Kemiklerin Hýrsýzý: Osteoporoz


Özellikle kadýnlarý tehdit eden bir kemik hastalýðý olan osteoporoz hakkýnda ne kadar bilgi sahibisiniz? Hiç kemik erimesi ölçümü yaptýrdýnýz mý? Yoksa siz de bunu ilk defa duyanlardan ve kendini bir rahatsýzlýk yaþayana kadar ihmal edenlerden misiniz? Ama bilmelisiniz ki osteoporoz tedavisi zorunlu hastalýklar grubunda yer alýyor. Bu nedenle geç kalmadan önlem almalý ve gerekli tedaviye baþlamalýsýnýz.

Osteoporoz nedir?

Osteoporoz ya da halk arasýndaki adýyla kemik erimesi, kemiðin doðal yapýsýnýn zayýflamasýna, yoðunluðunun azalmasýna, kemiklerin hafif bir zorlanma veya olaðan bir hareket sýrasýnda bile kolayca kýrýlmasýna yol açan bir hastalýktýr. 50 yaþýn üzerindeki her 8 kiþiden 1?inde osteoporoza baðlý omurga kýrýðý görülmektedir. Bu oran yaþla birlikte de artýþ göstermektedir.

Osteoporozdan etkilenenlerin % 80?i kadýnlardýr. Erkeklere oranla osteoporoza yakalanma riski kadýnlarda daha yüksektir. Bunun nedeni de kadýnlarýn kemik kütlesinin erkeklere oranla % 20 - 30 daha az olmasýdýr.

Yaþam süresince eski kemik yýkýlýr ve bunun yerini saðlam yeni kemik alýr. Kemik yaþam boyu sürekli yapýlan, yýkýlan canlý bir dokudur. Bal peteði görünümünde olan kemik, baþta kalsiyum olmak üzere önemli mineralleri depolar. 20 - 25 yaþlarýna kadar yiyeceklerden alýnan kalsiyumun kemiði yenileme kapasitesi kemiðin yýkým hýzýndan daha yüksektir. 30?lu yaþlarda Tepe kemik kütlesi adý verilen en yüksek kemik kütlesine ulaþýlýr. Bu dönem kemiðin en güçlü olduðu dönemdir.

40 yaþlarý civarýnda kemik kütlesi yavaþ yavaþ azalmaya baþlar. Bu kayýp menopozdan sonra kadýnlarda östrojen hormonunun seviyesinin düþmesine baðlý olarak hýzlanmaktadýr. Menopozdan sonraki ilk 5 yýl kemik kütlesinin en hýzlý kaybedildiði zaman dilimidir. Bu dönemde kadýnlar her yýl kemik kütlelerinin % 3?ünü kaybedebilirler. Hýzlý kayýp döneminin sonlarýnda, 60 yaþ civarýnda osteoporozun ilk belirtileri; kamburlaþma, boy kýsalmasý, yaygýn sýrt aðrýlarý yada ufak bir zorlama sonucu oluþan kýrýklar þeklinde ortaya çýkabilir.

Risk faktörleri

Kimlerin bu hastalýða yakalanacaðý önceden bilinemese de hastalýða yakalanma riski aþaðýdaki durumlarda artmaktadýr:

45 yaþýn altýnda doðal ya da cerrahi menopoz,

Kadýn olmak,

Ýleri yaþ,

Ufak, tefek, zayýf yapýda ve beyaz tenli olmak,

Daha önce kýrýk geçirmiþ olmak,

Ýnflamatuar (iltihaplý) eklem hastalýðý ya da astým varlýðý,

Kemik yýkýmýný hýzlandýran ilaçlarýn kullanýmý (Kortizon, guatr ilaçlarý, sara ilaçlarý, heparin v.b.),

Kalsiyum eksikliði, yetersiz D vitamini,

Yetersiz beslenme alýþkanlýðý,

Kafein, sigara ve alkol kullanýmý,

Hareketsiz bir yaþam,

Düzenli egzersiz yapma alýþkanlýðýnýn olmayýþý,

Uzun süreli yatak istirahati,

Bunama.

Uzmanlara göre yukardaki faktörlerden 1 ya da 1?den fazlasý sizde var ise osteoporoz?a yakalanma ve kýrýk riskiniz yüksektir