Ýþ-Kur’da büyük deðiþim… Kuruma binlerce iþ koçu alýnacak. 15 büyük þehirde hizmet verecek koçlar, iþsizlerin daha kolay iþ bulmasý için taktikler verecek. Ýþverenlerin kapýsýný çalýp, ‘aradýðýnýz elamaný biz bulalým’ diyecek. Bir sonraki adýmda ise tüm eleman aranýyor, ilanlarý Ýþ-Kur portalýna alýnacak.

Bugüne kadar akademisyen olarak istihdam ve iþsizlik konularýnda çalýþmalar yapan Doçent Doktor Kemal Biçerli, ‘Genel Müdür’ kimliðiyle daha dinamik ve etkin bir kurum yaratma planlarý yapýyor. “Ne iþ olsa yaparým abi” dönemi kapandý diyor.

Yanlýþ meslek seçimini, gömleði yanlýþ iliklemeye benzeten Biçerli, “Çocuklarýnýzýn en doðru mesleði seçmesini saðlayýn. Yanlýþ düðme sonuna kadar yanlýþ gider… Tembellik kültüründen kurtulmalarý için, yaz çýraðý olarak berber, terzi, oto tamircisi yanýna verin ki; iþ kültürünü küçük yaþta öðrensinler” diyor.
Her yýl iþgücüne yeni katýlan yüz binler, iþ bulma ümidini kaybetmiþ milyonlar ve her þeye raðmen iþ aradýðýný söyleyen 2.8 milyon insan… Ýþ-Kur olarak bu tablonun ne kadarýnda varsýnýz? Ne kadar aktifsiniz?

KEMAL BÝÇERLÝ: Resmi istatistikleri göre 2 milyon 846 bin iþsizin Haziran itibariyle 1 milyon 690 bini bize kayýtlý. Oysa daha çok kiþiyi kaydetmeli, daha çok kiþiyi iþe yerleþtirmeliyiz. 2009’da 118 bin; bu yýl Haziran itibariyle ise 106 bin kiþiyi biz iþe yerleþtirmiþiz. 23 milyonluk emek piyasasý düþünüldüðünde piyasada etki oranýmýzýn daha yüksek olmasý gerekir. Temel hedefim de sayýsal göstergelerimizi bir an evvel yükseltmek.

Nasýl yapacaksýnýz bunu?

BÝÇERLÝ: Birkaç þekilde yapacaðýz. Bazý þeyler eksik yapýlýyor,diye suçlayabilirsiniz. Ama 2 bin 769 personelle çalýþýyoruz. Oysa Almanya 93 bin; Ýngiltere 45 bin; Fransa 40 bin; küçücük Ýsveç bile 11 bin kiþiyle çalýþýyor. Dolayýsýyla bu kadar az sayýyla hiç de az iþ yapmýyoruz. Batýda bir personele 100-150 iþsiz düþerken; bizde 768 kiþi düþüyor. Kýsa vadede, bir iki yýl içinde personel sayýsýný 10 bine çýkaracaðýz.

BÝNLERCE ÝÞ KOÇU ALINACAK

Yani 7 binin üzerinde personel mi alacaksýnýz?

BÝÇERLÝ: Personel sayýmýzý hizmet alýmý yöntemiyle artýracaðýz. Pratik olmalýyýz, kaybedecek zamanýmýz yok. Bunun için hizmet alýmý yapacaðýz. Birinci tur görüþmeleri yaptýk, bayramdan sonra alým yöntemini ve sayýsýný netleþtireceðiz.

Hangi hizmeti alacaksýnýz?

BÝÇERLÝ: Ýlk etapta iþ danýþmanlýðý hizmeti almayý planlýyoruz. Ankara hariç 15 büyük þehirde iþ danýþmanlarý, iþ koçlarý alacaðýz. Onlar iþsizin kaydýyla baþlayacaklar. Mümkünse birebir görüþerek iþsizin kiþisel özelliklerini, yeteneklerini anlayarak, en uygun iþe veya meslek edindirme programýna yönlendirecekler.

Bazý kiþiler mesleki eðitime gerek duymadan, basit bir danýþmanlýk hizmetiyle iþ bulabilirler. Bazýlarýnýn eksikliklerini tespit edip mesleki eðitim vermeniz gerekir. Bazýlarý biraz da ümitsiz vak’adýr. Mesleksizdir. Birkaç modda eðitim almasý gerekir. Bir eðitim alýp, üstüne baþka bir modül verilmesi gerekir. Ýþte bu görüþmelerin birden fazla yapýlarak iþinin takip edilmesi lazým. Maalesef bu hizmeti þuanda 2 bin personelle yeterince veremiyoruz.

