Polikistik Over Hastalýðý



Normal yumurtalýk fonksiyonlarý

Polikistik over hastalýðýnýn nasýl oluþtuðunu anlayabilmek için, yumurtalýk fonksiyonlarýnýn bilinmesi gerekir. Üreme çaðýnda yumurtalýklarýn iki ana fonksiyonu vardýr; bunlardan biri düzenli adet kanamalarýnýn arasýnda yumurta üretimi, diðeri ise östrojen ve progesteron hormonlarýnýn Salýnmasýdýr.

Bu hormonlar yumurtayý döllenmeye ve Fallop tüplerini de embryo transferine hazýrlar, ve döllenen embryonun rahimde tutunabilmesi için gerekli ortamý saðlar.

Beyindeki hipofiz bezinden yumurta geliþimini uyaran hormon (FSH) ve yumurtanýn olgunlaþarak çatlamasýný uyaran hormonlarýn (LH) salýnýmý ile yumurta geliþimini ve yumurtalýklarda hormon üretimini kontrol eder.

Adet sonrasýnda FSH ve LH hormonlarýnýn etkisi ile folikül geliþimi baþlar, östrojen salgýlayan her folikül bir yumurta içerir. Menstruel siklusun (adet dönemi) ortasýnda yumurtlama gerçekleþir.

Baskýn olan folikül çatlar ve yumurta Fallop tüplerine atýlýr, çatlayan folikülün hücreleri progesteron hormonu salgýlar. Boþ folikül büzüþür, ve oluþan sarý renkli yapýya korpus luteum adý verilir.

Menstruel siklusun luteal faz denen ikinci döneminde korpus luteumdan östrojen ve çok miktarda progesteron salgýlanýr.

Eðer döllenme gerçekleþirse döllenen yumurta (embryo) Fallop tüplerinde üç dört gün geçirdikten sonra rahime gelerek endometrium denen rahimin iç tabakasýna yerleþir. Östrojen ve progesteron rahmi embryonun tutunabilmesi için hazýr hale getirir, ve embryonun besinini saðlar.

Eðer döllenmiþ yumurta rahme tutunamazsa bu hormonlar yumurtlamadan iki hafta sonra iyice azalýr, ve rahimin iç tabakasý dökülür, buda adet kanamasýna neden olur. Menstrüel siklus tekrar baþlar.

Polikistik Over Hastalýðý

Beyindeki hipofiz bezi yeterli miktarda FSH ve LH hormonu salgýlamazsa yumurtlama gerçekleþmez, ve folikül (yumurta) geliþimi menstrüel siklusun ilk döneminde durur. Bu yüzden östrojen ve androjen hormonlarý sürekli yüksek düzeylerde olur. Yumurtalýklar büyür ve kistler oluþur, buda daha fazla östrojen ve androjen (erkeklik hormonu) hormonu salýnmasýna yol açar.

Artan hormon düzeyleri ve yumutlamanýn olmamasý kýsýrlýða neden olur. Artmýþ hormonlarla sürekli uyarýlan endometrium (rahimin iç tabakasý) kalýnlaþýr, ve buda fazla ve düzensiz kanamaya yol açar.

Yüksek dozdaki östrojenin endometrimu sürekli uyarmasý sonucu yýllar içinde rahim kanseri geliþebilir. Artmýþ androjen (erkeklik hormonu) düzeyleride aþýrý kýllanmaya neden olur.

Polikistik Over Hastalýðýnýn Tanýsý

Polikistik over hastalýðýnýn tanýsý hastanýn yakýnmalarý ve muayenesi ile kolaylýkla konabilir.

Tanýnýn doðrulanabilmesi için kan hormon düzeylerinin ölçümü gerekir. Ultrason incelemesi ile yumurtalýklardaki kistler belirlenir. Eðer hastalýk uzun süreden beri devam ediyorsa rahimden parça alýnarak deðerlendirilir.

