Anne sütü bebek için doðal ve oldukça deðerli bir besindir. Emzirme sýrasýnda hastalýklara karþý koruyucu olan protein yapýlý maddeler (antikorlar) bebeðe geçer ve ishal, solunum yolu enfeksiyonu, orta kulak iltihabý, idrar yolu enfeksiyonu ve zehirlenmelerden bebeði korur.


Emzirme sýrasýnda salgýlanan hormonlar annenin rahim adelesinin kasýlmasýný rahimin küçülmesini ve kanamanýn azalmasýný saðlar. Emzirme anne ile bebek arasýndaki iletiþim ve bebeðin psikososyal geliþimi için de önem taþýr.Bu dönemde yeni doðan bebeði ile ilgilenmek isteyen anne için yeni bir gebelik düþüncesi ürkütücü olmaktadýr.

Emzirme döneminde doðurganlýk (fertilite) azalýr. Doðumdan sonra doðurganlýðýn (fertilite) yeniden kazanýlmasý emzirme süresi, sýklýðý adetin baþlamasý ile ilgilidir. Ovulasyon (yumurtlama) genellikle ilk adetten birkaç hafta sonra baþlar. Bebek anne sütü alýyorsa 6 ila 8 ay koruyabilir. Fakat bebek ek gýda (mama) alýyorsa doðumdan sonra 3. haftadan itibaren korunma yöntemi uygulanmalýdýr. Emziren kadýnlarda bu risk % 1-2 den az olmakla beraber ilk adetten önce ovulasyonun baþlayabildiði de gösterilmiþtir.

Emzirme döneminde adet olamama (amonere) gebelikte korur mu?

Emzirme veya pompa ile sütün saðýlmasý yumurtlama ve yumurtlama geliþimini baskýlayan prolaktin hormonunu arttýrýr ve gebelikten koruyabilir. Dünya saðlýk örgütünün yaptýðý çok merkezli bir çalýþmada; bebek sadece anne sütü ile besleniyorsa, 6 aydan küçükse, annenin adeti baþlamamýþsa %98,1 oranýnda gebelikten koruduðu gösterilmiþtir. Gündüz ve gece emzirme olmalýdýr (günde en az 6 kez). Bu yöntem çalýþan annelerde baþarýlý deðildir.Bebeðe 6. aydan sonra ek gýdalara baþlanmasý ile emzirme devam etse de koruyuculuk azalýr.

Memorial Hastanesi Kadýn Hastalýklarý ve Doðum Uzmaný Opr. Dr. Figen Taþer Güney emzirme döneminde uygulanabilecek doðum kontrol yöntemleri ile ilgili þu bilgileri verdi;

Bariyer yöntemi ;

Baþarýsýzlýk oraný %10 civarýndadýr.Prezervatif kullanýmý gebelikten koruduðu gibi cinsel yolla bulaþan hastalýklardan da korur.Diafram (Vajinaya uygulanan esnek kap) doðumdan sonra 6 haftadan önce kullanýlamaz. Vaginal tablet(spermisit) kullanýmý emzirme döneminde oluþan vaginal kuruluðu arttýrýr.

Hormonal Yöntemler ;

Doðum kontrol haplarý(kombine haplar) : Östrogen ve progesteron içerirler.Yapýlan çalýþmalarda bu haplarýn östrogen içeriðinin süt miktarýný azalttýðý gösterilmiþtir. Östrogen içerdiði için gebelikte oluþan kanýn pýhtýlaþma eðilimi nedeniyle damar týkanýklýðý riski taþýr doðumdan sonra 6 haftadan önce baþlanmamalýdýr. Anne emzirmese bile doðum kontrol hapýna baþlamak için en az 6 hafta beklenmelidir.

Sadece progesteron içeren doðum kontrol haplarý : Doðumdan 6 hafta sonra baþlanmalýdýr.Emzirme döneminde güvenle kullanýlabilir.

Progesteron Ýçeren Ýðne (3 aylýk iðne) : Uzun yýllardýr denenmiþtir. Yan etkisi yoktur sütü az da olsa arttýrdýðý saptanmýþtýr.Adet görmemeye neden olur ve bu durum iðne kesilince düzelir.

Aylýk Ýðneler : Östrogen içerdiði için sütü azaltýr ve bu emzirme döneminde kullaným konusunda yeterli bilgi yoktur.

Ýmplant : Kolda cilt altýna uygulanan hormon içeren yaklaþýk 3 cm lik çubuk þeklinde bir yapýdýr. Üç yýl koruyuculuðu vardýr. Süte geçen az miktarda hormon bebeði etkilemez.Adet görmemeye neden olabilir.

Rahim içi araç (spiral) : Baþarýsýzlýk oraný % 1-3 olarak saptanmýþtýr. En erken doðumdan 4-6 hafta sonra uygulanabilir. Daha erken uygulanýrsa rahim kasýlmalarý ile atýlabilir. Hormonlu veya bakýrlý spiral uygulanabilir.Hormonun vücuda geçiþi çok azdýr ve sütü etkilemez.

Cerrahi Yöntem : Kalýcýdýr. Erkek kýsýrlaþtýrýlmasý (vazektomi) anne saðlýðýný ve emzirmeyi etkilemeyen , kolay, riski olmayan daha ucuz bir yöntemdir.Kadýnýn kýsýrlaþtýrýlmasý batýn boþluðu açýldýðý için enfeksiyon, kanama, karýn içi organlarda yaralanma riski taþýr ve genel anestezi gerektirir.Doðum sonrasý göbek altýndan veya sezaryende uygulanýmý emzirmeyi etkilemez.

Sonuç olarak emzirme döneminde uygulanacak doðum kontrol yöntemi seçimi bir çok faktöre baðýdýr. Bunlar önceden kullanýlan alýþýlmýþ metod, gelecekte çocuk isteði, eþin katýlýmý, emzirme durumu gibi faktörlerdir. Hangi yöntemin uygun olduðu bu faktörlere göre belirlenmelidir.