Meslek edindirme yöntemi, danýþmanlýða göre 7 kat daha pahalýdýr. Oysa iþsizlerin büyük bir kýsmý çok fazla eðitime ihtiyaç duymadan, basit bir danýþmanlýk faaliyetiyle iþ bulabilecek nitelikte kiþiler. Bunlarý emek piyasasýna çabuk entegre etmeyi düþünüyoruz. Çok aktif olacaðýz. Bu sayede iþsizliðin aþaðý çekilmesinde önemli bir rol oynayacaðýmýzý düþünüyorum.

Ýþ danýþmanlarýnda ne gibi özellikler aranacak?

BÝÇERLÝ: Beþeri sermaye, psikoloji, sosyolojiye vakýf; iþ danýþmanlýðý sertifikasý olan kiþilerden alacaðýz. Sayýsý ve aranacak özelliklere iliþkin teknik detaylar ikinci tur görüþmede netleþecek.

Kendi ofislerinde mi çalýþacaklar yoksa caddelerde, alýþveriþ merkezlerinde masalar kurup, bankalarýn kredi kartý pazarlamasý gibi iþsiz mi kaydedecekler? Çok aktif deyince bunlar geliyor aklýma…

BÝÇERLÝ: Tam oturtamadýk ama ben bu kiþilerin Ýþ-Kur ofislerinde, kendi personelimizle çalýþmalarý gerektiðini düþünüyorum. Bazý hizmetleri dýþarýya çýkarýrsak tanýnabilirliðimize zarar verebileceðini düþünüyorum.

Ýyi ama tam tersine tanýnmak için sokaða çýkmanýz gerekmiyor mu?

BÝÇERLÝ: Sokaða çýkýyoruz aslýnda. Tüm illerde ve 40 büyük ilçede þubemiz var. Geçen yýl çok akýllýca bir adýmla, belediyelerle protokol imzaladýk. Ýl ve ilçe belediyelerde 775 hizmet noktasý oluþturduk.

Ayrýca ticaret ve sanayi odalarýndan da iþe yerleþtirmeye aracýlýk etme talebi alýyoruz. Bunun için de çalýþma yapýyoruz.

Kaldý ki kredi kartý pazarlamasý tarzý yöntemler agresif, saldýrgan bir politika. Bu da aklýmdan geçmiyor deðil ama bazý þeyleri ete kemiðe bürünmeden kamuoyu ile paylaþmak da sakýncalý. Ama kafamda uçuþan fikirlerden biri de bu.

Ýþsizler ticaret ve sanayi odalarýna da mý baþvurabilecekler?

BÝÇERLÝ: Örneðin iþsiz, Ýþ-Kur logolu Ankara Sanayi Odasý (ASO) hizmet noktasýna gidecek. ASO’nun bizim eðitimimizden geçmiþ personeli kaydýný yapacak, açýk iþlere bakacak. Eþleþtirme yapmaya çalýþacak. Biz büroda ne yapýyorsak aynýsýný yapacak.

ÝÞSÝZÝN AYAÐINA GÝDECEK!

Yeni dönemde nasýl bir ÝÞ-Kur göreceðimizi özetler misiniz?
BÝÇERLÝ: Ýþ-Kur önümüzdeki dönemde pasif, oturan, iþsiz bana gelsin tarzýnda olmayacak. Ýþsizin ayaðýna giden, daha çok iþyeri ziyareti yaparak özel sektörden daha çok açýk iþ toplayacak. Biz portföyü ne kadar çok geniþletebilirsek, o kadar çok eþleþtirme yapabiliriz. Bu da bizim kredibilitemizi yükseltir. Firmayý çekersem, açýk iþim duyulursa, iþsiz suyun yataðýný bulmasý gibi burayý bulacak.