Polikistik Over Hastalýðýnýn Nedenleri

Yumurtalýklarýn fonksiyonunu bozarak polikistik over hastalýðýna neden olan birçok faktör vardýr. Bilinen bazý nedenler;

Þiþmanlýk

Polikistik over hastalýðýnýn en sýk görülen nedeni þiþmanlýktýr. Yaðlý dokular östrojen salgýlar, buda beyindeki hipofiz bezinden yeterli FSH salgýlanmasýný engelleyerek yumurtlamayý engeller.

Diabet (Þeker Hastalýðý)

Ýnsülin düzeylerinin yüksek olduðu diabetli hastalarda yumurtalýklarýn normal fonksiyonu bozulur ve polikistik over hastalýðýna benzer tablo geliþir.

Hormonal Bezlerdeki Düzensizlik

Böbrek üstü bezler veya diðer hormon salgýlayan bezler çok aktif hale gelebilir ve polikistik over hastalýðýnýn bulgularýný oluþturur. Fazla androjen (erkeklik hormonu) üretilmesi yumurtlamayý engeller. Adrenal bezlerden salgýlanan androjenler yað dokusunda östrojene çevrilir.

Polikistik Over Hastalýðýnýn Tedavisi

Tanýsý konduktan sonra polikistik over hastalýðýnýn tedavisi kolaydýr. Hasta ileride gebelik istemese bile mutlaka tedavi görmelidir, çünkü uzun süre yüksek düzeydeki hormonlara maruz kalýnmasý rahim kanserine yol açabilir.

Kilo Verme

Birçok polikistik over hastasý kilo vererek normale dönebilir. Uzun süreden beri þiþman olan kiþilerin kilo vermesi zaman ve çaba gerektirir. Bu hastalarýn doktor kontrolü altýnda verilen diet programlarýný uygulamalarý ve ekzersiz yapmalarý gerekmektedir.

Ovulasyon Ýndüksiyonu (Yumurtlamanýn Uyarýlmasý)

Hastalýðýn tedavi edilmesindeki ana amaç kadýnýn çocuk sahibi olabilmesi için yumurtlamanýn uyarýlmasýdýr. Bu amaçla doktor kontrolünde bazý hormon ilaçlarý kullanýlýr. Klomifen aý verilen ilaç ile yapýlan tedavi ekonomik, kolay ve yan etkileri azdýr.

Beyindeki hipofiz bezini uyararak yumurta uyarýcý hormonun salgýlanmasýný saðlar. Bazen yüksek dozda ve uzun süreli kullanýmý gerekebilir. Klomifene cevap vermeyen vakalarda enjeksiyon ile uygulanan hormon ilaçlarý kullanýlýr. Bu ilaçlar yumurtalýklarýn daha fazla uyarýlmasýna ve çoðul gebeliklere yol açabilir.

Hormon Tedavisi

Polikistik over hastalýðýnýn tedavisinde kullanýlan en iyi hormon ilacý düþük doz doðum kontrol haplarýdýr. Bunlar yumurtalýklardan hormon üretilmesini azaltarak yükselmiþ androjen (erkeklik hormonu) düzeylerinin düþmesini saðlar.

Eðer 35 yaþýn üzerinde ve sigara içiyorsanýz doðum kontrol haplarý önerilmez. Ýleride hamilelik istenmediðinde ve androjen düzeylerinin çok yüksek olduðu hastalarda aylýk progesteron tedavisi ile adetler düzenlenir.

Cerrahi

Ýlaçlar ile tedavi saðlanamazsa laparoskopi ile lazer veya elekrokoter uygulanarak yumurtlama uyarýlabilir.

Erken Taný

Annesinde polikistik over hastalýðý olan kadýnlar dikkatli olmalýdýr. Eðer adetlerin baþlamasýndan beri adet düzensizlikleri varsa polikistik over hastalýðý yönünden araþtýrma yapýlmasý gerekir.

Sonuç

Polikistik over hastalýðý aþýrý kýllanmaya, adet düzensizliklerine, aþýrý kanamalara, yumurtlamanýn olmamasý ve kýsýrlýða yol açar. Hastalýðýn nedeni kesinlikle bilinmemesine raðmen hastalýk baþarý ile tedavi edilebilir.