖS), 1 yaþýndan küçük bebeklerin bilinmeyen nedenlerle aniden ölmelerini tanýmlayan bir terimdir. Ani bebek ölümü sendromu (beþik ölümü olarak da bilinir) geliþmiþ ülkelerde 1-12 aylýk bebekler arasýnda en sýk görülen ölüm nedenidir.

Birkaç týbbi araþtýrmada, bu sendromla iliþkili biyolojik ve çevresel risk etmenlerinin belirlenmiþ olmasýna karþýn gerçek nedenle ilgili kesin bilgi yoktur. Dünya çapýnda yapýlan birçok çalýþmada yüzükoyun (karnýnýn üstüne) yatýrýlan çocuklarýn yüksek risk altýnda olduklarý gösterildi. Bebeklerin yatýrýlma pozisyonu ülkeler arasýnda farklýlýk gösteriyor; ABD'deki bebekler on yýl önce çoðunlukla yüzükoyun yatýrýlýyordu. Daha sonra bazý ülkelerde olduðu gibi ABD'de de annebabalar saðlýklý bebeklerin sýrtüstü yatýrýlmasý için teþvik edilmeye baþlandý.



JAMA'da yayýmlanan üç yeni araþtýrma, bu konuda hâlâ baþka çalýþmalara gereksinim olduðunu ortaya koydu. Ulusal Çocuk Saðlýðý ve Ýnsan Geliþimi Enstitüsü'nün (National Institute of Child Health and Human Development: NICHD) bir çalýþmasýnda ABD'de yüzükoyun yatýrýlan bebeklerin oranýnýn 1992 yýlýnda %70 olduðu, ancak 1996 yýlýnda %24'e düþtüðü saptandý. Ayný süre içinde ani bebek ölümü sendromu yaklaþýk %38 azaldý. NICHD'nin yürüttüðü ikinci çalýþmada, düþük gelir düzeyine sahip, Afrika kökenli Amerikalý annelerin bebeklerini yüzükoyun yatýrma olasýlýðýnýn daha fazla olduðu belirlendi. Araþtýrmacýlara göre, doðumdan sonra bebeðinin hastanede yüzükoyun yatýrýldýðýný gören annelerin %93'ü evde de ayný pozisyonda yatýrýyor.



Massachusetts ve Ohio'daki yaklaþýk 8000 annenin yer aldýðý baþka bir çalýþmada bebeklerini bir aylýkken yüzükoyun yatýran annelerin oraný sadece %18 iken, bebekleri üç aylýk olduðunda bu pozisyonda yatýrmaya baþlayan annelerin oranýnýn %29'a yükseldiði belirlendi.

Araþtýrmacýlar bu artýþýn, annelerin ailelerinden, arkadaþlarýndan, baþka çocuklardan ve bebeklerinin davranýþlarýndan etkilenmeleri sonucu ortaya çýktýðýný bildiriyorlar. Araþtýrmacýlar, bebeklerin yüzükoyun yatýrýlmasýný önlemek amacýyla Afrika kökenli Amerikalýlar ya da Ýspanyol kökenliler, düþük gelir düzeyine sahip, 29 yaþýndan genç, daha önce çocuk sahibi olmuþ ya da 8 haftalýktan küçük bebeði olan, yüksek risk grubundaki annelere yönelik eðitim programlanna gereksinim olduðunu belirtiyorlar. Ayrýca, hastanelerde de yeni doðan bebeklerin sýrtüstü yatýrýlarak doðru uyku pozisyonunun yerleþtirilmesi gerektiði vurgulanýyor.



ANÝ BEBEK ÖLÜMÜ SENDROMUNA ÝLÝÞKÝN RÝSK ETMENLERÝ:



Araþtýrmacýlar, ani bebek ölümü sendromunun nedenini bilmemelerine karþýn, olasýlýðý artýran etmenleri tanýmladýlar:



Yüzükoyun uyuyan bebekler

Sigara dumanýna maruz kalan bebekler

Anneleri gebelik döneminde sigara içenler

Anneleri ilk hamileliði sýrasýnda 20 yaþýndan küçük olanlar

Anneleri doðum öncesi saðlýk bakýmý için hiç baþvurmayanlar ya da geç baþvuranlar

Erken doðan ya da düþük doðum aðýrlýklý bebekler

Kýþ aylarýnda doðanlar

Erkek bebekler



RÝSK AZALTMANIN YOLLARI:

Ani bebek ölümü sendromunu önlemenin güvenli bir yolu olmamasýna karþýn, riski azaltabilecek önlemler þunlardýr:



Bebekleri sýrtüstü yatýrmak

Doðumdan önce iyi bir saðlýk bakýmý

Sigara içilmeyen bir çevre

Sert bir yatak

Bebeðin altýna yastýk ya da battaniye gibi yumuþak malzemeler yerleþtirmemek

Bebeði çok sýcak ortamda bulundurmamak (giydirerek, örterek ya da aþýrý sýcak bir odada yatýrarak)

Rutin kontrolleri ve aþýlarý yaptýrmak

Hafif bir hastalýktan sonra bile bebeði birkaç gün yakýndan gözlemlemek



KAYNAKLAR:

National Institute of Child Health and Human Development "Back to Sleep" Campaign 31 Center Drive, Room 2A32 MSC 2425 Bethesda, MD 20892-2425 800/SOS-CRIB or [Linkleri görebilmeniz için kayitli üye olmaniz gerekmektedir. [url=register.php">Üye olmak için lütfen tiklayiniz.[/url]]

Sudden Infant Death Syndrome Alliance 800/221-SIDS or [Linkleri görebilmeniz için kayitli üye olmaniz gerekmektedir. [url=register.php">Üye olmak için lütfen tiklayiniz.[/url]]

American Academy of Pediatrics SASE (business sizel to: SIDS Fact Sheet AAP P.O. Box 927 Elk Grove Village, IL 60009 National lnstitute of Child Health and Human Development, SlDS Alliance, American Academy of Pediatrics, AMA's Encyclopedia of Medicine