TÜM ELEMAN ÝLANLARI ÝÞ KUR’DA OLACAK

Ýþ koçlarýný aldýnýz, peki ikinci adýmýnýz ne olacak?
BÝÇERLÝ: Yeni dönemde hedeflerimden biri de Ýþ-Kurun portalýný geniþletmek. Açýk iþlerin tümünün Ýþ- Kur üzerinden duyurulmasýný hedefliyorum. Örneðin firma, bizden eþleþtirme hizmeti istemese dahi ben onun açýk iþ talebini portalýma koymalýyým. Benden istesin istemesin, zaten ücret almýyoruz, sayfamda duyurmak istiyorum. Ýþsizin kafasýný daha çok bize çevirmesini saðlamak için bunu yapacaðýz. Yasal altyapý çalýþmamýz sürüyor.

Beyaz yakalý, dediðimiz eðitimli iþsizler de sizi pek tercih etmiyor gibi…
BÝÇERLÝ: Kurumu, beyaz yakalýlara açmak istiyoruz. Ýþ-kur Beyaz Yaka projesi üzerinde çalýþýyoruz. Bu kurumda 4 aydýr çok ciddi zihin jimnastiði yapýlýyor.

ÇOCUÐUNUZ ÝÞSÝZ OLMASIN

Gençler arasýnda iþsizlik yüzde 25’e kadar çýkmýþtý. Son veriler yüzde 20’ye düþtüðünü gösterse de hala çok yüksek. Aileler çocuklarýnýn iþsiz kalmamasý için ne yapmalýlar?

BÝÇERLÝ: Dünya genelinde genç iþsiz sayýsý ortalamanýn üzerindedir. Bunun azaltýlmasýnda seçilen meslek çok önemlidir. Yanlýþ meslek seçimi, gömlek düðmesini yanlýþ iliklemeye benzer. Aþaðýya kadar yanlýþ gider. Burada mesleki bilgi, rehberlik ve danýþmanlýk önem kazanýyor. Bu benim atak yapmayý planladýðým alanlardan bir tanesi.

TESTLE MESLEK SEÇÝMÝ

Bunu nasýl saðlayacaksýnýz?
BÝÇERLÝ: 80 tane mesleki bilgi ve danýþmanlýk merkezimiz var. Bu yetersiz. Ýkincisi bu kýsýmda kullanýlan materyaller de gençlere çok hitap etmiyor. Eski tarz dosyalarla mesleki bilgi vermeye çalýþýyoruz. Bunu da deðiþtireceðiz. Animasyon teknolojilerini kullanarak, hangi mesleðin hangi alanlarda çalýþabileceðini anlatacaðýz. En önemlisi de meslek seçimini daha doðru yapmalarýný saðlayacak, daha spesifik sonuç verecek bir test modülü üzerinde çalýþýyoruz. 60 soruluk bir testle insanlar hangi mesleðe yatkýn olduklarýný çözebilecekler.

Özellikle 1980 sonrasý doðanlarda, bir tembellik sorunu gözlüyor musunuz? Ýþ beðenmiyorlar, sanki çalýþmak istemiyorlar…
Aileler sýkça çocuklarýnýn hareketsizliðinden yakýnýyorlar…

BÝÇERLÝ: Çok doðru bir tespit. Tembellik kültürü bu. Ýnsanlar fazla gayret göstermeden iþ bulmak istiyorlar. Kendileri için bulunan iþleri beðenmiyorlar. Ýstihdam garantili kurslar açýyoruz, ceplerine 15 lira harçlýk koyuyoruz, gel meslek öðren, sertifikan olsun. Kursun sonunda da iþe baþla, diyoruz. Ama kursiyer bulamýyoruz. Dolayýsýyla ülkede ciddi bir tembellik var. Sosyal politika araçlarýnýn gözden geçirilmesi gerekiyor.

Bu sorun nasýl aþýlabilir?
BÝÇERLÝ: Gençlere çalýþmanýn erdemini hatýrlatmalýyýz, yeniden öðretmeliyiz. Bir Amerikan baþkanýna soruyorlar; en iftihar ettiðiniz þey nedir, diye. “Bir çift oduncu gömleðim” diyor. Gençler bazý þeyleri hazýr buluyor. Beklentileri çok yüksek. Üniversite mezunu olan hemen ‘müdür’ pozisyonunda iþe baþlamak istiyor. Mühendis bile fabrikaya inmek, araziye çýkmak istemiyor. Masa baþýnda otursun, mümkünse bir de sekreteri olsun…

YOKSULA ÖNCELÝK

Yoksulluk yardýmý alanlarýn artýk Ýþ-Kur’da önceliði var deðil mi?
BÝÇERLÝ: Bununla ilgili bir protokol imzaladýk. Sosyal yardým isteyen kiþilerin ailesinde çalýþabilecek durumda olanlar varsa Ýþ-Kur’a kaydýnýn yapýlacak. Biz de bu kiþiye öncelik vererek, 15 gün içinde iþ bulmamýz gerekiyor. Böylece bu kiþilerin en kýsa sürede devlete yük olmaktan ve tembellik kültüründen çýkmalarý hedefleniyor.

