Aýds Bebeðe Nasýl Bulaþýyor ?



Þimdiye kadar HIV virüsü taþýyan hamilelerin virüsü bebeklerine nasýl bulaþtýrdýklarý tam olarak bilinmiyordu

AIDS hastalýðýna yol açan HIV virüsünün yayýlma yollarýndan biri, HIV virüsü taþýyan ve tedavi görmeyen hamile bir kadýnýn, virüsü, doðmamýþ bebeðine bulaþtýrmasýdýr. Ancak þimdiye kadar HIV virüsü taþýyan hamilelerin virüsü bebeklerine nasýl bulaþtýrdýklarý, tam olarak bilinmiyordu. Açýklýða kavuþmayan bir baþka konu daha vardý: HIV virüsü taþýyan bazý anne adaylarý, bebeklerine virüsü bulaþtýrýrken bazýlarýysa bulaþtýrmýyordu. Yeni yapýlan bir araþtýrma HIV virüsü taþýyan hamile kadýnlarýn, virüsü, bebeklerine doðum sýrasýnda bulaþtýrdýðýný ortaya koydu. Uzmanlar, bunu engellemenin tek yolunun hamile kadýnlarýn bebeklerini, normal doðum baþlamadan önce, sezeryanla dünyaya getirmeleri olduðunu söylüyor.

Bebeklerin HIV virüsüyle doðmasý, tüm dünyada karþý karþýya kalýnan son derece büyük bir sorun. Ýstatistikler, her yýl yarým milyon bebeðin HIV virüsüyle doðduðunu gösteriyor. Uzmanlar, normal doðum sýrasýnda meydana gelen kanamalarýn HIV virüsünün anneden bebeðe geçme ihtimalini arttýrdýðý konusunda görüþ birliði içindeydi ancak bazý bebeklerin doðum sonrasýnda yapýlan testlerde HIV negatif sonuç vermeleri, bu tezin tamamýyla doðru olmadýðýný gösteriyordu. Bilim adamlarý ayrýca bebeklerin anne rahminde, bebeðin besin kaynaðý olan plasenta adý verilen zarýn içinde bulunmasý nedeniyle anne vücudundaki zararlý organizmalardan korunduðunu söylüyor. Kuzey Carolina Üniversitesi Týp Fakültesi?nden Profesör Doktor Steve Meshnick, HIV virüsü taþýyan hamile kadýnlarýn, virüsü, bebeklerine doðum sýrasýnda bulaþtýrdýklarýný doðruluyor: ?Doðum baþladýðý andan itibaren plasenta adý verilen, bebeðin içinde bulunduðu zarda yýrtýlmalar meydana geliyor. Bu nedenle annenin ve bebeðin kaný, birbirine karýþýyor. HIV virüsü kanda bulunduðu için de anne, bebeðine virüsü doðum sýrasýnda bulaþtýrýyor.?

Bebeklerin plasentadaki yýrtýlmalar yüzünden HIV?li annelerinden virüs kaptýðý tezini kanýtlamak için uluslararasý araþtýrmacýlardan oluþan bir ekip 2003 yýlýnda Afrika?nýn güneyindeki Malawi?de HIV virüsü taþýyan 149 hamile kadýn üzerinde araþtýrma yaptý. Uzmanlar, her hamilenin göbek baðý kanýndaki PLAP adý verilen protein miktarýný ölçtü. Profesör Meshnick, PLAP proteininin boyutunun büyük olmasý sebebiyle plasentayý tek baþýna aþmasýnýn mümkün olmadýðýný söylüyor. Ancak Meshnick, göbek baðý kanýnda fazla miktarda PLAP proteini bulunmasýnýn, bebeklerin annelerinden HIV virüsü kapma olasýlýðýnýn yüksek olduðunu gösterdiðini belirtiyor. Uzmanlar, anne ve bebeðin kanýnýn, doðum baþladýðý sýrada plasentanýn anne rahminden ayrýldýðý ve bazý yýrtýlmalar meydana geldiði sýrada karýþtýðýný öne sürüyor. Doktor Meshnick, HIV?li annelerin virüsü bebeklerine bulaþtýrmamalarýnýn ancak sezeryanla doðum sayesinde mümkün olabileceðini söylüyor:

Eðer HIV virüsü taþýyan anneler doðum baþlamadan önce bebeklerini sezeryanla dünyaya getirirlerse bebekler HIV virüsünden korunmuþ olur. Ancak eðer HIV?li bir anne, normal doðum sýrasýnda meydana gelen acil bir durum nedeniyle sezeryana alýnýr ya da doðum baþladýktan sonra sezeryan olursa HIV virüsünü bebeðine bulaþtýrma riski artar.

Doktor Meshnick ayrýca normal doðum yapacak HIV?li bir kadýnýn döl yolunun sterilize edilmesinin de bebeði korumak için alýnan bir önlem olamayacaðýný vurguluyor.