KATOLÝK NÝKAHINA HAYIR

Baþbakanlýk’ýn yaptýrdýðý yoksulluk kültürü araþtýrma yoksulluðun en önemli nedenleri arasýnda taþeronlaþtýrma ve esnek çalýþmayý gösteriyor. Oysa hazýrlanan Ulusal Ýstihdam Stratejisinde esnek çalýþma modelleri öneriliyor. Bu bir çeliþki deðil mi?

BÝÇERLÝ: Yoksullaþma ile taþeronlaþma arasýnda bir baðlantý var. Türkiye’de esneklik itibariyle bizim getirmeye çalýþtýðýmýz düzenlemeler kadar olmasa bile taþeronlaþma bir hayli yaygýn. Kamuda da özel sektörde de yaygýn. Dolayýsýyla birebir baðlantý yok. Kabul edelim koralasyon var ama bizim hedeflediðimiz þey; taþeronlaþtýrma ile yoksulluðu artýrmak, deðil. Emek piyasasýnda OECD istatistikleri baz alýndýðýnda Türkiye esnekliðin çok az olduðu ülkeler arasýnda zikrediliyor. Bizde mevhum yanlýþ. Ýþçiyi mi iþi mi koruyacaðýz? Tabii ki iþle iþçiyi ayný anda koruyacaðýz. Stratejiyi iyi okursak, hedefimiz þuydu: Mevcut anlayýþta iþçi bir iþyeri ile Katolik nikahý kýysýn, iþveren bunu oradan atamasýn. Biz bunu istemiyoruz açýkçasý.

Yani iþveren iþçisini tazminatsýz atabilsin mi diyorsunuz?
BÝÇERLÝ: Ýþçi iþ deðiþtirebilsin, iþveren iþçisini deðiþtirebilsin. Çünkü emek piyasalarý dinamik organizmalardýr. Siz istediðiniz kadar kural koyun. Bir þekilde su yolunu bulur. Yani kayýt dýþýlýðýn bu kadar yüksek olmasýnýn, kýdem tazminatý alan iþçi sayýsýnýn sadece yüzde 7 olmasýnýn altýnda yatan nedenler bu katýlýklardýr. Biz burayý biraz daha esnek hale getirmek istiyoruz. Sosyal devlet olmanýn gereði þudur, iþçiyi iþe yerleþtirirsiniz orada da korursunuz; ama iþçiyi orada tutacaðým derseniz iþverene zulmetme noktasýna gelirsiniz.

CÖMERT ÝÞSÝZLÝK MAAÞI

Þuanda iþverene zulmedildiðini mi söylüyorsunuz?
BÝÇERLÝ: Hayýr, öyle söylemek çok iddialý bir laf olur. Þunu diyorum; eðer iþverenin önünü çok týkarsanýz istihdamý týkarsanýz. Hedefimiz bu memlekette istihdam yaratýlsýn. Sosyal devlet þunu yapmalý, iþçiyi iþte korudunuz ama iþveren onu çýkardý, yerine bir baþkasýný koyacak veya baþka bir hal aldý. Hemen o iþçiyi pasif tedbirlerle koruma altýna alacaksýnýz. Bu nedir? Ýþsizlik sigortasýdýr. Türkiye’de uygulanmayan iþsizlik yardýmlarý olabilir. Ýþsizlik sigortasýnýn belki biraz cömert uygulanmasý olabilir.

Ýþsizlik maaþý alma koþullarýný mý kolaylaþtýracaksýnýz, yoksa maaþ miktarýný mý artýracaksýnýz?
BÝÇERLÝ: Hem iþsizlik sigortasý hem de kýdem tazminatýyla ilgili düzenlemeler olacak. Bu bir paket paket olarak algýlanmalý. Biri deðil hepsi birden yapýlmalý. Çünkü kýdem tazminatýnda düzenleme yapýlmaz, sadece iþsizlik sigortasý deðiþtirilirse kamuya maliyet yükleriz.

MUCÝZE REÇETE YOK

Ýþsizlere kolay iþ bulmalarý için mucizevi bir reçete yazabilir misiniz?
BÝÇERLÝ: Yok öyle bir reçete. Mucizeleri kendimiz yaratmalýyýz. Birincisi iþ arama kanallarýný açýk tutacaðýz, Ýþ-Kur’a baþvuracaðýz. Ýkincisi kendimizi tanýyacaðýz, becerilerimizi vasýflarýmýzý tanýyacaðýz. Mesleðimiz yoksa beceri kazandýrma programlarýna baþvuracaðýz.

ÝÞSÝZ GÖRÜCÜYE ÇIKACAK!

Nedir beceri kazandýrma programý?
BÝÇERLÝ: Beceri 10 programý, Uzmanlaþmýþ Meslek Edindirme Merkezleri Projebi. 81 ilde 111 meslek lisesi seçtik. Makine teçhizatlarýný üst düzeye yükseltiyoruz. 6 bin öðretmeni hizmet içi eðitimle bilgi ve becerilerinin güncelleþmesini saðlýyoruz. Bu okullar uzmanlaþmýþ meslek edindirme merkezi olarak görev yapacaklar. Örgün eðitim bittikten, saat beþten sonra, bu merkezlerde Ýþ-Kur’un meslek edindirme kurslarý düzenlenecek. Güncel makineler, bilgisi güncellenmiþ hocalarla bu eðitim verilecek.

Bugüne kadar yapýlan meslek edindirme kurslarýndan farký ne olacak?
BÝÇERLÝ: Bu kurslar o ilde yapýlacak piyasa araþtýrmasýna göre yani iþverenin talebine göre açýlacak. Ve TOBB’a baðlý firmalar büyük ölçüde istihdam garantisi verecekler. Ayrýca kursun 3 ayý teorikse, 3 ayý da staj þeklinde fabrikada makine baþýnda pratik olarak olarak verilecek. Böylece iþveren ya da personel sorumlusu, o esnada kursiyeri gözleme fýrsatý bulacak. Ýþine yaradýðýný düþünene iþ teklifinde bulunacak.

NE ÝÞ OLSA YAPARIM DEVRÝ BÝTTÝ

Ne iþ olsa yaparým abi, diyen iþ bulamayacak mý?
BÝÇERLÝ: Hayýr bu dönem kapandý. Mümkün olduðunca UMEM’LERE katýlsýnlar, beceri edinsinler. Becerileri varsa bunun aþýnmamasýna dikkat etsinler, yenilesinler. Ýþ arama teknikleri konusunda Ýþ-Kur’dan yardým alsýnlar. Ýþ arama teknikleri, CV hazýrlama seminerlerine katýlsýnlar.

Anne babalara önerileriniz nedir?
BÝÇERLÝ: Ben anne babalara, genel müdür olarak deðil, bir baba olarak þunu söylemek istiyorum: Çocuklarýnda bir tembellik gözlüyorlarsa bunu kýrmaya çalýþmalýlar. Eskiden çocuklar ustalarýn yanýna çýrak verilirdi. Babam beni de 7-8 yaþýmda berber çýraðý vermiþti. Böylece sabah bir iþyerine gidip akþama kadar orada olmanýn kültürünü, haftalýk harçlýk alma ve bunu kullanmayý öðrendim. Ne yazýk ki yeni nesil bundan uzak yetiþiyor. Varlýklý veya orta gelirli ailelerin çocuklarý üniversiteyi bitirene kadar bu þansý yakalayamýyorlar. Bu tür yaz çýraklýklarýnýn faydalý olacaðý kanaatindeyim. Bu, çocuklara sorumluluk aþýlar. Bir de aileler bütçe kullanmayý, planlamayý çocuklarýyla birlikte yapmalýlar. Çocuk ailenin bütçesi hakkýnda bilgi sahibi olmalý. Babasýnýn neyi alýp neyi alamayacaðýný bilmeli. Beklentilerini ona göre revize etmeli.

Bir de aileler meslek seçiminde dominant deðil ama baþat rol oynamalý. Çocuklar hiçbir þeyi tam kavrayamadýklarý bir yaþtalar. Yanlýþ seçim yapabilirler. Çocuðun yeteneðini ölçerek doðru iþe yönlendirmeliler. Gerekiyorsa MEB sitesinden, Ýþ-Kur sitesinden ya da diðer internet sitelerinden yardým alabilirler.

hürriyet