Bir diðer geliþme de HIV virüsü kaptýðýndan þüphelenen kiþilerin evlerinde uygulayabilecekleri yeni bir test. Amerikan Gýda ve Ýlaç Dairesi, evde yapýlacak yeni AIDS testini onaylamaya hazýrlanýyor. Evde yapýlan hamilelik testlerine benzeyen bu yeni AIDS testinin daha fazla kiþiyi AIDS testi olmaya teþvik etmesi umuluyor. Amerika?da þu anda piyasada olan ve evde uygulanan bir AIDS testi bulunuyor. Ancak bu testi yapan kiþiler, sonuçlarý almak için testi bir laboratuvara göndermek ve en az bir hafta beklemek zorunda. Amerikan Gýda ve Ýlaç Dairesi?nin onay vermeye hazýrlandýðý yeni AIDS testiyle sonucu 20 dakika içinde öðrenmek mümkün olacak.. HIV virüsü testleri uzmaný olan Doktor Elliot Cowan, yeni AIDS testinin evde yapýlan hamilelik testlerine benzediðini söylüyor: ?Yeni AIDS testi, küreðe benzeyen küçük bir aletten ibaret. Bu aleti aðzýnýza alýp alt ve üst diþ etlerinize sürüyorsunuz. Sonra da test paketiyle birlikte gelen ve içinde özel bir sývý bulunan kavanoza yerleþtiriyorsunuz. 20 dakika sonra test sonucunu okumanýz mümkün. Eðer aletin ucunda bir çizgi belirmiþse bu, HIV virüsü taþýmýyorsunuz demektir. Ancak iki çizgi görürseniz, bu HIV virüsü taþýdýðýnýz anlamýna geliyor.?

HIV virüsü taþýyan 1 milyon Amerikalýdan yaklaþýk 300 bininin taþýyýcý olduklarýný bilmediði sanýlýyor. Amerika Gýda ve Ýlaç Dairesi?nden Doktor Elliot Cowan, bu yeni test sayesinde bir çok kiþinin HIV virüsü taþýyýp taþýmadýðýný öðreneceðini ve bu þekilde halk saðlýðýný koruma yolunda büyük bir adým atýlacaðýný söylüyor: ?HIV virüsünün insandan insana bulaþmasýný engellemenin yollarýndan biri de HIV virüsü taþýdýðýndan þüphelenen kiþilere test yapýlmasý ve bu kiþilerin durumlarý hakkýnda bilgi sahibi olmasýdýr.?

Uzmanlar, sonuçlarý son derece çabuk veren bu yeni AIDS testinin bir çok kiþiyi cesaretlendireceði kanýsýnda?HIV virüsü taþýyýp taþýmadýðýný öðrenmek isteyen bir çok kiþi, uzun ve stresli olmasý nedeniyle test yaptýrmaktan vazgeçiyor. Oysa evde yapýlacak yeni test, bu stresli süreci sona erdiriyor. Baþkent Washington?da AIDS hastalýðýyla ilgili hizmetler sunan ve HIV testleri uygulayan bir merkez olan Whitman-Walker Kliniði?nden Kim Mills, anlatýyor: ?Bazý kiþiler, HIV virüsü taþýdýklarýna inanmýyor. Bazýlarýysa taþýyýcý olup olmadýklarýný öðrenmek bile istemiyor. Ancak AIDS?ten kaçamazsýnýz. Halk saðlýðýný korumak ve herþeyden önemlisi kendi saðlýðýnýzý düþünmek için durumunuz hakkýnda bilgi sahibi olmalýsýnýz.?

Ancak bazý uzmanlar, evde tek baþýna uygulanan AIDS testinin tehlikeli olabileceðinden kaygý duyuyor?Amerikan Gýda ve Ýlaç Dairesi?nden Doktor Elliot Cowan, bu konuda uyarýda bulunuyor: ?Böyle bir testin çok ciddi psikolojik etkileri olabilir. Örneðin bir kiþi testi evde tek baþýna uygular ve HIV virüsü taþýdýðýný öðrenirse, bu kiþinin o anda yaþamýna kendi elleriyle son verebileceðini de düþünmemiz gerekiyor.?

Doktor Cowan, bir baþka riskin de kiþilerin birbirlerini test yapmaya zorlamasý olduðunu söylüyor: ?Örneðin bir saðlýk sigortasý þirketi, müþterilerini; bir iþveren, çalýþanlarýný; bir ebeveyn, çocuðunu ya da eþler birbirlerini test yaptýrmaya zorlayabilir. Bu olasýlýklarý ciddiye alýyoruz ve büyük bir titizlikle deðerlendiriyoruz. Böyle bir AIDS testinin eczanelerde reçetesiz olarak satýlabilmesine onay vermeden önce toplumun tepkilerinin ne olacaðýný çok iyi araþtýrmak zorundayýz.?

Whitman-Walker AIDS Kliniði?nden Kim Mills ise bu ürünü onaylamadýklarýný söylüyor. Bunun nedeni, testin sadece belirli bir zaman çerçevesi içinde doðru sonuç vermesi: ?Ýnsanlarýn þunu çok iyi anlamasý gerekiyor: bir gece prezervatif kullanmadan cinsel iliþkide bulunup, sabah da testi yaparak HIV virüsü kapýp kapmadýðýnýzý öðrenemezsiniz. HIV virüsünün vücudunuzda kendini göstermesi için aradan 3 ila 6 ay geçmesi gerekiyor.?

Kim Mills ayrýca HIV taþýmadýðýný öðrenenler için de aslýnda konunun kapanmadýðýný, herkesin virüsü kapmamak için neler yapmak gerektiði konusunda bilgi edinmesinin önemli olduðunu dile getiriyor.